Η τρέχουσα ανάλυση της έρευνας “RegioData” σχετικά με το διαθέσιμο εισόδημα στην Ευρώπη, αποκαλύπτει αυξανόμενες ανισότητες μεταξύ των επιμέρους χωρών, περιοχών, αλλά και εντός των πληθυσμιακών ομάδων.
Αύξηση της αγοραστικής δύναμης το 2023
Στην Ευρώπη, το έτος 2023 σημαδεύτηκε από ανανεωμένη αύξηση της αγοραστικής δύναμης. Σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος, η κατά κεφαλήν αγοραστική δύναμη σε πολλές χώρες αυξήθηκε κατά 10% ή περισσότερο, αν και αυτό οφείλεται εν μέρει στον πληθωρισμό. Ωστόσο, δεν υπήρξε μεγάλη αλλαγή στην κατάταξη των χωρών: το Λιχτενστάιν, η Ελβετία, το Λουξεμβούργο, η Ισλανδία και η Νορβηγία παραμένουν οι χώρες με μακράν τον πλουσιότερο πληθυσμό. Οι χώρες της χαμηλότερης κατάταξης παραμένουν επίσης ίδιες: Δημοκρατία της Μολδαβίας, Κοσσυφοπέδιο, Αλβανία και Βοσνία-Ερζεγοβίνη. Η διαφορά μεταξύ της Ελβετίας και της Δημοκρατίας της Μολδαβίας, για παράδειγμα, συνέχισε να αυξάνεται απότομα και τώρα είναι 27 φορές μεγαλύτερη.
Οι πλούσιες χώρες γίνονται πλουσιότερες γρήγορα
Ενώ στη Δημοκρατία της Μολδαβίας, η μέση αγοραστική δύναμη έχει διπλασιαστεί κατά 1.000 ευρώ ανά κάτοικο ετησίως τα τελευταία 10 χρόνια, κατά την ίδια περίοδο στην Ελβετία, αυξήθηκε κατά περίπου 17.000 ευρώ κατά κεφαλήν ετησίως. Η Ελβετία, μαζί με την Ισλανδία, γνώρισε μακράν το υψηλότερο άλμα αγοραστικής δύναμης κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου. Η χαμηλότερη επίδοση όσον αφορά το επίπεδο ευημερίας του πληθυσμού σημειώθηκε στην Τουρκία, το Κοσσυφοπέδιο και τη Δημοκρατία της Μολδαβίας.
Οι περιφερειακές ανισότητες αυξάνονται σταδιακά
Εκτός από τη συνολική θετική τάση της κατά κεφαλήν αγοραστικής δύναμης στην Ευρώπη, είναι επίσης προφανές, ότι οι περιφερειακές διαφορές εντός των επιμέρους χωρών είτε αυξάνονται είτε τουλάχιστον δεν μειώνονται σημαντικά. Σε χώρες με παραδοσιακά μεγάλες ανισότητες, όπως η Ιταλία και η Ισπανία, το χάσμα μεταξύ του εύπορου βορρά και του φτωχού νότου δεν έχει μειωθεί τα τελευταία 10 χρόνια. Αυτό συμβαίνει παρά τις σημαντικές μεταβιβαστικές πληρωμές, οι οποίες είναι γνωστό, ότι συμβάλλουν σε σημαντικές τάσεις διαχωρισμού από την πλευρά των πλούσιων περιοχών.
Παρά τα 35 χρόνια επανένωσης, οι αισθητές διαφορές στην ευημερία μεταξύ της Ανατολικής και της Δυτικής Γερμανίας μειώνονται σιγά σιγά. Στην Κροατία, όπου υπάρχουν σημαντικές διαφορές μεταξύ της εύπορης παράκτιας περιοχής και της φτωχής ενδοχώρας, υπάρχει μόνο μικρή σύγκλιση. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, η διαφορά μεταξύ της Αγγλίας, ιδιαίτερα της περιοχής του Λονδίνου, και των φτωχότερων περιοχών στην Ουαλία και τη Σκωτία έχει ελαφρώς αυξηθεί.
