Τα βότανα χρησιμοποιούνται συνήθως για την ενίσχυση του ανοσοποιητικού συστήματος, την ανακούφιση από τον πόνο, τη βελτίωση της πέψης, την καταπραϋντική τους εφαρμογή στο δέρμα και την υποστήριξη της σωματικής υγείας με πολλούς άλλους τρόπους. Αλλά μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε βότανα και για να υποστηρίξουμε την ψυχική και συναισθηματική μας υγεία. Διάφορα βότανα μπορούν να βοηθήσουν στην ανακούφιση από το άγχος και την ήπια κατάθλιψη, να προάγουν τη χαλάρωση και τον ύπνο ή να βελτιώσουν την εστίαση και τη διανοητική διαύγεια.
Ακολουθούν μερικές εξαιρετικές επιλογές είτε για να τα καλλιεργήσετε στον κήπο σας είτε να τα προμηθευτείτε έτοιμα για να φτιάξετε αφεψήματα από βότανα.
1. Βάλσαμο λεμονιού (Melissa officinalis)
Είναι ένα πράσινο φυλλώδες πολυετές φυτό που μοιάζει με τη μέντα , αλλά με ένα χαρακτηριστικό άρωμα λεμονιού. Αυτό το βότανο έχει μακρά ιστορία χρήσης για τη μείωση του στρες και του άγχους.
Για την υγεία: Χρησιμοποιείται παραδοσιακά για την αϋπνία και το άγχος και καταναλώνεται συχνά ως τσάι. Αρκετές μελέτες υποστηρίζουν αυτές τις φαρμακευτικές χρήσεις, αν και το βάλσαμο λεμονιού έχει συνδυαστεί με άλλα ηρεμιστικά βότανα όπως η βαλεριάνα σε ορισμένες από αυτές τις έρευνες.
Στην πραγματικότητα, το βάλσαμο λεμονιού μπορεί να έχει πρόσθετα οφέλη για την ψυχική υγεία. Ένα ενδιαφέρον πρόσφατο εύρημα είναι, ότι η θεραπεία με εκχύλισμα λεμονιού μπορεί να βοηθήσει στη βελτίωση της γνωστικής λειτουργίας και στη μείωση της διέγερσης σε άτομα με ήπια έως μέτρια νόσο Αλτσχάιμερ.
2. Δενδρολίβανο (Rosmarinus officinalis)
Είναι ένας ανθεκτικός στην ξηρασία, αρωματικός πολυετής θάμνος εγγενής στη Μεσόγειο, συνήθως με μικρά μπλε άνθη. Ενώ είναι περισσότερο γνωστό για τις μαγειρικές του χρήσεις, μπορεί επίσης να τονώσει τη διάθεση και να προστατεύσει τον εγκέφαλο. Το δεντρολίβανο παράγει στενά φύλλα, που μοιάζουν με βελόνα, τα οποία μπορούν να κοπούν καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους και να τα απολαύσουμε φρέσκα ή αποξηραμένα.
Για την υγεία: Η εργαστηριακή έρευνα έχει τεκμηριώσει τις αντικαρκινικές και αντιοξειδωτικές ιδιότητες του δεντρολίβανου. Μια μελέτη σε ζώα υποδηλώνει, ότι μπορεί να έχει αντικαταθλιπτικά αποτελέσματα, ενώ μια μελέτη του 2012 σε ανθρώπους δείχνει, ότι μπορεί να βελτιώσει τη γνωστική λειτουργία σε χαμηλές δόσεις. Επιπλέον, μελέτες του δεντρολίβανου για αρωματοθεραπεία έχουν δείξει, ότι το άρωμα του μπορεί να βελτιώσει τη μνήμη, να αυξήσει την εστίαση και να μειώσει το στρες.
3. Φασκόμηλο (Salvia officinalis)
Ένα άλλο κοινό γαστρονομικό βότανο με έναν εκπληκτικό αριθμό φαρμακευτικών χρήσεων.Μπορεί να έχει προστατευτικά αποτελέσματα στη μνήμη και ενισχύει τη μάθηση. Τα φύλλα μπορούν να χρησιμοποιηθούν φρέσκα ή αποξηραμένα για να τα απολαύσετε ως τσάι.
Για την υγεία: Το φασκόμηλο χρησιμοποιείται παραδοσιακά για να οξύνει το μυαλό και πολλές μελέτες το επιβεβαιώνουν, βρίσκοντας θετικές επιδράσεις στη μνήμη τόσο σε μελέτες σε ζώα όσο και σε ανθρώπους. Μια μελέτη διαπίστωσε, ότι για τους συμμετέχοντες, μια μόνο δόση φασκόμηλου βελτίωσε τόσο τη διάθεση όσο και τη μνήμη.
4. Λεβάντα (Lavandula angustifolia)
Είναι ένας θαμνώδης πολυετής θάμνος με όμορφα μπλε ή μοβ άνθη, που έχουν ένα έντονο άρωμα το οποίο πολλοί άνθρωποι βρίσκουν χαλαρωτικό. Τα άνθη μπορούν να αποξηρανθούν για χρήση ως τσάι.
