Μετά από 128 χρόνια, πολλοί βλέπουν τα διάφορα στοιχεία της τελετής έναρξης ως «ευγενείς επικλήσεις» των αρχαίων Αγώνων, που ξεκίνησαν σχεδόν τρεις χιλιετίες πριν. Ωστόσο, υπάρχουν πολύ λίγα απομεινάρια της Αρχαίας Ελλάδας στους σύγχρονους Ολυμπιακούς Αγώνες. Η σημερινή Διεθνής Ολυμπιακή Επιτροπή δεν σφάζει εκατό βόδια ως φόρο τιμής στον Δία. Οι σύγχρονοι αθλητές δεν αγωνίζονται γυμνοί και δεν απονέμονται βραβεία σε ποιητές ή βιρτουόζους της λύρας.
Οι περισσότερες από τις παραδόσεις των σημερινών Αγώνων επινοήθηκαν σταδιακά τον περασμένο αιώνα—από τα βάθρα και τα μετάλλια μέχρι την Παρέλαση των Εθνών και τη συμβολική απελευθέρωση περιστεριών στηο άναμμα της φλόγας. Πράγματι, οι πρώτοι Ολυμπιακοί Αγώνες του 20ου αιώνα δεν διοργάνωσαν καν τελετές έναρξης: στο Παρίσι το 1900 και το Σεντ Λούις 1904 ήταν ελαφρώς χαοτικά πρόσθετα της περιοδεύουσας «Παγκόσμιας Έκθεσης», που ήταν τότε μια πολύ μεγαλύτερη υπόθεση από τους Ολυμπιακούς Αγώνες.
Η εξέλιξη της τελετής έναρξης
Μόλις το 1908 στο Λονδίνο είχαμε την πρώτη Παρέλαση των Εθνών. Η Ολυμπιακή σημαία εισήχθη μόλις στην Αμβέρσα το 1920, ενώ η Ολυμπιακή δάδα, σύμβολο της συνέχειας μεταξύ των Αγώνων, εμφανίστηκε για πρώτη φορά στο Άμστερνταμ το 1928, όπου μια φλόγα άναψε στην κορυφή ενός νεόκτιστου πύργου ύψους 46 μέτρων. Αν οι 10η Ολυμπιάδα, που έλαβε χώρα στο Λος Άντζελες το 1932, θεωρήθηκαν ως η γέννηση της έκπληξης στην αυλαία της διοργάνωσης, ήταν η 11η Ολυμπιάδα στο Βερολίνο το 1936, που είδε την εξέλιξη της τελετής έναρξης των Ολυμπιακών Αγώνων—ένα ενορχηστρωμένο θέαμα, σχεδιασμένο για κινηματογραφικές κάμερες. Μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, το Λονδίνο το 1948 διατήρησε και ανέπτυξε περαιτέρω αυτές τις παραδόσεις.
Η λαμπαδηδρομία τελείωσε πανηγυρικά μπροστά σε ένα τεράστιο βωμό, που έφερε την φράση του Baron de Coubertin: «Το σημαντικό πράγμα στους Ολυμπιακούς Αγώνες δεν είναι να κερδίζεις αλλά να συμμετέχεις. Το βασικό στη ζωή δεν είναι να κατακτάς αλλά να παλεύεις καλά». Μέχρι εκείνη τη στιγμή, είχε εμφανιστεί ένα μοτίβο για την τελετή έναρξης: μια ομιλία που προάγει την ειρήνη και την αδελφότητα από τον πρόεδρο της ΔΟΕ, το άναμμα της Ολυμπιακής φλόγας, η απελευθέρωση των περιστεριών, η Παρέλαση των Εθνών, ο ύμνος και μερικές καλλιτεχνικές επιδείξεις. Παραλληλα ο συμβολισμός άρχισε να γίνεται σημαντικό στοιχείο. Στο Τόκιο το 1964 π.χ., η φλόγα άναψε από τον 19χρονο Yoshinori Sakai, ο οποίος είχε γεννηθεί στη Χιροσίμα την ίδια ημέρα της ατομικής βόμβας.
Κόστος και θέαμα
Η τελετή έναρξης για τη Μόσχα το 1980 είδε μια επική ανθρώπινη πυραμίδα στο κέντρο του γηπέδου, ενώ χιλιάδες συμμετέχοντες στην ανατολική κερκίδα του σταδίου δημιούργησαν μια ακολουθία μωσαϊκού χρησιμοποιώντας μυριάδες ζωγραφισμένα πάνελ.
Το Λος Άντζελες του 1984 ήταν οι πρώτοι Ολυμπιακοί Αγώνες που δεν χρησιμοποίησαν καθόλου δημόσιο χρήμα και χρηματοδοτήθηκαν εξ ολοκλήρου από διαφημιστικά έσοδα. Κάθε διαδοχική τελετή έναρξης από εκεί και πέρα φαινόταν να ενισχύει τόσο το κόστος όσο και το θέαμα.
Η Σεούλ το 1988 περιλάμβανε μια θεαματική ημέρα με επιδείξεις ταεκβοντό και αλεξιπτωτιστές, που κατέβαιναν στο στάδιο για να σχηματίσουν τους Ολυμπιακούς δακτυλίους.
