Η Κλεοπάτρα παραμένει η αγαπημένη των χολιγουντιανών επών και των αποκριάτικων κοστουμιών. Μία από τις πιο διάσημες ταινίες για την εξερεύνηση της ζωής του αείμνηστου, μεγάλου Αιγύπτιου Φαραώ, ήταν η Κλεοπάτρα του 1963 , με πρωταγωνίστρια την Ελίζαμπεθ Τέιλορ. Η ιστορική φιγούρα έχει εμφανιστεί επίσης σε τηλεοπτικές εκπομπές όπως η «Ρώμη» του 2005.
Οι απεικονίσεις της Κλεοπάτρας τονίζουν τη μεγάλη ομορφιά και τους άκρως σαγηνευτικούς τρόπους της. Αυτό μπορούμε να το αποδώσουμε στους Ρωμαίους, οι οποίοι την αντιλαμβάνονταν ως επικίνδυνη ξεμυαλίστρα. Το γεγονός ότι συνδέθηκε με δύο από τους πιο σημαντικούς ηγέτες τους, τον Ιούλιο Καίσαρα και τον Μάρκο Αντώνιο, δεν βοήθησε καθόλου τη φήμη της.
Αλλά η βασίλισσα σήμαινε περισσότερα από όσα φαινόταν. Εδώ είναι τρεις λόγοι για τους οποίους οι μελετητές τη βλέπουν πλέον ως επιστήμονα και όχι ως σαγηνευτική προσωπικότητα.
Μία νέα προοπτική
Πριν εμβαθύνουμε στο πώς η Κλεοπάτρα συνέβαλε στην επιστήμη και την ιατρική, είναι απαραίτητο να κατανοήσουμε γιατί οι σύγχρονες αντιλήψεις για αυτήν έχουν αλλάξει τα τελευταία χρόνια. Για αιώνες, όλα όσα γνωρίζαμε για τη βασίλισσα προέρχονταν από ρωμαϊκές μαρτυρίες, και οι Ρωμαίοι δεν απέφευγαν την προπαγάνδα, ειδικά σε περιόδους πολέμου.
Καθώς μεταβαλλόταν από την παλλακίδα του Ιουλίου Καίσαρα και μητέρα του κληρονόμου του σε εχθρό του ρωμαϊκού κράτους, άλλαξε και η δημόσια αντίληψη της Κλεοπάτρας. Οι ρωμαϊκές μαρτυρίες τόνιζαν τις υποτιθέμενες κραιπάλες και την ακολασία της.
Αυτοί οι ισχυρισμοί αποδείχθηκαν εξαιρετικά επιτυχημένοι στο να αμαυρώσουν την κληρονομιά της. Αλλά μια βαθιά ανάγνωση των μεσαιωνικών αραβικών κείμενων αποκαλύπτει μια διαφορετική εικόνα της βασίλισσας. Περιγράφουν την Κλεοπάτρα ως φιλόσοφο, χημικό και πρώιμο μαθηματικό. Αντί να επικεντρωθούν στην ικανότητά της να γοητεύει τους άνδρες, οι Άραβες συγγραφείς απαριθμούσαν τα επιτεύγματά της.
Η Κλεοπάτρα ως επιστήμονας
Ποιος έγραψε για την Κλεοπάτρα; Όλοι, από τον Yaqut μέχρι τον Al-Bakri, Ibn Al-Ibri, Al-Maqrizi, και Ibn Dumaq. Αυτοί οι μελετητές επαίνεσαν το μυαλό της βασίλισσας και όχι την όμορφη εμφάνισή της, σύμφωνα με το έργο του Okasha El Daly: Egyptology: The Missing Millennium, Ancient Egypt in Medieval Writings. Εκτός από τον επιστημονικό πειραματισμό και την παρατήρηση, η βασίλισσα πρωτοστάτησε σε εντυπωσιακά οικοδομικά έργα, ίσως συμπεριλαμβανομένου του Φάρου της Αλεξάνδρειας.
Οι δυτικοί ερευνητές δε γνώριζαν για τη λαμπρή κληρονομιά της βασίλισσας έως ότου ο El Daly αποκάλυψε και μετέφρασε έναν θησαυρό άγνωστων αραβικών εγγράφων. Με βάση αυτή την έρευνα, υποστηρίζει ότι ορισμένοι Άραβες μελετητές είχαν πρόσβαση στα πρωτότυπα γραπτά της Κλεοπάτρας. Δυστυχώς, αυτά τα έγγραφα χάθηκαν στην πυρκαγιά της Βιβλιοθήκης της Αλεξάνδρειας.
Μία από τις πρώτες αναφορές στην Κλεοπάτρα προήλθε από τον Al-Masudi περίπου το 956 μ.Χ.. Ο Al-Masudi έγραψε για τη μυθική βασίλισσα, «Ήταν μια σοφή, μια φιλόσοφος που αναρριχήθηκε στις τάξεις των λογίων και απολάμβανε τη συντροφιά τους. Έγραψε επίσης βιβλία για την ιατρική, τα γούρια και τα καλλυντικά, καθώς και πολλά άλλα βιβλία που της αποδίδονται και είναι γνωστά σε όσους ασκούν την ιατρική».
Τρεις τρόποι που η Κλεοπάτρα άλλαξε τον κόσμο
Αλλά πώς ακριβώς επηρέασε η Κλεοπάτρα την επιστήμη και την ιατρική; Μελετητές όπως ο El Daly επισημαίνουν τρία βασικά πεδία: 1) τοξικολογία, 2) χημεία και 3) ιατρική. Ένα μειονέκτημα σε όλα αυτά είναι ότι το όνομα «Κλεοπάτρα» χρησιμοποιήθηκε εκτενώς σε όλη την αιγυπτιακή βασιλική οικογένεια. Έτσι, μερικές από αυτές τις μνείες μπορεί να αναφέρονται σε διαφορετικές γυναίκες μέσα στην ίδια δυναστεία. Αλλά αν υποθέσουμε ότι όλες οι αναφερόμενες Κλεοπάτρα αναφέρονται στην Κλεοπάτρα VII, η κυρία συνέχιζε να απασχολεί!
