Γιατί είμαστε τόσο πιστοί στις εθνικές μας ποδοσφαιρικές ομάδες και στους τοπικούς συλλόγους; Όποια και αν είναι τα αποτελέσματα, τείνουμε να τους υποστηρίζουμε ακόμα και αν συχνά μας προκαλούν στενόχωρα συναισθήματα. Μήπως λοιπόν είναι εθισμός;
Η ακλόνητη αφοσίωση στην ομάδα
Μια δημοσίευση με τίτλο «Το σύνδρομο της West Ham» υποστήριξε, ότι οι εταιρίες, θα ήθελαν να έχουν το ίδιο είδος της πίστης και της αφοσίωσης στα προϊόντα τους, με αυτό που δείχνουν οι οπαδοί του ποδοσφαίρου στις ομάδες τους. Συγκρίνετε τη φαινομενικά ακλόνητη πίστη, που έχουν οι οπαδοί στις ομάδες τους, με το πόσο εύκολα μπορούν να μεταφέρουν την αφοσίωση τους, όταν πρόκειται για κάποια προϊόντα, όπως π.χ ο καφές. Μπορεί να μας επηρεάζουν παράγοντες όπως η διαφήμιση, η τιμή και η γεύση, αλλά αν συναντήσουμε έναν καλύτερο καφέ, μπορούμε εύκολα να αλλαξοπιστήσουμε. Όμως με το ποδόσφαιρο δεν συμβαίνει αυτό. Τα ποσοστά συμμετοχής στα παιχνίδια μπορεί σίγουρα να επηρεαστούν αν οι ομάδες παρουσιάζουν κακή απόδοση, αλλά είναι μάλλον αλήθεια να πούμε, ότι οι οπαδοί του ποδοσφαίρου είναι πιο πιστοί στην ομάδα τους από ό,τι στα περισσότερα άλλα προϊόντα. Πόσο χρήσιμο είναι λοιπόν να συγκρίνουμε τον ποδοσφαιρικό φανατισμό με έναν εθισμό;
Ορισμός του εθισμού
Ο Sigmund Freud, ο ιδρυτής της ψυχανάλυσης, έγραψε κάποτε: «Η ιδανική, αιώνια αγάπη, καθαρισμένη από κάθε μίσος, υπάρχει μόνο ανάμεσα στον εξαρτημένο και το ναρκωτικό του». Αυτή η θεωρία, αν και δεν στοχεύει απαραίτητα στους ποδοσφαιρόφιλους, αναμφισβήτητα ισχύει για τα εκατομμύρια των ανθρώπων, παγκοσμίως, που αγαπούν άνευ όρων το ποδόσφαιρο. Όπως η εξάρτηση από τα ναρκωτικά και το αλκοόλ, έτσι και η λατρεία. για το ποδόσφαιρο, μπορεί να ξεκινήσει:
- ως αποτέλεσμα της πίεσης των συνομηλίκων και η ανάγκη να ανήκεις στην ομάδα τους
- ή για όποιον γεννιέται σε ένα περιβάλλον όπου οι γονείς ή τα μεγαλύτερα αδέρφια έχουν εμμονή με το παιχνίδι και μια συγκεκριμένη ομάδα, ως αποτέλεσμα κληρονομικών παραγόντων
- τέλος, πιο συχνά, και αναμφισβήτητα πιο θετικά, προέρχεται από αυτά τα αρχικά «σκιρτήματα», τους ήχους, τις μυρωδιές, την ατμόσφαιρα, τον ενθουσιασμό, την αίσθηση της κοινότητας, της συντροφικότητας και του ανήκειν σε κάτι μεγαλύτερο από τον εαυτό σου. Σε σύντομο χρονικό διάστημα, αυτό μπορεί να μετατραπεί σε κάτι, που χρειάζεστε και λαχταράτε σε τακτική βάση. κάτι που αγαπάτε άνευ όρων, είτε σας κάνει να νιώθετε καλά είτε άσχημα, πάνω ή κάτω, ψηλά ή χαμηλά…αλλά κάτι, που σας δίνει πάντα φτερά και υπόσχεται τον ουρανό. Είτε είναι στο γήπεδο, είτε έξω από το γήπεδο, στις εξέδρες, στο μπαρ ή στον καναπέ, η «αγάπη» είναι κεντρική σε κάθε εμμονή ή εθισμό όταν πρόκειται για ποδόσφαιρο.