Αύξηση των ανισοτήτων μεταξύ των πληθυσμιακών ομάδων
Σε εθνικό επίπεδο, οι διαφορές μεταξύ πλουσίων και φτωχών δεν έχουν αλλάξει σημαντικά τα τελευταία 10 χρόνια. Ενώ χώρες όπως η Σλοβακία, η Σλοβενία, η Ισλανδία και η Τσεχική Δημοκρατία παρουσιάζουν σχετικά σταθερή κατανομή εισοδήματος, οι μεγαλύτερες –και συνεχώς αυξανόμενες– ανισότητες εξακολουθούν να υπάρχουν στο Κοσσυφοπέδιο, στην Τουρκία και Βουλγαρία. Ορισμένες χώρες, ιδιαίτερα στις περιοχές της πρώην Ανατολικής Ευρώπης και η Τουρκία, επωφελούνται από μια ισχυρή διασπορά. Οι μεγαλύτερες εισοδηματικές ανισότητες μπορούν να μετριαστούν σε κάποιο βαθμό μέσω εμβασμάτων και πληρωμών μεταφοράς στη χώρα καταγωγής.
Τι δείχνουν οι μακροπρόθεσμες τάσεις
Οι μακροπρόθεσμες τάσεις δείχνουν ξεκάθαρα, ότι σε όλες τις χώρες της Ευρώπης, οι αστικές περιοχές αποκτούν σημαντική αγοραστική δύναμη ενώ οι περιφερειακές περιοχές χάνουν έδαφος. Η σημασία των αγροτικών περιοχών συνεχίζει να μειώνεται καθώς περισσότεροι νέοι μετακινούνται στις πόλεις, με κίνητρο την καλύτερη εκπαίδευση και ευκαιρίες σταδιοδρομίας.
Μια σχετικά νέα εξέλιξη, ωστόσο, είναι, ότι οι ίδιες οι πόλεις χάνουν σχετική αγοραστική δύναμη και συχνά πέφτουν κάτω από τον εθνικό μέσο όρο, ενώ τα λεγόμενα «προάστια» ή «περιφερειακές περιοχές» κερδίζουν σημαντικά. Παραδείγματα αυτής της τάσης μπορούν να παρατηρηθούν σε πόλεις όπως το Παρίσι, η Βιέννη ή η Κωνσταντινούπολη. Οι λόγοι για αυτό μπορεί να έγκεινται στην εισροή πληθυσμιακών ομάδων με χαμηλότερη αγοραστική δύναμη, η οποία μπορεί να παρασύρει τον συνολικό μέσο όρο.
*Σημείωση: Ο όρος «αγοραστική δύναμη» ορίζεται ως το άθροισμα όλων των ειδών εισοδήματος, συμπεριλαμβανομένων των μισθών, του εισοδήματος από αυτοαπασχόληση, των ενοικίων, της γεωργίας, των συντάξεων, των επιδοτήσεων κ.λπ. Από αυτό αφαιρούνται οι υποχρεωτικές πληρωμές, δηλαδή οι φόροι και τις εισφορές κοινωνικής ασφάλισης. Ως εκ τούτου, η αγοραστική δύναμη αναφέρεται στο εισόδημα που είναι ελεύθερα διαθέσιμο.
Οι δείκτες αγοραστικής δύναμης, παρουσιάζουν το επίπεδο περιφερειακής ευημερίας μιας χώρας με σαφή τρόπο. Ως αγοραστική δύναμη νοείται η ικανότητα ενός ατόμου ή ενός νοικοκυριού να αποκτά αγαθά, υπηρεσίες και δικαιώματα εντός μιας συγκεκριμένης περιόδου με τους διαθέσιμους οικονομικούς πόρους.
Πηγή: www.across-magazine.com
