Εάν έχετε πάει ποτέ στην Ιρλανδία, μπορεί να παρατηρήσατε, ότι είναι απαλλαγμένη από φίδια. Είναι ένα από τα ελάχιστα μέρη παγκοσμίως —συμπεριλαμβανομένης της Νέας Ζηλανδίας, της Ισλανδίας, της Γροιλανδίας και της Ανταρκτικής — όπου ο Ιντιάνα Τζόουνς και άλλοι άνθρωποι, που απεχθάνονται τα φίδια μπορούν να επισκεφθούν άφοβα.
Όποιος ψάχνει φίδια στην Ιρλανδία για να τα «εξορίσει», πρέπει πιθανότατα να συμβιβαστεί με «το αργό σκουλήκι», ένα είδος σαύρας χωρίς πόδια, που συχνά συγχέεται με ένα μικρό φίδι. Η παρουσία του καταγράφηκε για πρώτη φορά στις αρχές της δεκαετίας του 1970, και πιστεύεται ότι το είδος εισήχθη σκόπιμα στη δυτική Ιρλανδία τη δεκαετία του 1960, σύμφωνα με την Υπηρεσία Εθνικών Πάρκων και Άγριας Ζωής της Ιρλανδίας.
Ο θρύλος
Την Ημέρα του Αγίου Πατρικίου, οι περισσότεροι γλεντζέδες Ιρλανδοί, σίγουρα δεν έχουν στο μυαλό τους τον προστάτη άγιο της Ιρλανδίας για τον ρόλο του ως εξολοθρευτή των φιδιών.
Ωστόσο σύμφωνα με το μύθο, τον πέμπτο αιώνα μ.Χ. ο χριστιανός ιεραπόστολος Πατρίκιος, απάλλαξε τη χώρα από τα ερπετά που γέμιζαν τις ακτές της Ιρλανδίας, όταν έφτασε εκεί για να προσηλυτίσει τους παγανιστές Ιρλανδούς και να τους μυήσει στο Χριστιανισμό.
Υποτίθεται, ότι κυνήγησε τα φίδια στη θάλασσα καθώς αυτά άρχισαν να του επιτίθενται, όταν βρέθηκε απομονωμένος στην κορυφή ενός λόφου κατά τη διάρκεια μιας νηστείας σαράντα ημερών.
Γιατί ο Άγιος Πατρίκιος παίρνει όλα τα εύσημα;
Ο φυσιοδίφης και φύλακας στο Εθνικό Μουσείο Φυσικής Ιστορίας της Ιρλανδίας στο Δουβλίνο, Nigel Monaghan έχει μελετήσει τεράστιες συλλογές απολιθωμάτων και άλλων αρχείων ιρλανδικών ζώων. «Δεν υπήρξε ποτέ καμία ένδειξη για την παρουσία φιδιών στην Ιρλανδία, επομένως δεν υπήρχε τίποτα να διώξει ο Άγιος Πατρίκιος », δήλωσε ο Monaghan.
Αν λοιπόν δεν υπήρχαν φίδια στην Ιρλανδία ή αν ο Άγιος Πατρίκιος δεν μπορούσε να ξεχωρίσει ένα φίδι από μια σαύρα χωρίς πόδια, από πού προέρχεται αυτός ο θρύλος;
Οι μελετητές πιστεύουν, ότι η ιστορία είναι αλληγορική. Τα φίδια είναι σύμβολα του κακού στις ιουδαιοχριστιανικές πεποιθήσεις — η Βίβλος, για παράδειγμα, απεικονίζει ένα φίδι ως τον καθοριστικό παράγοντα στην εκδίωξη του Αδάμ και της Εύας από τη χάρη του παραδείσου.
Τα ζώα συνδέονταν επίσης με ειδωλολατρικές πρακτικές—έτσι η δραματική πράξη του Αγίου Πατρικίου και η εξολόθρευση των φιδιών, μπορεί να θεωρηθεί ως μεταφορά της εκχριστιανικής επιρροής του σε μια παγανιστική χώρα και του ρόλου του στην εκδίωξη των Δρυίδων και άλλων Παγανιστών από το νησί της Ιρλανδίας.
Η επιστημονική εξήγηση
Αν και η ιστορία του Αγίου Πατρικίου είναι μια υπέροχη ιστορία, δεν είναι δυστυχώς ο πραγματικός λόγος για τον οποίο το νησί είναι απαλλαγμένο από φίδια.
Στην πραγματικότητα, έχει να κάνει περισσότερο με το κλίμα της Ιρλανδίας. Πριν από περίπου 100 εκατομμύρια χρόνια, όταν πρωτοεμφανίστηκαν τα φίδια στον πλανήτη, η Ιρλανδία ήταν ακόμα βυθισμένη κάτω από το νερό, έτσι τα ερπετά δεν μπορούσαν να κάνουν το νησί σπίτι τους.
Όταν τελικά η Ιρλανδία ανέβηκε στην επιφάνεια, συνδέθηκε με την ηπειρωτική Ευρώπη και έτσι διάφορα ζώα μπόρεσαν να περάσουν στη στεριά.
Ωστόσο, όταν πριν από περίπου τρία εκατομμύρια χρόνια, έφτασε η Εποχή των Παγετώνων, τα φίδια, ως ψυχρόαιμα πλάσματα, δεν ήταν πλέον σε θέση να επιβιώσουν. Από τότε, οι επιστήμονες εκτιμούν ότι το ευρωπαϊκό κλίμα έχει αλλάξει περίπου 20 φορές, καλύπτοντας συχνά την Ιρλανδία με πάγο. Αυτό έκανε τις συνθήκες του νησιού ασταθείς για να μπορέσουν να επιβιώσουν ψυχρόαιμα ερπετά, όπως τα φίδια.
Σύμφωνα με τους επιστήμονες, η τελευταία φορά που η Ιρλανδία καλύφθηκε με πάγο ήταν στην προηγούμενη εποχή των παγετώνων, περίπου 15.000 χρόνια πριν, και από τότε το κλίμα παρέμεινε σχεδόν σταθερό. Γιατί λοιπόν δεν υπάρχουν ακόμα φίδια στην Ιρλανδία όλα αυτά τα χιλιάδες χρόνια μετά;
Ο λόγος είναι, ότι μετά την τελευταία εποχή των παγετώνων -όταν οι πάγοι άρχισαν να λιώνουν- η Ιρλανδία χωρίστηκε από την υπόλοιπη ηπειρωτική Ευρώπη, από ένα κενό νερού 12 μιλίων – το βόρειο κανάλι – μεταξύ Ιρλανδίας και Σκωτίας. Αυτό κατέστησε αδύνατο για τα φίδια να φτάσουν στο νησί.
Σύγχρονος παγανισμός και Άγιος Πατρίκιος
Πολλοί σύγχρονοι παγανιστές, αρνούνται να συμμετέχουν σε γιορτές και εκδηλώσεις, που γίνονται για να γιορτάσουν την εξάλειψη μιας θρησκείας προς όφελος μιας άλλης. Έτσι πολλοί επιλέγουν να φορέσουν ένα «σύμβολο φιδιού» την Ημέρα του Αγίου Πατρικίου, που παραπέμπει στο γνωστό θρύλο.
Αν δείτε λοιπόν κάποιον να φοράει ένα σήμα φιδιού στο πέτο του την ημέρα του Αγίου Πατρικίου αντί για το συνηθισμένο τριφύλλι ή το σήμα «Kiss Me I’m Irish», τώρα ξέρετε τον λόγο!