Θα μπορούσαν όμως οι φανατικοί του ποδοσφαίρου να θεωρηθούν «εθισμένοι»;
Αυτό είναι πιο εύκολο να ειπωθεί παρά να οριστεί, καθώς όλα εξαρτώνται από τον τρόπο με τον οποίο ορίζεται ο εθισμός. Οποιαδήποτε συμπεριφορά πληροί βασικά κριτήρια του εθισμού, συνήθως θεωρείται γνήσιος εθισμός. Ας δούμε μερικά από αυτά τα κριτήρια:
Προβολή
Αυτό συμβαίνει όταν, το να ακολουθείς την ποδοσφαιρική σου ομάδα (και να κάνεις πράγματα που σχετίζονται με την ομάδα σου) γίνεται η πιο σημαντική δραστηριότητα στη ζωή σου και κυριαρχεί στη σκέψη (πλήρη ενασχόληση), στα συναισθήματα και στη συμπεριφορά σου (με επιδείνωση του τρόπου αλληλεπίδρασής σου με τους άλλους).
Αλλαγή διάθεσης
Αυτή είναι η υποκειμενική εμπειρία, που θα έχεις ως συνέπεια, παρακολουθώντας την ομάδα σου και ανάλογα με το αποτελέσμα. Αυτή απαιτεί αυξανόμενη δραστηριότητα, που σχετίζεται με την ποδοσφαιρική σας ομάδα, για να έχετε αποτελέσματα που σας αλλάζουν τη διάθεση(και γήπεδο και τηλεόραση και διαδίκτυο κ.λ.π)
Απώλεια ελέγχου
Ο εθισμός συνήθως περιλαμβάνει μια αδυναμία ελέγχου συναισθημάτων ή συγκεκριμένων συμπεριφορών. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε απώλεια εργασίας, προβλήματα υγείας και προβλήματα στις σχέσεις με άλλους ανθρώπους.
Συμπτώματα στέρησης
Αυτά είναι τα δυσάρεστα συναισθήματα ή οι σωματικές επιπτώσεις (όπως η κυκλοθυμία, η ευερεθιστότητα,η ταραχή), που εμφανίζονται, όταν εμποδίζεστε να ακολουθήσετε την ποδοσφαιρική σας ομάδα ή πρέπει σταματήσετε να συμμετέχετε σε δραστηριότητες που σχετίζονται με το ποδόσφαιρο.
Σύγκρουση
Το να ξοδεύετε πολύ χρόνο ακολουθώντας την ποδοσφαιρική σας ομάδα, οδηγεί σε σύγκρουση με τους γύρω σας (γνωστή ως διαπροσωπική σύγκρουση), συγκρούσεις με άλλες δραστηριότητες (τη δουλειά, τη σχολική εργασία, την κοινωνική ζωή, τα χόμπι και τα ενδιαφέροντά σας) ή μέσα σας (γνωρίζοντας ότι κυριαρχεί στη ζωή σας και έχετε αισθήματα απώλειας ελέγχου).
Υποτροπή
Αυτή είναι η τάση να επιστρέφουμε σε παλαιότερα πρότυπα συμπεριφοράς μετά από μια περίοδο αποχής.
Ακραίες περιπτώσεις
Υπάρχουν σίγουρα κάποιοι οπαδοί, όπως αυτός που περιγράφεται παρακάτω, οι οποίοι φαίνεται να πληρούν τα κριτήρια για τον εθισμό. Μία ακραία περίπτωση λοιπόν ήταν, όταν μια γυναίκα χώρισε τον άντρα της λόγω του «εθισμού» του στην ποδοσφαιρική ομάδα της Τσέλσι. Παρακολουθούσε κάθε παιχνίδι της Τσέλσι, εντός και εκτός έδρας (συμπεριλαμβανομένων των ευρωπαϊκών εκτός έδρας ματς), ξόδεψε όλες τις κοινές αποταμιεύσεις τους και είχε τεράστια χρέη. Τελικά απολύθηκε ακόμη και από τη δουλειά του επειδή συνέχιζε να δηλώνει άρρωστος, όποτε η Τσέλσι έπαιζε εκτός έδρας. Εκτός σεζόν ήταν συνεχώς σε κατάθλιψη και προσπαθούσε να φτιάξει τη διάθεσή του παρακολουθώντας ασταμάτητα βίντεο από τους σπουδαιότερους αγώνες της Τσέλσι. Και μόλις ξεκινούσε η ποδοσφαιρική σεζόν, η κατάθλιψή του έφευγε.
Για τους περισσότερους ανθρώπους ωστόσο, το να παρακολουθούν με ενθουσιασμό την ομάδα τους –ακόμη και υπερβολικά– δεν μπορεί να χαρακτηριστεί ως πραγματικός εθισμός. Αλλά αξίζει να έχουμε κατά νου, ότι η κύρια διαφορά μεταξύ ενός υγιούς υπερβολικού ενθουσιασμού και ενός εθισμού είναι, ότι οι υγιείς ενθουσιασμοί προσθέτουν στη ζωή, ενώ οι εθισμοί «αφαιρούν».
Πηγή: theconversation.com
