Οι αδελφικές αντιπαλότητες αποτελούν μέρος κάθε οικογενειακής κουλτούρας από την ιστορία ακόμα του Κάιν και του Άβελ. Ο σημερινός αθλητικός κόσμος έχει πολλές διάσημες αδερφικές αντιπαλότητες, όπως η Venus και η Serena Williams και ο John και ο Jim Harbaugh, αλλά ωχριούν σε σύγκριση με μια αντιπαλότητα που είναι σχεδόν εκατό ετών.
Η ιστορία των αδελφών Dussler είναι μια οικογενειακή διαμάχη βιβλικών διαστάσεων, που ξεκινά από τη δεκαετία του 1920 και είχε ως αποτέλεσμα να δημιουργήσει δύο από τις μεγαλύτερες εταιρείες παραγωγής αθλητικών ειδών στον κόσμο και να αλλάξει για πάντα την ιστορία των αθλητικών παπουτσιών.
Τα πρώτα χρόνια των αδελφών
Το 1924, οι Γερμανοί αδελφοί Adolf και Rudolf Dassler ίδρυσαν μια εταιρεία υποδημάτων, την Gebrüder Dassler Schuhfabrik (Dassler Brothers Shoe Factory) στο πλυσταριό της μητέρας τους. Ο Adolf (“Adi”) Dassler ήταν ένας ήσυχος τεχνίτης που σχεδίαζε και έφτιαχνε τα παπούτσια, ενώ ο μεγαλύτερος αδελφός, ο Rudolf (“Rudi”), ήταν ο εξωστρεφής πωλητής, κάνοντας τους ένα αχτύπητο δίδυμο.
Οι πωλήσεις ξεκίνησαν δυναμικά, με τα αδέρφια να είναι οι μοναδικοί κατασκευαστές αθλητικών παπουτσιών στη Γερμανία, αλλά απέκτησαν πραγματική φήμη με την επαναστατική εφεύρεση του Adolf, τις «βιδωτές αιχμές». Το πάθος του ήταν ο αθλητισμός και ήθελε να δημιουργήσει παπούτσια, που θα ενίσχυαν την απόδοση ενός αθλητή. Άρχισε να πειραματίζεται στο πίσω μέρος του πλυσταριού της μητέρας τους, χρησιμοποιώντας συντρίμμια του στρατού που έβρισκε τριγύρω.
Στον κόσμο του αθλητισμού
Αυτό που έκανε τον Adi και τον Rudolf επιτυχημένους ήταν η καινοτομία του Adi, το παπούτσι με τα καρφιά. Αυτό τράβηξε την προσοχή του Γερμανού προπονητή στίβου των Ολυμπιακών Αγώνων, Josef Waitzer, ο οποίος έγινε στενός φίλος τους και τους άνοιξε τις πόρτες για την είσοδο τους στον αθλητικό χώρο, φέρνοντας τον Adi σε επαφή με τους Γερμανούς αθλητές.
Το 1928, ένα ζευγάρι παπούτσια Dassler φορέθηκε από τη Lina Radke, που κέρδισε το χρυσό των Ολυμπιακών Αγώνων στα 800 μέτρα για την Εθνική Γερμανίας, κάνοντας έτσι τα αδέρφια διάσημα. Με την άνοδο του Χίτλερ στην εξουσία και την εξάπλωση του ναζιστικού κόμματος, οι αδερφοί Dussler, είδαν μια επιχειρηματική ευκαιρία. Ενώ ο Rudi ήταν ο πιο ένθερμος οπαδός από τους δύο, ο Adi χρησιμοποίησε το πολιτικό του κόμμα ως μέσο, για να φτάσει στις λέσχες της Χιτλερικής Νεολαίας. Στα μέσα της δεκαετίας του 1930, οι αδελφοί Dassler είχαν γίνει γνωστοί σε όλη τη Γερμανία.
Οι Ολυμπιακοί Αγώνες του 1936 και τα 4 χρυσά μετάλλια
Οι αδελφοί Dassler είδαν μια άλλη ευκαιρία με τον ερχομό των Ολυμπιακών Αγώνων του 1936 στο Βερολίνο. Ο Αμερικανός αστέρας του στίβου Jesse Owens, ήταν ο τέλειος πρεσβευτής για την εταιρεία παπουτσιών Dassler.
