Πώς τα Social Media επηρεάζουν τη σχέση των εφήβων με το φαγητό

Τα Social Media αποτελούν βασικό κομμάτι της καθημερινότητας πολλών εφήβων. Μέσα από εφαρμογές με φωτογραφίες, βίντεο και σύντομα posts, οι νέοι εκτίθενται συνεχώς σε εικόνες σωμάτων, διατροφικές συμβουλές, προγράμματα γυμναστικής και περιεχόμενο που παρουσιάζει συγκεκριμένους τρόπους ζωής ως ιδανικούς.

Η χρήση των Social Media δεν οδηγεί από μόνη της σε διατροφική διαταραχή. Ωστόσο, σε ορισμένους εφήβους μπορεί να ενισχύσει τη δυσαρέσκεια για το σώμα, τη σύγκριση με άλλους και την υπερβολική ενασχόληση με το φαγητό ή το βάρος. Η εφηβεία είναι άλλωστε μια περίοδος κατά την οποία το σώμα αλλάζει γρήγορα και η ανάγκη για κοινωνική αποδοχή μπορεί να είναι ιδιαίτερα έντονη.

Η συνεχής σύγκριση μπορεί να αλλάξει την εικόνα σώματος

Ένα από τα σημαντικότερα χαρακτηριστικά των Social Media είναι ότι δημιουργούν σχεδόν ατελείωτες ευκαιρίες σύγκρισης. Ένας έφηβος μπορεί μέσα σε λίγα λεπτά να δει δεκάδες εικόνες από influencers, αθλητές, μοντέλα ή συνομηλίκους που παρουσιάζονται με συγκεκριμένο σωματότυπο.

Το πρόβλημα είναι ότι αυτές οι εικόνες δεν αντικατοπτρίζουν πάντα την πραγματικότητα. Φίλτρα, επεξεργασία φωτογραφιών, συγκεκριμένος φωτισμός, πόζες και προσεκτικά επιλεγμένες στιγμές μπορούν να δημιουργήσουν ένα σώμα που μοιάζει περισσότερο «τέλειο» από ό,τι είναι στην πραγματική ζωή.

Όταν αυτή η εικόνα επαναλαμβάνεται συνεχώς, μπορεί να δημιουργηθεί η εντύπωση ότι ένα συγκεκριμένο σώμα αποτελεί τον φυσιολογικό ή επιθυμητό κανόνα. Ένας έφηβος που δεν μοιάζει με αυτό το πρότυπο μπορεί να αρχίσει να αντιμετωπίζει το δικό του σώμα πιο αρνητικά.

Η σύγκριση μπορεί στη συνέχεια να μεταφερθεί στο φαγητό. Κάποιος μπορεί να αρχίσει να περιορίζει συγκεκριμένες τροφές, να παραλείπει γεύματα ή να αισθάνεται ενοχές μετά την κατανάλωση ενός φαγητού που θεωρεί «κακό».

Αντίστοιχα, τα αγόρια μπορεί να επηρεάζονται από εικόνες πολύ μυώδους σώματος και να αναπτύσσουν υπερβολική ενασχόληση με την πρωτεΐνη, τις θερμίδες, τη γυμναστική ή την αύξηση της μυϊκής μάζας.

Όταν το φαγητό χωρίζεται σε «καλό» και «κακό»

Ένα ακόμη πρόβλημα είναι η μεγάλη ποσότητα μη επιστημονικών διατροφικών πληροφοριών που κυκλοφορούν στο διαδίκτυο. Βίντεο που υπόσχονται γρήγορη απώλεια βάρους, «detox» προγράμματα ή πολύ περιοριστικές δίαιτες μπορούν να παρουσιαστούν ως φυσιολογικές πρακτικές υγείας.

Η υπερβολική έμφαση στη λεγόμενη «καθαρή διατροφή» μπορεί επίσης να γίνει προβληματική. Η επιλογή θρεπτικών τροφών είναι φυσικά θετική, αλλά η συνεχής ταξινόμηση των τροφίμων σε απολύτως «καλά» και «κακά» μπορεί να δημιουργήσει φόβο και ενοχές.

Ένας έφηβος μπορεί σταδιακά να αρχίσει να αποφεύγει ολόκληρες κατηγορίες τροφίμων χωρίς ιατρικό λόγο. Μπορεί ακόμη να αρνείται να φάει μαζί με την οικογένεια ή τους φίλους επειδή δεν γνωρίζει ακριβώς τα συστατικά ή τις θερμίδες του γεύματος.