Τοξικολογία
Στην Κλεοπάτρα άρεσε να παίζει με τα δηλητήρια. Μερικοί πιστεύουν ότι ο φόβος της ενδεχόμενης φυλάκισης και του θανάτου της στα χέρια των Ρωμαίων υποκίνησε αυτή την εμμονή. Και αυτοί οι φόβοι ήταν βάσιμοι. Ενώ η ιστορία λέει ότι η βασίλισσα πέθανε από ένα δηλητηριώδες τσίμπημα φιδιού, δεν συμφωνούν όλοι οι μελετητές. Άλλοι ισχυρίζονται ότι ήπιε ένα παρασκεύασμα οπίου και κώνειο.
Σε κάθε περίπτωση, η κυρία ήξερε πώς να διαλέγει τα δηλητήριά της. Με φρικτό τρόπο, δοκίμαζε τα βάμματα σε άτυχα άτομα και σκλάβους, καταγράφοντας τα συμπτώματά τους και τους βασανιστικούς θανάτους τους. Η σαδίστρια μονάρχης παρουσίαζε αυτά τα βασανιστικά πειράματα ως βραδινή διασκέδαση στον σύζυγό της, Μάρκο Αντώνιο, και στους καλεσμένους της.
Χημεία
Εκτός από το να δηλητηριάζει ανθρώπους για διασκέδαση, η Κλεοπάτρα είχε και μια σημαντική συμπάθεια στη χημεία. Μια από τις πιο συναρπαστικές ιστορίες σχετικά με τα επιστημονικά της πειράματα αφορούσε ένα στοίχημα με τον Μάρκο Αντώνιο. Υποστήριξε ότι θα μπορούσε να οργανώσει ένα συμπόσιο με 10 εκατομμύρια σεστέρκες, ένα τεράστιο ποσό. Ο Μάρκο Αντώνιος δέχθηκε την προσφορά διαβεβαιώνοντας ότι τέτοια επίδειξη θα ήταν αδύνατη. Το επόμενο βράδυ, η βασίλισσα παρέθεσε το συμπόσιο και ο Μάρκο Αντώνιος απόλαυσε αυτάρεσκα το πρώτο πιάτο.
Αλλά κατά τη διάρκεια του δεύτερου, πρόσταξε έναν υπηρέτη να της φέρει ένα ποτήρι ξύδι. Μέσα στο ξύδι, έριξε ένα σκουλαρίκι από μαργαριτάρι. Τρία λεπτά αργότερα, το οξύ στο ποτήρι το είχε διαλύσει και ήπιε το υγρό. Το μαργαριτάρι κόστιζε 10 εκατομμύρια σεστερκές ή περισσότερο. Είναι ενδιαφέρον ότι το μαργαριτάρι είχε αντιδράσει με το ξύδι, εξουδετερώνοντας την οξύτητά του και καθιστώντας το πιο εύγευστο. Ο Lucius Plancus, ένας Ρωμαίος γερουσιαστής, έκρινε την Κλεοπάτρα νικήτρια. Αν και ορισμένοι επιστήμονες παραμένουν δύσπιστοι σχετικά με την ιστορία, δείχνει πώς η βασίλισσα δυνητικά αξιοποίησε τη χημεία.
Ιατρική
Εκτός από τον επιστημονικό πειραματισμό ως ψυχαγωγία, η Κλεοπάτρα ασχολήθηκε επίσης με ιατρικές θεραπείες. Μία από τις πιο διάσημες θεραπείες της στόχευε τη φαλάκρα. Τα συστατικά περιελάμβαναν μυελό ελαφιού, λίπος αρκούδας, φλοιό καλαμιού, καμένα ποντίκια, δόντια αλόγου, κουρέλια και μέλι. Χτυπημένα μαζί, δημιούργησε μια αλοιφή που εφαρμόστηκε σε άτριχα κεφάλια.
Η Κλεοπάτρα εργάστηκε επίσης με φόρμουλες για να φωτίσει την επιδερμίδα και να επουλώσει τις πληγές του δέρματος. Έγραψε βιβλία καλλυντικών, διατηρώντας τις αιγυπτιακές πρακτικές ομορφιάς όπως το μαύρο eyeliner. Οι ερευνητές σήμερα γνωρίζουν ότι το μαύρο μακιγιάζ που χρησιμοποιήθηκε είχε αμελητέα επίπεδα μολύβδου. Αυτός ο μόλυβδος διέγειρε την παραγωγή νιτρικού οξειδίου, προστατεύοντας από βακτηριακές μολύνσεις των ματιών.
Αλλά ίσως ένα από τα σημαντικότερα επιτεύγματά της ήταν η εφεύρεση ενός πρώιμου παυσίπονου. Αυτή η εφεύρεση μας φέρνει πίσω στα πολλά πειράματά της που έχουν τις ρίζες τους στην τοξικολογία. Θυμάστε πώς φοβόταν να πεθάνει στα χέρια των Ρωμαίων; Η απόλυτη λύση της μπορεί να ήταν η συνταγή για το παυσίπονο. Μερικοί πιστεύουν ότι αυτό μείωσε την αγωνία του αυτο-χορηγούμενου δηλητηρίου για να αποφευχθεί η παρέλαση στη Ρώμη ως κρατούμενη.
Πηγή: www.ripleys.com