Ο Adi πλησίασε τον Owens και του πρόσφερε ένα ζευγάρι παπούτσια Dassler για να τα φορέσει ενώ αγωνιζόταν. Ο Owens δέχτηκε και κέρδισε τέσσερα χρυσά μετάλλια, δίνοντας στους Dussler τη δημοσιότητα που χρειαζόταν, για να τους εκτοξεύσει σε μια διεθνούς φήμης εταιρεία υποδημάτων.
Οι πωλήσεις αυξήθηκαν σε σχεδόν 200.000 ζευγάρια ετησίως μέχρι τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και άρχισαν να γίνονται μεγάλες παραγγελίες για παπούτσια μπάσκετ, χόκεϊ και μπέιζμπολ.
Ωστόσο, η σχέση με τον Jesse Owens, θα αποδεικνυόταν πολύ πιο σημαντική από την άμεση επιτυχία. Όταν οι Αμερικανοί στρατιώτες έφτασαν στη Γερμανία στα τελευταία χρόνια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, αναγνώρισαν τους αδελφούς Dassler ως προμηθευτές παπουτσιών του Owens και άφησαν το εργοστάσιο να παραμείνει σε λειτουργία. Πολλοί από τους Αμερικανούς στρατιώτες έγιναν και οι ίδιοι καλοί πελάτες τους.
Οι ρωγμές στη σχέση
Με τον πόλεμο σε πλήρη εξέλιξη, ο Rudolf διψούσε για εξουσία και προσπαθούσε να πάρει τον έλεγχο. Αρνήθηκε να προσλάβει τους γιους της αδερφής του Mari, έτσι ώστε να μην εμπλακούν άλλα μέλη της οικογένειας στην εταιρεία. Ως αποτέλεσμα, και οι δύο γιοι της Mari επιστρατεύτηκαν και σκοτώθηκαν κατά τη διάρκεια του πολέμου. Οι οικογενειακές εντάσεις συνέχισαν να αυξάνονται καθώς οι σύζυγοι του Adi και του Rudi άρχισαν να τσακώνονται μεταξύ τους.
Καθώς ο πόλεμος προχωρούσε, ο Adi επιστρατεύτηκε το 1940 αλλά σύντομα του δόθηκε άδεια καθώς η παρουσία του στην Dassler Shoe Company κρίθηκε απαραίτητη. Ο Rudi, που είχε ήδη υπηρετήσει στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο, επιστρατεύτηκε πάλι το 1943 και έγινε έξαλλος. Θεωρούσε τον αδερφό του ως υπεύθυνο για την αποστολή του στον πόλεμο, ενώ ο Adi ήταν σε θέση να ελέγχει την επιχείρηση μόνος του. Ο Rudi κατάφερε να δραπετεύσει, αλλά τελικά συνελήφθη από την Γκεστάπο. Θα περνούσε το υπόλοιπο του πολέμου στη φυλακή γεμάτος οργή για τον Adi.
Στο τέλος του πολέμου αφέθηκε ελεύθερος, αλλά ο χρόνος του στη φυλακή δεν είχε τελειώσει. Συνελήφθη από Αμερικανούς στρατιώτες με την κατηγορία του μέλος των Waffen SS, του στρατιωτικού κλάδου της οργάνωσης του Ναζιστικού Κόμματος. Αν και αδύνατο να το αποδείξει, ήταν σίγουρος ότι τον είχε προδώσει ο αδερφός του. Παρέμεινε στη φυλακή για έναν ακόμη χρόνο, ενώ ο Adi ήλεγχε την επιχείρηση και αποκτούσε ολοένα και περισσότερη δύναμη.
Adidas εναντίον Puma
Η σχέση των αδελφών Dassler είχε σιγά-σιγά επιδεινωθεί καθ’ όλη τη διάρκεια του πολέμου. Εξοργισμένοι ο ένας με τις πράξεις του άλλου και τον διαρκή αγώνα για την απόκτηση εξουσίας, οι αδελφοί Dasller χώρισαν την εταιρεία, όλα τα περιουσιακά στοιχεία και τους υπαλλήλους της το 1948. Οι διαπραγματεύσεις ενώ χώριζαν την εταιρεία θα ήταν και η τελευταία φορά που τα αδέλφια θα μιλούσαν ποτέ μεταξύ τους.
Ο Adolf διατήρησε το εργοστάσιο υποδημάτων Dassler και τα δύο τρίτα των εργαζομένων, ενώ ο Rudolf με τους υπόλοιπους, μετακινήθηκε νότια του ποταμού Aurach και ξεκίνησε το δικό του εργοστάσιο παπουτσιών. Και τα δύο αδέρφια προσπάθησαν να μετονομάσουν τις εταιρείες τους και να διαφοροποιηθούν στην αγορά.
