Περίπου το 75% των υγρών αντιβακτηριακών σαπουνιών και το 30% από τις αντιβακτηριακές μπάρες σαπουνιού, έχουν ως ενεργό συστατικό μια χημική ουσία που ονομάζεται τρικλοζάνη (triclosan). Η ουσία αυτή αρχικά χρησιμοποιήθηκε αυστηρά σε νοσοκομειακά περιβάλλοντα για φαρμακευτικούς σκοπούς. Κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1990 υιοθετήθηκε από κατασκευαστές σαπουνιών και άλλων οικιακών προϊόντων, και τελικά εξελίχθηκε σε μια βιομηχανία αξίας περίπου 1 δισεκατομμυρίου δολαρίων. Εκτός από το σαπούνι, έχουμε αρχίσει να βάζουμε τη χημική ουσία σε μαντηλάκια, τζελ χεριών, σανίδες κοπής, μαξιλάρια, στρώματα και πολλά άλλα είδη οικιακών αντικειμένων, καθώς προσπαθούμε να εξαλείψουμε κάθε ίχνος βακτηρίων από το περιβάλλον μας.
Η χρήση τρικλοζάνης (triclosan)
Η χρήση της τρικλοζάνης σε προϊόντα χωρίς συνταγή για το σπίτι, περιέργως δεν αξιολογήθηκε ποτέ πλήρως από τον FDA! Ο οργανισμός έλαβε απλά εντολή να παράγει ένα σύνολο κατευθυντήριων γραμμών για τη χρήση της τρικλοζάνης σε οικιακά προϊόντα το 1972, αλλά δημοσίευσε το τελικό του προσχέδιο μόλις στις 16 Δεκεμβρίου του 2023. Η έκθεσή τους, προϊόν δεκαετιών έρευνας, σημειώνει, ότι το κόστος των αντιβακτηριακών σαπουνιών πιθανότατα υπερτερεί των οφελών και αναγκάζει τους κατασκευαστές να αποδείξουν το αντίθετο. Αλλά ίσως δεν πρέπει να περιμένετε τόσο πολύ για να σταματήσετε να χρησιμοποιείτε αντιβακτηριακά σαπούνια και μερικοί λόγοι είναι οι παρακάτω:
Δεν είναι πιο αποτελεσματικά από το συμβατικό σαπούνι και νερό
Όπως αναφέρεται στην ανακοίνωση, 42 χρόνια έρευνας του FDA – μαζί με αμέτρητες ανεξάρτητες μελέτες – δεν έχουν αποδείξει, ότι η τρικλοζάνη παρέχει περισσότερα οφέλη για την υγεία σε σύγκριση με το παλιομοδίτικο σαπούνι. Πολλοί καταναλωτές υποθέτουν, ότι χρησιμοποιώντας ένα αντιβακτηριακό σαπούνι προστατεύουν καλύτερα τον εαυτό τους από ασθένειες. Μέχρι στιγμής, τα στοιχεία δεν δείχνουν, ότι η τρικλοζάνη μπορεί να μειώσει τη μετάδοση λοιμώξεων του αναπνευστικού ή του γαστρεντερικού συστήματος. Αυτό μπορεί να οφείλεται στο γεγονός, ότι τα αντιβακτηριακά σαπούνια στοχεύουν ειδικά τα βακτήρια, αλλά όχι τους ιούς, που προκαλούν την πλειοψηφία των εποχιακών κρυολογημάτων και γρίπης.
Διαταράσσουν το μικροβίωμα του δέρματος
Το φυσικό μικροβίωμα του δέρματος είναι ζωτικής σημασίας για τη διατήρηση της υγείας του δέρματος. Η χρήση αντιβακτηριακών σαπουνιών μπορεί να διαταράξει αυτή τη φυσική ισορροπία. Μπορούν επίσης να είναι πιο σκληρά για το δέρμα από τα σαπούνια με ουδέτερο pH. Η τακτική απομάκρυνση τόσο των καλών όσο και των κακών βακτηρίων δεν είναι πάντα η καλύτερη ιδέα, εκτός αν βρίσκεστε σε μια κατάσταση όπου αυτό είναι σημαντικό, για παράδειγμα, αν εργάζεστε στο χώρο της υγείας, στο χειρισμό τροφίμων, στην εστίαση και φυσικά κατά τη διάρκεια μιας πανδημίας.
