Ο τρόπος με τον οποίο ξεπερνάμε μια κρίση ή ένα τραυματικό γεγονός – συνήθως απρόβλεπτο και μη ελεγχόμενο – εξαρτάται, σε μεγάλο βαθμό, από το πόσο ανθεκτικοί είμαστε. Η συναισθηματική ανθεκτικότητα είναι η ικανότητα ανάκαμψης, προσαρμογής και μερικές φορές ακόμη και ανάπτυξης μετά από δύσκολες εμπειρίες και αποτυχίες. Υπαγορεύεται από έναν συνδυασμό γενετικών παραγόντων, προσωπικής ιστορίας, περιβάλλοντος και περιστασιακού πλαισίου. Μέχρι στιγμής, η έρευνα έχει βρει ότι το γενετικό μέρος είναι σχετικά μικρό.
Ο ρόλος των στενών προσωπικών μας σχέσεων
Ο πιο καθοριστικός παράγοντας της ανθεκτικότητας – που αναφέρεται σχεδόν σε κάθε σχετική μελέτη τα τελευταία 50 χρόνια – είναι η ποιότητα των στενών προσωπικών μας σχέσεων, ειδικά με τους γονείς ή τους βασικούς φροντιστές. Οι πρώιμοι δεσμοί με τους γονείς διαδραματίζουν κρίσιμο, δια βίου ρόλο στην ανθρώπινη προσαρμογή. «Το πόσο σε αγαπούσαν ως παιδί είναι ένας πολύ καλός προγνωστικός παράγοντας, για το πώς διαχειρίζεσαι κάθε είδους δύσκολες καταστάσεις αργότερα στη ζωή», δήλωσε ο Bessel van der Kolk, επικεφαλής του Ιδρύματος Έρευνας Τραύματος στη Βοστώνη. Αν και διαφορετικά τραύματα σε διαφορετικές ηλικίες έχουν τις δικές τους επιπτώσεις στις αντιλήψεις, τις ερμηνείες και τις προσδοκίες μας, οι μελέτες έδειξαν, ότι τα πρώτα 20 χρόνια της ζωής είναι ιδιαίτερα κρίσιμα.
Η ανθεκτικότητα μαθαίνεται
Μπορείτε να σκεφτείτε την ανθεκτικότητα ως ένα σύνολο δεξιοτήτων που μπορεί κάποιος να μάθει, και συχνά το κάνει. Μέρος της οικοδόμησης δεξιοτήτων προέρχεται από την έκθεση σε πολύ δύσκολες – αλλά διαχειρίσιμες – εμπειρίες. Το πώς θα τις αντιμετωπίσουμε εξαρτάται από το τι υπάρχει στην «εργαλειοθήκη» μας για την ανθεκτικότητα. Για κάποιους ανθρώπους, η εργαλειοθήκη είναι γεμάτη ναρκωτικά. Για άλλους εργαλεία μπορεί να είναι το ποτό, η υπερφαγία, ο τζόγος, τα ψώνια. Αλλά αυτά δεν προάγουν την ανθεκτικότητα. Απλά κουκουλώνουν το πρόβλημα.
Τα χαρακτηριστικά των ανθεκτικών ατόμων
Άτομα με υψηλή ανθεκτικότητα —αυτά που έχουν βιώσει πολλές αντιξοότητες και τις έχουν περάσει με επιτυχία— φαίνεται, ότι μοιράζονται τα ακόλουθα χαρακτηριστικά:
- Έχουν θετική, ρεαλιστική προοπτική και ευέλικτο τρόπο σκέψης. Δεν μένουν σε αρνητικές πληροφορίες και αντίθετα αναζητούν ευκαιρίες, για να βρουν το θετικό μέσα στο αρνητικό.
- Έχουν ηθική πυξίδα. Οι εξαιρετικά ανθεκτικοί άνθρωποι έχουν μια σταθερή αίσθηση του, τι θεωρούν σωστό και τι λάθος, η οποία τείνει να καθοδηγεί τις αποφάσεις τους.
- Είναι αφοσιωμένοι σε έναν αξιόλογο σκοπό ή μια πίστη σε κάτι μεγαλύτερο από τον εαυτό, (θρησκευτικά ή πνευματικά) – που τους δίνει κουράγιο και δύναμη και ενισχύει την ανθεκτικότητα.
- Είναι αλτρουιστές. Νοιάζονται για τους άλλους και έχουν υψηλό βαθμό ανιδιοτέλειας.
- Έχουν ένα ισχυρό σύστημα κοινωνικής υποστήριξης.
- Αποδέχονται αυτά που δεν μπορούν να αλλάξουν και εστιάζουν την ενέργεια τους σε αυτά που μπορούν να αλλάξουν.
Από νεαρή ηλικία, τα ανθεκτικά άτομα τείνουν να αντιμετωπίζουν τον κόσμο με τους δικούς τους όρους. Είναι αυτόνομα και ανεξάρτητα, αναζητούν νέες εμπειρίες και έχουν ένα θετικό κοινωνικό προσανατολισμό. Η έρευνα δείχνει, ότι η ανθεκτικότητα είναι τελικά, ένα σύνολο δεξιοτήτων που μπορεί να διδαχθεί.
Πηγή: www.nytimes.com