Η πόλη των «λυγισμένων λαιμών»
Ο Adi «κέρδισε το χρυσό», όταν συνδύασε το μικρό του όνομα “Adi” και το επίθετό του “Dassler” για να σχηματίσει την επωνυμία “Adidas”. Ο Rudolf προσπάθησε να αντιγράψει τον Adi ονομάζοντας την εταιρεία του “Ruda”, αλλά το όνομα άλλαξε γρήγορα σε “Puma” για να ακούγεται πιο αθλητικό. Η αντιπαλότητα της Adidas και της Puma μόλις είχε γεννηθεί και θα δίχαζε μία πόλη για τις επόμενες δεκαετίες.
Η γενέτειρα τους η πόλη Herzogenaurach, έγινε γνωστή ως «η πόλη των λυγισμένων λαιμών» επειδή όλοι ήλεγχαν πρώτα ποια παπούτσια φορούσε κάποιος. Ο ανταγωνισμός έγινε τόσο σκληρός, που η οικονομία και ο πολιτισμός της πόλης επηρεάστηκαν δραστικά λόγω της οικογενειακής κόντρας. Σχεδόν όλοι όσοι ζούσαν στο Herzogenaurach δούλευαν είτε για την Adidas είτε για την Puma και οι δύο πλευρές δεν είχαν καμία σχέση μεταξύ τους. Οι επιχειρήσεις τους ήταν πλήρως διαχωρισμένες και απαγορεύονταν ακόμα και τα ραντεβού ή οι γάμοι μεταξύ των εργαζόμενων των δύο εταιρειών.
Η συμφιλίωση
Η αντιπαλότητα θα διαρκούσε όσο τα αδέρφια ήταν στο τιμόνι των εταιριών. Ο Rudi πέθανε το 1974 και ο Adi πέθανε το 1978 αφήνοντας την εταιρεία στους γιούς του. Η βεντέτα έφτασε μέχρι τον τάφο τους, έχοντας θάψει τα δυο αδέρφια όσο το δυνατόν πιο μακριά το έναν από το άλλο στο ίδιο νεκροταφείο.
Ο ανταγωνισμός θα ζούσε για μερικές ακόμη δεκαετίες μετά το θάνατό τους, αλλά τελικά θα τελείωνε. Το 2009, η Adidas και η Puma συμμετείχαν σε έναν φιλικό αγώνα ποδοσφαίρου, για να δηλώσουν, ότι η εχθρότητα των εταιρειών και ο διχασμός της πόλης είχε επίσημα τελειώσει!
Για σχεδόν 70 χρόνια η διαμάχη των Dassler είχε διχάσει την πόλη Herzogenaurach και είχε καταστρέψει τις σχέσεις των πολιτών της. Πλέον η πόλη έχει αγκαλιάσει τον ανταγωνισμό και υποστηρίζει και τις δύο εταιρείες.
Που βρισκόμαστε σήμερα
Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η Nike είναι ο παγκόσμιος ηγέτης στην κατασκευή αθλητικών υποδημάτων και ενδυμάτων. Εντυπωσιακό όμως είναι το χάσμα, που μπόρεσε να δημιουργήσει η Adidas έναντι της ανταγωνιστικής Puma, μέσω στρατηγικών αθλητικών συνεργασιών και επιρροών. Για παράδειγμα, η συνεργασία της Adidas «Yeezy» με τον ράπερ Kanye West έκανε πωλήσεις ~ 1,3 δισεκατομμυρίων δολαρίων το 2018, σχεδόν ίσο με το ένα τέταρτο των παγκόσμιων εσόδων της Puma, ύψους 4,65 δισεκατομμυρίων ευρώ εκείνο το έτος.
Η Adidas και η Puma έχουν αναπτυχθεί και οι δύο σε μεγάλες αθλητικές εταιρείες αναγνωρισμένες σε όλο τον κόσμο. Ο αντίκτυπος των αδελφών Dussler στον κόσμο του αθλητισμού είναι τεράστιος. Έφεραν εξέλιξη και καινοτομία και ώθησαν ο ένας τον άλλον μέσα από τη διαμάχη τους, στην παραγωγή του καλύτερου αθλητικού εξοπλισμού της αγοράς.
