Μια νέα, έντονη συζήτηση έχει ξεσπάσει γύρω από το αν οι αεροπορικές εταιρείες θα πρέπει να εφαρμόσουν τιμολόγηση με βάση το βάρος των επιβατών, με στόχο τη μείωση της κατανάλωσης καυσίμων και των εκπομπών ρύπων. Η ιδέα δεν είναι καινούργια, ωστόσο επανέρχεται δυναμικά σε μια εποχή όπου το κόστος λειτουργίας και η περιβαλλοντική πίεση βρίσκονται στο επίκεντρο.
Η αρχή της συζήτησης
Από το 2008, όταν η American Airlines καθιέρωσε για πρώτη φορά τα τέλη για τις αποσκευές, οι επιβάτες είδαν το κόστος των αεροπορικών ταξιδιών να αλλάζει δραματικά. Η πρακτική αυτή έγινε σταδιακά ο κανόνας σε όλες τις ΗΠΑ. Το 2013, η Samoa Air προσπάθησε να εισαγάγει μια μορφή «φόρου βάρους» (fat tax), αλλά η πρωτοβουλία δεν είχε επιτυχία. Πιο πρόσφατα, η Finnair διεξήγαγε πιλοτικό πρόγραμμα συλλογής ανώνυμων δεδομένων βάρους επιβατών και χειραποσκευών, ώστε να βελτιώσει τους υπολογισμούς ισορροπίας των αεροσκαφών για την περίοδο 2025-2030.
Οι επιβάτες και οι αντιδράσεις
Έρευνα σε 1.012 ενήλικες στις ΗΠΑ έδειξε διαφορετικές στάσεις απέναντι σε τρία πιθανά μοντέλα τιμολόγησης:
- το σημερινό (σταθερό εισιτήριο με όριο αποσκευών),
- ένα «όριο βάρους» (επιπλέον χρέωση για όσους ξεπερνούν τα 72 κιλά περίπου),
- και ένα καθαρά «αναλογικό μοντέλο», όπου το εισιτήριο υπολογίζεται αποκλειστικά με βάση το βάρος του επιβάτη.
Οι ελαφρύτεροι επιβάτες τάχθηκαν υπέρ της αλλαγής, ενώ οι βαρύτεροι προτίμησαν το σημερινό σύστημα – αν και σχεδόν οι μισοί από αυτούς δήλωσαν ανοιχτοί σε νέα μοντέλα. Η υποστήριξη για τιμολόγηση βάσει βάρους ήταν υψηλότερη στους νεότερους, τους συχνούς ταξιδιώτες και τα άτομα με υψηλότερα εισοδήματα.
Η αντίθετη πλευρά – το κίνημα για plus-size δικαιώματα
Απέναντι σε αυτή τη λογική, η ακτιβίστρια Jaelynn Chaney υποστηρίζει ότι οι αεροπορικές οφείλουν να προσφέρουν καλύτερες συνθήκες για τους plus-size επιβάτες. Έχει ζητήσει ακόμη και την παραχώρηση δωρεάν επιπλέον θέσεων, επικαλούμενη το γεγονός ότι τα καθίσματα γίνονται όλο και πιο στενά και δυσκολεύουν την εμπειρία ταξιδιού.
Η Chaney προβάλλει ως πρότυπο τον καναδικό κανονισμό «one person, one fare», που ισχύει από το 2008 και υποχρεώνει τις αεροπορικές να παρέχουν επιπλέον κάθισμα χωρίς επιπλέον κόστος σε επιβάτες με ιατρική ανάγκη. Η Air Canada, για παράδειγμα, εφαρμόζει πολιτική με συγκεκριμένα ιατρικά κριτήρια (BMI, ύψος, βάρος). Στις ΗΠΑ, αντίθετα, το Υπουργείο Μεταφορών δηλώνει ότι οι εταιρείες «δεν υποχρεούνται να παρέχουν πάνω από μία θέση ανά εισιτήριο».
Το 2023, η Chaney συγκέντρωσε σχεδόν 40.000 υπογραφές με αίτημα για δωρεάν έξτρα θέσεις και επιστροφές χρημάτων σε όσους αναγκάζονται να αγοράσουν επιπλέον κάθισμα. Ωστόσο, οι αεροπορικές δεν έχουν υιοθετήσει ακόμη κάποια σχετική πολιτική.
Πέρα από το κάθισμα – ζητήματα προσβασιμότητας
Η Chaney έχει αναδείξει και άλλα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι plus-size ταξιδιώτες, όπως δυσκολίες στα αεροδρόμια. Έχει περιγράψει περιστατικά στο Σικάγο όπου εγκλωβίστηκε σε περιστρεφόμενη πόρτα, αλλά και στο Σιάτλ όπου, όπως υποστηρίζει, υπάλληλος αρνήθηκε να τη βοηθήσει με αναπηρικό αμαξίδιο λόγω μεγέθους.
Η ιδέα της τιμολόγησης με βάση το βάρος διχάζει την κοινή γνώμη. Από τη μία πλευρά, υπάρχουν επιχειρήματα για δίκαιη κατανομή κόστους και μείωση εκπομπών. Από την άλλη, προβάλλεται η ανάγκη για σεβασμό, αξιοπρέπεια και διευκολύνσεις στους επιβάτες μεγαλύτερου μεγέθους. Το ερώτημα παραμένει ανοιχτό: θα γίνει η «ζυγαριά» εργαλείο τιμολόγησης ή θα επικρατήσει η λογική της ισότητας στην εμπειρία ταξιδιού;
Πηγή: Daily Mail
