Η αυτολύπηση έχει πολύ σωστά περιγραφεί από τον συγγραφέα John Gardner ως «το πιο καταστροφικό από τα μη φαρμακευτικά ναρκωτικά. Είναι εθιστικό, δίνει στιγμιαία ευχαρίστηση και διαχωρίζει το θύμα από την πραγματικότητα». Ενώ η λύπη είναι ένα απολύτως φυσιολογικό συναίσθημα σε κάποιες περιπτώσεις, το να «σκέφτεσαι» τη λύπη είναι επικίνδυνο. Η αυτολύπηση ωστόσο, είναι κάτι στο οποίο πολλοί από εμάς καταλήγουμε αυτόματα όταν πληγωθούμε ή νιώθουμε ανίσχυροι.
Η παγίδα της αυτολύπησης
Εκτός από οτιδήποτε συνέβη και προκάλεσε τα αρχικά αρνητικά συναισθήματα, τώρα έχετε κολλήσει σε ένα κύκλο οίκτου, που τον επιβάλλετε στον εαυτό σας και από τον οποίο δεν μπορείτε να ξεφύγετε εύκολα. Και αυτό δεν είναι καθόλου διασκεδαστικό. Ορισμένες «αυτοκαταστροφικές» συμπεριφορές μπορεί να είναι «διασκεδαστικές» όταν τις κάνετε και μόνο μετά το γεγονός πρέπει να αντιμετωπίσετε τις συνέπειες. Η αυτολύπηση, ωστόσο, είναι μόνο δυστυχία και απογοήτευση από την αρχή ως το τέλος.
Ένας παραμορφωτικός τρόπος σκέψης
Η αυτολύπηση ανοίγει την πόρτα και σε μια σειρά από αρνητικά συναισθήματα, όπως ο θυμός, η πικρία και η απελπισία, η απώλειας αυτοπεποίθησης, η ανεπάρκεια ακόμη και ζήλια για την καλή τύχη των άλλων. Δυστυχώς, αυτές οι διαστρεβλωμένες σκέψεις δεν εξαφανίζονται εύκολα. Όσο περισσότερο λυπάστε τον εαυτό σας, τόσο περισσότερο ριζώνουν αυτές οι ψευδείς πεποιθήσεις. Και όσο περισσότερο ριζώνουν, τόσο περισσότερο θα διαχωρίζετε τον εαυτό σας από την πραγματικότητα.
Αν απαντήσατε θετικά στις περισσότερες από τις ερωτήσεις που ακολουθούν, τότε μάλλον είστε επιρρεπείς στην αυτολύπηση:
- Θεωρείτε ότι η ζωή είναι άδικη μαζί σας;
- Πιστεύετε ότι τα προβλήματά σας είναι εξαιρετικά οδυνηρά και δύσκολα ή άλυτα;
- Θεωρείτε τον εαυτό σας πιο επιρρεπή στην ατυχία από τους άλλους;
- Νιώθετε, ότι οι άλλοι άνθρωποι απλά δεν μπορούν καταλάβουν τι περνάτε ή έχετε περάσει;
- Περιστασιακά αποφεύγετε τις κοινωνικές δεσμεύσεις για να μη χρειαστεί να μηρυκάζετε τα προβλήματα σας;
- Δε νιώθετε ευγνωμοσύνη για όσα έχετε ή για αυτά που πάνε καλά;
Το πρόβλημα με την αυτολύπηση
Ο χρόνος που αφιερώνετε για να λυπάστε τον εαυτό σας, είναι χαμένος χρόνος. Δεν καταλήγει σε τίποτα εποικοδομητικό. Επιπλέον, υπάρχουν κάποια συναισθήματα που είναι πραγματικά και απαιτούν την προσοχή σας αλλά η αυτολύπηση αποτελεί εμπόδιο, γιατί διαστρεβλώνει την πραγματικότητα τόσο, που χάνετε τον έλεγχο της. Η αλήθεια είναι, ότι ανάμεσα στις αναποδιές, υπάρχουν αληθινά, καλά και όμορφα πράγματα στη ζωή μας. Όταν επιδιδόμαστε σε αυτολύπηση, χάνουμε ευκαιρίες για να νιώσουμε ευχαρίστηση και ευγνωμοσύνη για όσα έχουμε και όσα θα έρθουν.
Γιατί τόσοι πολλοί κολλάνε στο φαύλο κύκλο της αυτολύπησης;
- Για κάποιους, είναι ένας τρόπος να τραβήξουν την προσοχή. Οι άνθρωποι τείνουν να δείχνουν καλοσύνη σε ένα άτομο με πρόβλημα.
- Για άλλους, κατά ένα περίεργο τρόπο, είναι ένα δείγμα θάρρους. Οι άνθρωποι θέλουν να πιστεύουν, ότι επειδή έχουν περάσει ή περνούν δύσκολα, «υπερτερούν» των άλλων, που δεν τους έχουν συμβεί τα ίδια.
- Επειδή οι άλλοι περιμένουν λιγότερα από αυτούς αλλά τους προσφέρουν περισσότερα.
Ως «θύμα» εξαντλείτε τα αποθέματα συμπόνιας των άλλων και τελικά τους διώχνετε. Εστιάσετε λοιπόν στη λύση, όχι στο πρόβλημα και στο πόσο άθλια και περίπλοκη κάνει τη ζωή σας. Εάν δεν μπορείτε να βρείτε μια λογική και εφικτή λύση, κάντε υπομονή ή ζητήστε ξεκάθαρα βοήθεια. Ανταλλάξετε την αυτολύπηση με την ευγνωμοσύνη και ξεφορτωθείτε το δεκανίκι της αυτολύπησης. Αν συνεχίσετε τα «πάρτι οίκτου», θα ξεμείνετε από καλεσμένους…
Πηγές: Monroe Collins, Self pity, Joseph Nguyen, Don’t Believe Everything You Think, Irene Morton, No Time for Self-Pity: How to Stop Feeling Sorry and Move On