Η Βαρκελώνη το 1992 διοργάνωσε μια παρέλαση με μαμούθ, καρτουνίστικες καταλανικές μαριονέτες, έναν Παραολυμπιακό τοξότη, που ανάβει την Ολυμπιακή δάδα με ένα φλεγόμενο βέλος και μια προβολή βίντεο του αείμνηστου Φρέντι Μέρκιουρι να ερμηνεύει το “Barcelona», έναν ύμνο που δημιουργήθηκε για τους αγώνες με την Καταλανή σοπράνο Μονσεράτ Καμπαγιέ.
Η Άτλαντα το 1996 πρόσφερε μια εκπληκτική ερμηνεία του «Georgia on My Mind» από την Gladys Knight και το συγκινητικό θέαμα του άλλοτε Ολυμπιονίκη Muhammad Ali -σε αυτό το στάδιο εμφανώς προσβεβλημένο από τη νόσο του Πάρκινσον- να ανάβει το βωμό των Ολυμπιακών Αγώνων.
Το Sydney 2000 ορίστηκε από μερικές τέλειες, φτιαγμένες για μετάδοση εικόνες, όπως 120 καλπάζοντα άλογα που σχηματίζουν τους Ολυμπιακούς δακτυλίους και μια ψηφιακή έκδοση του Great Barrier Reef στο πάτωμα του Stadium Australia.
Η τελετή του 2004 στην Αθήνα περιλάμβανε ένα φωτεινό πάτωμα σταδίου, προηγμένη τεχνολογία φωτισμού και αξέχαστες εμφανίσεις από την τραγουδίστρια Bjork και τον DJ Tiësto.
Ο πολιτιστικός αγώνας εξοπλισμών κορυφώθηκε στο εντυπωσιακό θέαμα του Πεκίνου το 2008. Στο σόου του Zhang Yimou συμμετείχαν 14.000 άτομα, κόστισε περίπου 300 εκατομμύρια δολάρια και περιλάμβανε μια σειρά από αξέχαστα ακροβατικά: ο πρώην Ολυμπιονίκης Li Ning σκαρφάλωσε στους τοίχους του Στάδιο Bird’s Nest για να ανάψει την Ολυμπιακή φλόγα, 2.008 ντράμερ χτύπησαν σε φωτισμένες οθόνες για να δημιουργήσουν ένα ψηφιακό μωσαϊκό, ακροβάτες έπεσαν από έναν πλανήτη αιωρούμενο 18 μέτρα πάνω από την αρένα.
Τέσσερα χρόνια αργότερα, οι διοργανωτές του Λονδίνου 2012 χρησιμοποίησαν τις υπηρεσίες του βραβευμένου με Όσκαρ κινηματογραφιστή Ντάνι Μπόιλ σε μια γιορτή της βρετανικής εκκεντρικότητας: ο Τζέιμς Μποντ εμφανίστηκε να πέφτει με αλεξίπτωτο στο στάδιο με την Αυτού Μεγαλειότητα τη Βασίλισσα. Ο κωμικός χαρακτήρας Mr. Bean ερμήνευσε το “Chariots of Fire”. Η Mary Poppins, το πανκ συγκρότημα The Sex Pistols και κλασσικά διώροφα λεωφορεία ήταν όλοι παρόντες και σωστοί.
Όπως το Λονδίνο, έτσι και το Ρίο 2016 διηύθυνε ένας βραβευμένος κινηματογραφιστής, ο σκηνοθέτης του City of God Fernando Meirelles, ο οποίος παρουσίασε μια παράσταση, που ήταν πλούσια σε εγχώρια κουλτούρα—parkour, samba, bossa nova, funk carioca, το καρναβάλι του Ρίο— και μια σειρά από μεγάλα αστέρια της Βραζιλίας, ενώ επίσης ασχολήθηκε με το μεταβαλλόμενο πρόσωπο των τροπικών δασών της χώρας και τις προκλήσεις που προκαλούνται από την κλιματική αλλαγή.
Μετά το Τόκιο να πλήττεται από τον Covid το 2020, το Παρίσι έχει τώρα την πρόκληση να αναβιώσει τη μεγαλοπρέπεια των προηγούμενων τελετών έναρξης στις 26 Ιουλίου 2024. Η ιδέα να πραγματοποιηθεί η τελετή τους στον ποταμό Σηκουάνα είναι λαμπρή και τολμηρή. Με κάθε εθνική αποστολή να διαθέτει ξεχωριστά σκάφη, πάνω από 10.000 αθλητές θα πλεύσουν για έξι χλμ., από το Pont d’Austerlitz έως το Trocadéro, όπου θα πραγματοποιηθούν τα τελευταία δρώμενα του σόου. Χιλιάδες θεατές θα ακολουθήσουν τη διαδρομή, πολλοί με δωρεάν εισιτήρια, ενώ άλλοι θα παρακολουθήσουν σε 80 ψηφιακές οθόνες. Οι διοργανωτές υποστηρίζουν, ότι θα είναι η μεγαλύτερη τελετή έναρξης στην ιστορία των αγώνων.
Πηγή: populous.com