Έχουν τη δυνατότητα να δημιουργήσουν βακτήρια ανθεκτικά στα αντιβιοτικά
Η εμφάνιση και η εξάπλωση των ανθεκτικών στα αντιβιοτικά βακτηρίων συνιστούν απειλή για την ασφάλεια των ασθενών, διότι οι λοιμώξεις που οφείλονται σε βακτήρια ανθεκτικά στα αντιβιοτικά αυξάνουν τη νοσηρότητα και τη θνησιμότητα των ασθενών, καθώς και τη διάρκεια νοσηλείας στο νοσοκομείο. Ορισμένα είδη βακτηρίων έχουν αποκτήσει ακόμη και αντοχή σε πολλά διαφορετικά φάρμακα, περιπλέκοντας τις προσπάθειες ελέγχου και θεραπείας λοιμώξεων καθώς εξαπλώνονται.
Παρεμβαίνουν στις λειτουργίες του θυρεοειδούς
Ορισμένες μελέτες έχουν βρει ότι, σε αρουραίους, βατράχους και άλλα ζώα, η τρικλοζάνη φαίνεται να παρεμβαίνει στη ρύθμιση της θυρεοειδικής ορμόνης από το σώμα, ίσως επειδή χημικά μοιάζει αρκετά με την ορμόνη, ώστε να μπορεί να συνδεθεί με τις θέσεις των υποδοχέων της. Εάν το ίδιο συμβαίνει και στους ανθρώπους, υπάρχουν ανησυχίες ότι θα μπορούσε να οδηγήσει σε προβλήματα όπως η στειρότητα, η τεχνητά προχωρημένη πρώιμη εφηβεία, η παχυσαρκία και ο καρκίνος. Οπότε μάλλον δεν αξίζει το ρίσκο.
Μπορεί να οδηγήσουν και σε άλλα προβλήματα υγείας
Υπάρχουν ενδείξεις ότι τα παιδιά με παρατεταμένη έκθεση στην τρικλοζάνη έχουν περισσότερες πιθανότητες να αναπτύξουν αλλεργίες, συμπεριλαμβανομένων των αλλεργιών στα φιστίκια και του αλλεργικού πυρετού. Οι επιστήμονες εικάζουν, ότι αυτό θα μπορούσε να είναι αποτέλεσμα μειωμένης έκθεσης σε βακτήρια, τα οποία θα μπορούσαν να είναι απαραίτητα για τη σωστή λειτουργία και ανάπτυξη του ανοσοποιητικού συστήματος.
Κάνουν κακό στο περιβάλλον
Όταν χρησιμοποιούμε πολλή τρικλοζάνη στο σαπούνι, αυτό σημαίνει ότι και πολλή τρικλοζάνη ξεπλένεται στην αποχέτευση. Η έρευνα έχει δείξει ότι μικρές ποσότητες της χημικής ουσίας μπορούν να επιμείνουν μετά την επεξεργασία σε εγκαταστάσεις αποχέτευσης και έχει ανιχνευθεί συχνά σε ρέματα και άλλα υδάτινα σώματα. Μόλις βρεθεί στο περιβάλλον, η τρικλοζάνη μπορεί να διαταράξει την ικανότητα των φυκών να εκτελούν φωτοσύνθεση.
Τι πρέπει να κάνετε
Εάν σχεδιάζετε να εγκαταλείψετε το αντιβακτηριακό σαπούνι – όπως και κάποιες εταιρείες έχουν κάνει πρόσφατα – έχετε μερικές επιλογές. Πρόκειται για απολυμαντικά χεριών χωρίς τρικλοζάνη, που απλώς σκοτώνουν τόσο τα βακτήρια όσο και τους ιούς με παλιομοδίτικο αλκοόλ. Επειδή η αποτελεσματικότητα του πλυσίματος των χεριών εξαρτάται από τη διάρκεια του πλυσίματος, μια γρήγορη εκτόξευση απολυμαντικού μπορεί να είναι πιο αποτελεσματική όταν ο χρόνος είναι περιορισμένος.
Εκτός νοσοκομείων, όμως, συνιστάται η δοκιμασμένη στο χρόνο συμβουλή, που πιθανώς ακούσατε ως παιδί: πλύνετε καλά τα χέρια σας με συμβατικό σαπούνι και νερό. Και αυτό γιατί ενώ το αλκοόλ από το απολυμαντικό χεριών σκοτώνει τα βακτήρια, στην πραγματικότητα δεν αφαιρεί τη βρωμιά ή οτιδήποτε άλλο μπορεί να έχετε αγγίξει. Αλλά ένα απλό πλύσιμο των χεριών μπορεί να το κάνει. Το νερό δεν χρειάζεται να είναι καυτό και είναι καλύτερο να τρίψετε τα χέρια σας για τουλάχιστον 30 δευτερόλεπτα για να καθαρίσουν σωστά.
Πηγή: www.smithsonianmag.com