Για την υγεία: Η λεβάντα είναι ένα δημοφιλές ηρεμιστικό βότανο. Τα αιθέρια έλαια της χρησιμοποιούνται στην αρωματοθεραπεία, αλλά μπορείτε επίσης να απολαύσετε το άρωμα χρησιμοποιώντας την στο σπίτι, μεταξύ άλλων βάζοντας το βότανο σε μαξιλάρια ή προσθέτοντάς το σε προϊόντα μπάνιου και ομορφιάς. Ορισμένες μελέτες δείχνουν, ότι η λεβάντα μπορεί επίσης να μειώσει το άγχος όταν λαμβάνεται από το στόμα.
5. Βαλεριάνα (Valeriana officinalis)
Ένα πολυετές βότανο με αρωματικά λευκά ή ροζ άνθη. Ωστόσο, συχνά καλλιεργείται για τις πικάντικες ρίζες του, οι οποίες έχουν μακρά ιστορία χρήσης ως ήπιο ηρεμιστικό. Οι ρίζες χρησιμοποιούνται συχνά σε ένα τσάι και μπορούν να συνδυαστούν με βάλσαμο λεμονιού και λυκίσκο.
Για την υγεία: Χρησιμοποιείται συχνά ως καταπραϋντικό βότανο, ειδικά για την αϋπνία, τα θετικά αποτελέσματα της βαλεριάνας για την προώθηση του ύπνου υποστηρίζονται από διάφορες μελέτες. Χρησιμοποιείται επίσης για το άγχος, αν και τα αποτελέσματα της έρευνας είναι μικτά και απαιτείται περαιτέρω μελέτη.
5. Λυκίσκος (Humulus lupulus)
Καλλιεργείται για τα πράσινα λουλούδια του σε σχήμα κώνου. Τα λουλούδια, που ονομάζονται επίσης strobiles, έχουν ένα ήπιο ηρεμιστικό αποτέλεσμα, το οποίο πολλοί άνθρωποι απολαμβάνουν στο τσάι – για να μην αναφέρουμε τη μπύρα! Αφού τα μαζέψετε, αφήστε τα να στεγνώσουν καλά και μετά παγώστε τα αν δεν σκοπεύετε να τα χρησιμοποιήσετε αμέσως.
Για την υγεία: Αρκετές μελέτες υποστηρίζουν τη χρήση του λυκίσκου ως ηρεμιστικού. Πιο πρόσφατη έρευνα προτείνει επίσης ένα πρόσθετο όφελος: Ο λυκίσκος περιέχει ξανθοχουμόλη, μια ένωση που οι εργαστηριακές μελέτες προτείνουν, ότι μπορεί να βοηθήσει στην προστασία των εγκεφαλικών κυττάρων από το είδος της βλάβης που μπορεί να οδηγήσει σε νόσους του Αλτσχάιμερ και του Πάρκινσον.
6. Σπαθόχορτο (hypericum perforatum)
Γνωστό και ως υπερικό, βάλσαμο ή βαλσαμόχορτο, είναι ένα ανθοφόρο πολυετές ζιζάνιο που ευδοκιμεί κυρίως σε ξηρές περιοχές της Ευρώπης, της Ασίας και της Β. Αφρικής.
Το υπερικό (Hypericum perforatum) μπορεί να είναι το πιο γνωστό βότανο για την ψυχική υγεία και χρησιμοποιείται συχνά για τη θεραπεία της ήπιας έως μέτριας κατάθλιψης. Η υπερικίνη και η υπερφορίνη, δύο ενώσεις που βρίσκονται σε μεγαλύτερες συγκεντρώσεις στις ανθισμένες κορυφές του φυτού, πιστεύεται πως έχουν αντικαταθλιπτικές, αντιιικές και αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες.
Επίσης, σε σύγκριση με τα άλλα βότανα που αναφέρονται εδώ, έχει δυνητικά σοβαρές παρενέργειες και μπορεί να χρειαστεί να ληφθεί σε πολύ συγκεκριμένες δόσεις. Η παράλληλη λήψη του βοτάνου με αντικαταθλιπτικά ή αντιπηκτικά σκευάσματα αντενδείκνυται, ενώ άτομα με καρδιολογικά προβλήματα ή υπέρταση πρέπει οπωσδήποτε να συμβουλεύονται το γιατρό τους πριν προβούν σε συστηματική κατανάλωσή του. Εάν θέλετε να το δοκιμάσετε, μιλήστε πρώτα με το γιατρό σας και σκεφτείτε, ότι τα τυποποιημένα εμπορικά σκευάσματα μπορεί να έχουν πλεονεκτήματα έναντι της καλλιέργειας και της παρασκευής του στο σπίτι.
Ενώ τα βότανα που περιλαμβάνονται εδώ είναι γενικά ασφαλή για χρήση σε τσάγια και άλλα φυτικά προϊόντα, συμβουλευτείτε το γιατρό σας πριν τα χρησιμοποιήσετε σε μεγάλες ποσότητες, για μακροχρόνια χρήση ή/και για τη θεραπεία συγκεκριμένων ιατρικών παθήσεων. Είναι καλή ιδέα να λάβετε επαγγελματική καθοδήγηση για να καθορίσετε την κατάλληλη δόση και να είστε βέβαιοι ότι γνωρίζετε πιθανές αλληλεπιδράσεις φαρμάκων ή άλλες παρενέργειες. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα για γυναίκες που είναι έγκυες ή θηλάζουν ή για οποιονδήποτε παίρνει συνταγογραφούμενα φάρμακα.
