Η ανεξαρτησία δεν είναι κάτι που αποκτά ένα παιδί ξαφνικά όταν μεγαλώσει. Χτίζεται σταδιακά από την παιδική ηλικία, μέσα από μικρές καθημερινές εμπειρίες που του επιτρέπουν να δοκιμάζει, να αποφασίζει, να κάνει λάθη και να αναλαμβάνει ευθύνες ανάλογες με την ηλικία του.
Για τους γονείς, το δύσκολο σημείο είναι συχνά να αντισταθούν στην επιθυμία να κάνουν τα πάντα πιο γρήγορα ή πιο σωστά για το παιδί. Όταν, όμως, του δίνουμε χώρο να προσπαθήσει μόνο του, του περνάμε ένα πολύ σημαντικό μήνυμα: «Σε εμπιστεύομαι και πιστεύω ότι μπορείς».
Η αυτονομία δεν σημαίνει ότι αφήνουμε ένα παιδί χωρίς καθοδήγηση. Σημαίνει ότι είμαστε δίπλα του, προσφέροντας ασφάλεια και υποστήριξη, χωρίς να αναλαμβάνουμε κάθε μικρή δυσκολία στη θέση του.
Αφήστε το να κάνει μόνο του όσα μπορεί
Από πολύ μικρή ηλικία, τα παιδιά μπορούν να αναλάβουν απλές δραστηριότητες της καθημερινότητας. Μπορούν, για παράδειγμα, να μαζεύουν τα παιχνίδια τους, να βάζουν τα άπλυτα ρούχα στο καλάθι, να μεταφέρουν το πιάτο τους στην κουζίνα ή να επιλέγουν ανάμεσα σε δύο μπλούζες τι θέλουν να φορέσουν.
Καθώς μεγαλώνουν, οι μικρές ευθύνες μπορούν να αυξάνονται. Ένα παιδί μπορεί να στρώσει το κρεβάτι του, να ετοιμάσει την τσάντα του για το σχολείο, να γεμίσει το παγούρι του ή να βοηθήσει στο στρώσιμο του τραπεζιού.
Το αποτέλεσμα δεν χρειάζεται να είναι τέλειο. Αν διορθώνουμε συνεχώς ό,τι κάνει το παιδί ή παίρνουμε αμέσως τη δουλειά από τα χέρια του, μπορεί άθελά μας να του δημιουργήσουμε την εντύπωση ότι δεν τα καταφέρνει αρκετά καλά.
Περισσότερη σημασία έχει η προσπάθεια. Με τον χρόνο, μέσα από την επανάληψη, θα αποκτήσει περισσότερη αυτοπεποίθηση και δεξιότητες.
Δώστε του μικρές επιλογές μέσα στην ημέρα
Η ικανότητα λήψης αποφάσεων είναι βασικό κομμάτι της ανεξαρτησίας. Αυτό δεν σημαίνει ότι ένα μικρό παιδί πρέπει να αποφασίζει για όλα. Μπορούμε όμως να του προσφέρουμε περιορισμένες και κατάλληλες για την ηλικία του επιλογές.
«Θέλεις μήλο ή μπανάνα;», «Θα φορέσεις το μπλε ή το πράσινο μπλουζάκι;», «Θέλεις να διαβάσουμε πρώτα το ένα ή το άλλο βιβλίο;». Τέτοιες απλές ερωτήσεις επιτρέπουν στο παιδί να εξασκηθεί στο να σκέφτεται τι θέλει και να εκφράζει την προτίμησή του.
Χρήσιμο είναι επίσης να μην παίρνουμε αμέσως κάθε απόφαση για λογαριασμό του. Αν αντιμετωπίζει ένα μικρό πρόβλημα, μπορούμε να το ρωτήσουμε: «Τι πιστεύεις ότι θα μπορούσες να κάνεις;».
Έτσι, αντί να προσφέρουμε πάντα έτοιμη τη λύση, το ενθαρρύνουμε να αναπτύξει την ικανότητα επίλυσης προβλημάτων.
Μην φοβάστε τα μικρά λάθη και τις δυσκολίες
Η ανεξαρτησία χρειάζεται χώρο για λάθη. Ένα παιδί που μαθαίνει να ντύνεται μόνο του μπορεί να βάλει την μπλούζα ανάποδα. Μπορεί να ξεχάσει κάτι από την τσάντα του ή να χύσει λίγο νερό την ώρα που γεμίζει το ποτήρι του.
Όσο το λάθος δεν αφορά την ασφάλειά του, δεν χρειάζεται πάντα να επεμβαίνουμε αμέσως. Τα μικρά λάθη βοηθούν το παιδί να καταλάβει τη σχέση ανάμεσα στις επιλογές και στις συνέπειές τους και να αναζητήσει διαφορετική λύση την επόμενη φορά.
Μια ακόμη σημαντική συνήθεια είναι να του δίνουμε χρόνο. Οι ενήλικες μπορούν να δέσουν κορδόνια, να φορέσουν ένα μπουφάν ή να τακτοποιήσουν μια τσάντα μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα. Για ένα παιδί, όμως, οι ίδιες κινήσεις αποτελούν διαδικασία μάθησης.
Αν υπάρχει χρόνος, αξίζει να περιμένουμε λίγο περισσότερο αντί να πούμε αμέσως «άσε, θα το κάνω εγώ».
Τελικά, τα ανεξάρτητα παιδιά δεν μεγαλώνουν επειδή οι γονείς τους σταματούν να τα βοηθούν. Μεγαλώνουν επειδή η βοήθεια αλλάζει μορφή καθώς μεγαλώνουν και εκείνα. Μικρές ευθύνες, καθημερινές επιλογές, υπομονή και η ελευθερία να κάνουν ασφαλή λάθη μπορούν να δημιουργήσουν σταδιακά ένα παιδί που εμπιστεύεται περισσότερο τις δυνατότητές του και αισθάνεται ικανό να αντιμετωπίζει μόνο του τις μικρές προκλήσεις της καθημερινότητας.