Προβληματική μπορεί να γίνει και η συνεχής παρακολούθηση περιεχομένου με τίτλους όπως «Τι τρώω μέσα σε μία ημέρα». Οι ανάγκες ενός ανθρώπου σε ενέργεια και θρεπτικά συστατικά εξαρτώνται από την ηλικία, την ανάπτυξη, τη σωματική δραστηριότητα και πολλούς ακόμη παράγοντες.

Η αντιγραφή της διατροφής ενός άλλου ανθρώπου μπορεί επομένως να οδηγήσει σε ανεπαρκή πρόσληψη τροφής, ιδιαίτερα σε μια περίοδο όπου το σώμα εξακολουθεί να αναπτύσσεται.

Οι αλγόριθμοι μπορούν επίσης να ενισχύσουν το πρόβλημα. Αν κάποιος αρχίσει να βλέπει συστηματικά περιεχόμενο σχετικά με δίαιτες, αδυνάτισμα ή «τέλειο σώμα», οι πλατφόρμες μπορεί να του προτείνουν όλο και περισσότερο παρόμοιο υλικό.

Ποια σημάδια χρειάζονται ιδιαίτερη προσοχή

Δεν σημαίνει ότι κάθε έφηβος που ενδιαφέρεται για τη διατροφή ή ακολουθεί fitness λογαριασμούς αντιμετωπίζει πρόβλημα. Υπάρχουν όμως ορισμένες αλλαγές που χρειάζεται να λαμβάνονται σοβαρά υπόψη.

Η απότομη απώλεια βάρους, η συνεχής μέτρηση θερμίδων, η παράλειψη γευμάτων και η αποφυγή τροφίμων που προηγουμένως καταναλώνονταν χωρίς πρόβλημα μπορεί να αποτελούν προειδοποιητικά σημάδια.

Άλλα σημάδια είναι η υπερβολική γυμναστική, οι έντονες ενοχές μετά το φαγητό, η συνεχής ενασχόληση με το βάρος και το σώμα ή η αποφυγή κοινωνικών εκδηλώσεων που περιλαμβάνουν φαγητό.

Σημαντική είναι και η αλλαγή της διάθεσης. Ένας έφηβος μπορεί να γίνει πιο ευερέθιστος, απομονωμένος ή αγχωμένος γύρω από τα γεύματα.

Η αντιμετώπιση χρειάζεται να γίνεται χωρίς κριτική για την εμφάνιση ή το βάρος. Η συζήτηση μπορεί να επικεντρώνεται περισσότερο στην υγεία, στην ενέργεια, στην ανάπτυξη και στο πώς αισθάνεται το ίδιο το άτομο.

Χρήσιμη είναι επίσης η εκπαίδευση γύρω από τον τρόπο λειτουργίας των Social Media. Η κατανόηση ότι πολλές εικόνες είναι επεξεργασμένες και ότι οι αλγόριθμοι επιλέγουν περιεχόμενο με στόχο να κρατούν τον χρήστη περισσότερο στην πλατφόρμα μπορεί να περιορίσει μέρος της επίδρασής τους.

Όταν υπάρχουν επίμονες αλλαγές στις διατροφικές συνήθειες, σημαντική απώλεια βάρους, επεισόδια υπερφαγίας, εμετοί ή έντονη ψυχολογική δυσφορία, χρειάζεται αξιολόγηση από παιδίατρο και επαγγελματία ψυχικής υγείας με εμπειρία στις διατροφικές διαταραχές.

Τα Social Media μπορούν να προσφέρουν κοινότητες, ενημέρωση και θετικά πρότυπα. Μπορούν όμως ταυτόχρονα να ενισχύσουν μη ρεαλιστικές προσδοκίες για το σώμα και μια προβληματική σχέση με το φαγητό.

Το σημαντικό δεν είναι απαραίτητα να εξαφανιστούν από τη ζωή των εφήβων. Χρειάζεται περισσότερο να καλλιεργηθεί η ικανότητα να αντιμετωπίζεται το περιεχόμενό τους με κριτική σκέψη και να θυμίζει ότι η υγεία δεν καθορίζεται από μια φωτογραφία, έναν αριθμό στη ζυγαριά ή μια τάση που εμφανίζεται στην οθόνη.

Πηγή: Social Media Victims