Οι άνθρωποι μερικές φορές αναφέρουν, ότι αντιμετωπίζουν αρνητικές παρενέργειες, όταν προσπαθούν να φάνε λιγότερη ζάχαρη. Πονοκέφαλοι, κόπωση ή αλλαγές στη διάθεση -που συνήθως είναι παροδικές- είναι μεταξύ των συμπτωμάτων. Αυτές οι παρενέργειες πιθανότατα σχετίζονται με:
- το πώς αντιδρά ο εγκέφαλος όταν εκτίθεται σε ζαχαρούχα τρόφιμα
- και με τη βιολογία της «ανταμοιβής»
Καθώς η μαζική παραγωγή τροφίμων έχει γίνει ο κανόνας, σάκχαρα προστίθενται πλέον στα τρόφιμα για να γίνουν πιο εύγευστα. Πέρα από τη βελτιωμένη γεύση και «αίσθηση στο στόμα» των τροφίμων με υψηλή περιεκτικότητα σε ζάχαρη, η ζάχαρη έχει βαθιές βιολογικές επιδράσεις στον εγκέφαλο. Αυτές οι επιδράσεις είναι τόσο σημαντικές, που οδήγησαν σε συζητήσεις και έρευνα σχετικά με το εάν μπορεί κάποιος να είναι «εθισμένος» στη ζάχαρη.
Η ζάχαρη απελευθερώνει ντοπαμίνη
Η επιτραπέζια ζάχαρη ενεργοποιεί τους υποδοχείς της γλυκιάς γεύσης στο στόμα, πράγμα που οδηγεί τελικά στην απελευθέρωση μιας χημικής ουσίας στον εγκέφαλο, της ντοπαμίνης. Η ντοπαμίνη μεταφέρει μηνύματα μεταξύ των νεύρων του εγκεφάλου. Όταν εκτιθέμεθα σε ένα ευχάριστο ερέθισμα, ο εγκέφαλος ανταποκρίνεται απελευθερώνοντας ντοπαμίνη – γι’ αυτό και συχνά αποκαλείται η χημική ουσία της «ανταμοιβής». Η ανταμοιβή επηρεάζει τη συμπεριφορά μας – που σημαίνει, ότι οδηγούμαστε να επαναλάβουμε τις συμπεριφορές, που προκαλούν την απελευθέρωση ντοπαμίνης. Εκτός από τη συμμετοχή στην ανταμοιβή, η ντοπαμίνη ρυθμίζει επίσης τον ορμονικό έλεγχο, τη ναυτία τον έμετο και το άγχος.
Τι συμβαίνει στον εγκέφαλο όταν δεν τρώμε ζάχαρη
Όταν η ζάχαρη αφαιρείται από τη διατροφή, μια αλλαγή στη χημική ισορροπία του εγκεφάλου είναι, σχεδόν σίγουρα, πίσω από τα συμπτώματα, που παρουσιάζονται. Πειράματα τόσο σε ζώα όσο και σε ανθρώπους έχουν δείξει, οτι η ζάχαρη ενεργοποιεί βαθιά το σύστημα ανταμοιβής. Η έντονη γλυκύτητα της ζάχαρης ξεπερνά ακόμη και την κοκαΐνη ως προς την εσωτερική ανταμοιβή/ευχαρίστηση που προκαλεί. Η ζάχαρη είναι σε θέση να ενεργοποιήσει τις οδούς ανταμοιβής στον εγκέφαλο είτε τρώγεται είτε εγχύεται στην κυκλοφορία του αίματος. Αυτό σημαίνει, ότι τα αποτελέσματά είναι ανεξάρτητα από τη γλυκιά γεύση. Πειράματα -κυρίως σε αρουραίους- υποδηλώνουν, ότι η κατανάλωση ζάχαρης:
- μπορεί πραγματικά να αλλάξει τις δομές στον εγκέφαλο που ενεργοποιεί η ντοπαμίνη
- μπορεί να αλλάξει τον τρόπο επεξεργασίας των συναισθημάτων
- μπορεί να τροποποιήσει τη συμπεριφορά τόσο στα ζώα όσο και στους ανθρώπους
Συμπτώματα από τη μείωση ή την αφαίρεση της ζάχαρης από τη διατροφή μας
Είναι προφανές, ότι η ζάχαρη μπορεί να έχει ισχυρή επίδραση πάνω μας. Γι’ αυτό δεν είναι περίεργο να βλέπουμε παρενέργειες όταν τη μειώνουμε ή την αφαιρούμε εντελώς από τη διατροφή μας. Κατά τη διάρκεια του πρώιμου σταδίου «απόσυρσης από τη ζάχαρη» έχουν αναφερθεί τόσο ψυχικά όσο και σωματικά συμπτώματα όπως:
- κατάθλιψη
- άγχος
- ομίχλη του εγκεφάλου
- έντονη λαχτάρα για ζάχαρη
- πονοκεφάλος
- κόπωση
- ζάλη
- εκνευρισμός
Αυτό σημαίνει, ότι η διακοπή της ζάχαρης μπορεί να είναι δυσάρεστη, τόσο ψυχικά όσο και σωματικά, γεγονός που μπορεί να δυσκολέψει ορισμένους να παραμείνουν στην αλλαγή της διατροφής. Αν και η ιδέα του «εθισμού στη ζάχαρη» είναι αμφιλεγόμενη, η έρευνα σε ζώα έδειξε, ότι τα συμπτώματα της στέρησης και της υποτροπής είναι παρόμοια με εκείνα των ναρκωτικών. Οι βιολογικές επιπτώσεις της απόσυρσης ζάχαρης που παρατηρούνται στα ζώα, είναι πιθανό να συμβούν σε κάποιο βαθμό και στους ανθρώπους, επειδή ο εγκέφαλός μας έχει παρόμοια μονοπάτια ανταμοιβής.
Όπως συμβαίνει με κάθε διατροφική αλλαγή, η επιμονή είναι το κλειδί. Εάν θέλετε να μειώσετε τη ζάχαρη από τη διατροφή σας μακροπρόθεσμα, το να μπορέσετε να ξεπεράσετε τις πρώτες δύσκολες εβδομάδες είναι ζωτικής σημασίας. Ωστόσο, είναι σημαντικό να αναγνωρίσουμε, ότι η ζάχαρη δεν είναι «κακή» από μόνη της – αλλά ότι πρέπει να καταναλώνεται με μέτρο παράλληλα με μια υγιεινή διατροφή και άσκηση.
Πηγή: www.bbc.com