Η «ευγενική» μας κοινωνία θεωρεί, ότι οι βρισιές είναι κάτι χυδαίο και επιπλέον σημάδι χαμηλής νοημοσύνης και μόρφωσης. Θεωρητικά, κάποιος δε βασίζεται σε βωμολοχίες, όταν έχει ένα πλούσιο λεξιλόγιο. Στην πραγματικότητα όμως, τις τελευταίες δύο δεκαετίες πολλές έρευνες έχουν δείξει, ότι οι βρισιές μπορεί να είναι σημάδι λεκτικής υπεροχής και μπορεί να προσφέρουν και άλλες πιθανές ανταμοιβές, λέει ο Timothy Jay, καθηγητής ψυχολογίας. Ας δούμε τι λένε οι έρευνες:
Συνδέεται η βωμολοχία με την ευφυΐα;
Οι βρισιές μπορεί να είναι στην πραγματικότητα ένα σημάδι ευφυΐας. Η χρήση άσεμνης και υβριστικής γλώσσας, θεωρείται συχνά ως ένδειξη, πως ο ομιλητής δεν έχει ικανοποιητικό λεξιλόγιο για να μπορεί να εκφραστεί με λιγότερο προσβλητικό τρόπο ή ακόμη και ότι στερείται ευφυΐας.
Μελέτες ωστόσο έχουν δείξει, ότι οι βρισιές μπορεί στην πραγματικότητα να εμφανίζουν περισσότερο, παρά λιγότερο, «έξυπνη χρήση της γλώσσας». Ενώ το να βρίζουμε μπορεί να γίνει συνήθεια, επιλέγουμε να βρίζουμε σε διαφορετικά πλαίσια και για διαφορετικούς σκοπούς: για απλά γλωσσικό αποτέλεσμα, για να μεταφέρουμε συναισθήματα, για να προκαλέσουμε γέλια ή ίσως ακόμη και για να νιώσουμε και εμείς οι ίδιοι εσκεμμένα άσχημα.
Η έρευνα
Μια μελέτη από ψυχολόγους του “Marist College” βρήκε συνδέσμους μεταξύ της γλωσσικής ευχέρειας και της ευχέρειας…στις βωμολοχίες.
Η λεκτική ευχέρεια μετρήθηκε ζητώντας από τους εθελοντές να σκεφτούν σε 1 λεπτό, όσες περισσότερες λέξεις μπορούν, που ξεκινούν με ένα συγκεκριμένο γράμμα του αλφαβήτου. Τα άτομα με καλύτερες γλωσσικές δεξιότητες μπορούν γενικά να σκεφτούν περισσότερα παραδείγματα στον καθορισμένο χρόνο. Με βάση αυτή την προσέγγιση, οι ερευνητές ζήτησαν από τους εθελοντές να αναφέρουν όσες διαφορετικές βρισιές μπορούν να σκεφτούν σε 1 λεπτό.
Συγκρίνοντας τις βαθμολογίες, διαπιστώθηκε, ότι τα άτομα που σημείωσαν υψηλότερη βαθμολογία στο τεστ λεκτικής ευφράδειας, έτειναν επίσης να τα καταφέρνουν καλύτερα στη δοκιμασία με τις βρισιές. Οι πιο αδύναμοι στο τεστ λεκτικής ευχέρειας δεν τα κατάφεραν και στη δοκιμασία της ευχέρειας με τις βρισιές.
Αυτό που υποδηλώνει αυτή η συσχέτιση είναι, ότι οι βωμολοχίες δεν είναι απλώς σημάδι γλωσσικής φτώχειας, έλλειψης γενικού λεξιλογίου, ευφράδειας ή χαμηλής νοημοσύνης. Αντίθετα, οι βρισιές φαίνεται να είναι ένα χαρακτηριστικό της γλώσσας, που μπορεί μερικές φορές να χρησιμοποιήσει ένας άρτιος ομιλητής για να επικοινωνήσει πιο αποτελεσματικά και μπορεί επίσης να συσχετιστούν με την κοινωνική νοημοσύνη.
«Το να έχεις τις στρατηγικές για να ξέρεις πού και πότε είναι κατάλληλο να βρίζεις και πότε όχι», είπε ο Τζέι, «είναι μια κοινωνική γνωστική δεξιότητα όπως η επιλογή των σωστών ρούχων για τη σωστή περίσταση. Αυτό είναι ένα πολύ εξελιγμένο κοινωνικό εργαλείο».
Επιθετικότητα «εξ αποστάσεως»
Γιατί επιλέγουμε να βρίζουμε; Ίσως επειδή η βωμολοχία παρέχει ένα εξελικτικό πλεονέκτημα που μπορεί να μας προστατεύσει από ενδεχόμενη σωματική βλάβη. «Ένας σκύλος ή μια γάτα θα σε γρατσουνίσει ή θα σε δαγκώσει όταν είναι φοβισμένος ή θυμωμένος. Οι βρισιές μας επιτρέπουν να εκφράζουμε τα συναισθήματά μας συμβολικά χωρίς να χρησιμοποιήσουμε νύχια και δόντια», λέει ο Jay. Η βωμολοχία αποτελεί μια μορφή επιθετικότητας «εξ αποστάσεως, προσφέροντας την ευκαιρία να εκφράσουμε γρήγορα συναισθήματα ενώ ελπίζουμε, κατά βάθος, ότι θα αποφύγουμε τις επιπτώσεις.
Όλα τα παραπάνω σημαίνουν, ότι πρέπει να βρίζουμε όποτε μας αρέσει, ανεξάρτητα από το περιβάλλον μας ή τα συναισθήματα των άλλων; Φυσικά και όχι. Αλλά τουλάχιστον μπορείτε να χαλαρώσετε λίγο την επόμενη φορά που θα αφήσετε ακούσια μια f-word, να σας ξεφύγει.
Οι ψυχολόγοι που ερευνούν το πότε και γιατί οι άνθρωποι βρίζουν, προσπαθούν να προσπεράσουν το στερεότυπο, ότι οι βρισιές είναι η γλώσσα των λιγότερο έξυπνων και αγράμματων. Η γλώσσα είναι μια εξελιγμένη εργαλειοθήκη και οι βωμολοχίες είναι μέρος της. Δεν αποτελεί έκπληξη, ότι πολλές από τις τελευταίες λέξεις των πιλότων, που σκοτώθηκαν σε αεροπορικά δυστυχήματα και που καταγράφηκαν στο καταγραφικό πτήσης του «μαύρου κουτιού» περιλαμβάνουν βρισιές. Και αυτό τονίζει ένα κρίσιμο σημείο, ότι η χρήση απρεπούς γλώσσας, πρέπει να είναι σημαντική, δεδομένης της εξέχουσας θέσης της σε θέματα ζωής και θανάτου.
Πηγές: edition.cnn.com, www.sciencealert.com
