Η παροχή μακροχρόνιας πρωτογενούς φροντίδας σε χρόνια πάσχοντες, γίνεται από τους οικογενειακούς φροντιστές, σε ένα ποσοστό, που κυμαίνεται γύρω στο 80% στα κράτη της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Αν το ποσοστό αυτό σας φαίνεται μεγάλο, σκεφτείτε, πόσοι άνθρωποι πλέον ξεπερνούν το ηλικιακό όριο των 80 ετών.
Η εξέλιξη της ιατρικής επιστήμης, πέρα από το ότι συνέβαλε στην αύξηση του ορίου ζωής, είναι και ο βασικός λόγος της αύξησης του αριθμού των ατόμων με γενετικές παθήσεις, αναπηρίες και ειδικές ανάγκες, που επιβιώνουν για περισσότερα χρόνια.
Επιπλέον, το κίνημα του αποϊδρυματισμού, δημιούργησε την ανάγκη για μεγαλύτερο αριθμό ανθρώπων, που αναλαμβάνουν πλέον τη φροντίδα στο σπίτι, χρόνια πασχόντων από ψυχικές ή άλλες νόσους, αναπηρίες και από τη μάστιγα της εποχής τη νόσο Alzheimer’s.
Οι οικογενειακοί φροντιστές λοιπόν, είναι « οι αόρατοι επαγγελματίες», που δεν πληρώνονται, δεν έχουν ιδιαίτερα δικαιώματα και συνήθως το έργο τους υποτιμάται ή δεν αναγνωρίζεται.
Φροντιστές ονομάζονται άτομα που φροντίζουν κάποιον με χρόνια νόσο ή αναπηρία ή κάποιον που χρειάζεται μακροχρόνια φροντίδα, εκτός οποιασδήποτε επαγγελματικής δομής.
Παιδιά που φροντίζουν τους γονείς τους, γονείς και άλλοι συγγενείς που φροντίζουν άτομα με αναπηρία κλπ. Οι φροντιστές μπορεί να είναι μέλη της οικογένειας, φίλοι ή γείτονες οι οποίοι προσφέρουν υποστήριξη και φροντίδα σε κάποιο άτομο που το χρειάζεται.
Ένας φροντιστής δεν ζει απαραίτητα με το άτομο που φροντίζει, αλλά περνά πολλές ώρες φροντίζοντας το.
Ο όρος “φροντιστής” δεν πρέπει να συγχέεται με επαγγελματίες όπως αποκλειστικούς νοσηλευτές, οικιακούς βοηθούς κλπ, καθώς δεν πληρώνεται για τη φροντίδα που παρέχει.
Έχει υπολογιστεί ότι σήμερα ένας στους 40 ανθρώπους –κυρίως γυναίκες-είναι φροντιστής, παρέχοντας δεκάδες ώρες φροντίδας εβδομαδιαίως.
Οι άνθρωποι αυτοί είναι αντιμέτωποι από τη μια με τη χρόνια πάθηση του αγαπημένου τους προσώπου και από την άλλη με τη συνειδητοποίηση, ότι πρέπει να ανταποκριθούν σε ένα ρόλο τον οποίο δεν επέλεξαν, αλλά που η ζωή δημιούργησε τις συνθήκες εκείνες που τους τον επέβαλε. (πηγή: Ελληνικό Δίκτυο Φροντιστών ΕΠΙΟΝΗ).
Ο ρόλος του φροντιστή συχνά θεωρείται δεδομένος. Το παιδί για παράδειγμα «οφείλει» να φροντίσει τον υπερήλικα γονιό του. Η πραγματικότητα όμως είναι πιο περίπλοκη.
Οι φροντιστές θα πρέπει να φροντίζουν τους ίδιους και τα υπόλοιπα μέλη της οικογένειάς τους, με όποιο κόστος.
Η επιβάρυνση της σωματικής αλλά και ψυχικής τους υγείας είναι δεδομένη και κρίσιμη. Επιπλέον, η αφοσίωση στη φροντίδα, οι αυξημένες ευθύνες και το οικονομικό βάρος, έχουν ως αποτέλεσμα οι ίδιοι να παραμελούν τη δική τους υγεία.
Αναγκάζονται να εγκαταλείψουν δραστηριότητες, που τους ευχαριστούν, δεν έχουν κοινωνική ζωή, δεν μπορούν να πάνε διακοπές, χάνουν επαγγελματικές ευκαιρίες, συχνά με σημαντικό οικονομικό κόστος.
Έρευνες έχουν δείξει ότι οι φροντιστές κινδυνεύουν να πάθουν κατάθλιψη, σε ποσοστά πολύ μεγαλύτερα από το γενικό πληθυσμό. Είναι επίσης επιρρεπείς σε αγχώδεις διαταραχές, καρδιοπάθειες, διαβήτη και μυοσκελετικά προβλήματα.
Οι άνθρωποι αυτοί ασκούν μεγάλο κοινωνικό έργο, και δεν επιβαρύνουν με το κόστος της φροντίδας τα δημόσια συστήματα υγείας.
Μέχρι πρόσφατα όμως ο ρόλος τους δεν είχε την αναγνώριση που του αρμόζει. Με τον εργασιακό νόμο 4808/21, που ψηφίστηκε μετά από ευρωπαϊκή οδηγία, αναγνωρίστηκε ο ρόλος τους στην κοινωνία και απέκτησαν πλέον κάποια δικαιώματα. Το κακό όμως είναι, ότι πολλοί ακόμα δεν έχουν σχετική ενημέρωση και δε μπορούν να τα διεκδικήσουν.
Ηθική υποχρέωση όλων μας είναι να τους στηρίξουμε στο δύσκολο έργο τους είτε πρακτικά είτε ψυχολογικά.
Μπορούμε να τους βοηθήσουμε με τις μετακινήσεις, τα ιατρικά ραντεβού, τα ψώνια. Αν έχουμε τη δυνατότητα, να αναλαμβάνουμε για ένα μικρό διάστημα τη φροντίδα του ασθενούς. Για τους φροντιστές αυτό το μικρό «διάλειμμα» είναι πολύτιμο και τη σωματική αλλά κυρίως για την ψυχική τους υγεία. Επισκεφτείτε τους, κρατήστε τους συντροφιά, ακούστε τους, προτρέψτε τους να ζητήσουν βοήθεια η αν χρειάζεται, προσφερθείτε να βοηθήσετε οικονομικά όσο μπορείτε.
Η 18η Μαρτίου, καθιερώθηκε το 2008 με πρωτοβουλία της Εταιρείας Alzheimer Αθηνών, ως ημέρα του Φροντιστή, σαν ένδειξη αναγνώρισης του δύσκολου έργου που επιτελούν οι φροντιστές των ατόμων με Αλτσχάιμερ και άλλες μορφές άνοιας.
Αφορά όμως σε όλους τους φροντιστές, που αφιερώνουν καθημερινά τη ζωή τους, για να κάνουν καλύτερη τη ζωή κάποιου άλλου ανθρώπου.
Ας σταθούμε δίπλα τους λοιπόν με σεβασμό και θαυμασμό και κυρίως με πράξεις.
«ΓΙΑΤΙ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΝΑ ΓΙΝΕΣΑΙ ΚΟΜΜΑΤΙΑ»