Το 2013, το χειρότερο ξέσπασμα του Έμπολα στην ιστορία ξεκίνησε από ένα μικρό χωριό στη Νότια Γουινέα, ώσπου τελικά έπληξε ολόκληρη τη Δυτική Αφρική.
Μέχρι τη στιγμή που ο κίνδυνος του Έμπολα πέρασε, το 2016, περισσότεροι από 11.300 άνθρωποι είχαν χάσει τη ζωή τους. Οι επιστήμονες έχουν συνδέσει τόσο τη Νότια Γουινέα, όσο και άλλες εστίες Έμπολα, με την αποψίλωση των δασών.
Το παράδειγμα της έξαρσης του Έμπολα σε αρκετά αποψιλωμένες περιοχές έχει οδηγήσει τους επιστήμονες στο συμπέρασμα πως η αποψίλωση των δασών θα μπορούσε να αυξήσει τον κίνδυνο ραγδαίας εξάπλωσης μεταδοτικών ασθενειών στο εγγύς μέλλον.
Η έξαρση του Έμπολα στη Δυτική Αφρική
Το ξέσπασμα του Έμπολα στη Δυτική Αφρική πιστεύεται ότι ξεκίνησε στο Meliandou, ένα χωριό στη Νότια Γουινέα το οποίο βρισκόταν μέσα σε ένα καταπράσινο δάσος. Οι κάτοικοι του Meliandou έχουν αποψιλώσει μεγάλες εκτάσεις δασών στο πέρασμα των χρόνων, ώστε να δημιουργήσουν γη για καλλιέργεια και να χρησιμοποιήσουν τα ξύλα ως κάρβουνα.
Μεταξύ 2000 και 2013, το έτος της έξαρσης της επιδημίας του Έμπολα, τα εκατοντάδες ξέφωτα του Meliandou και της γειτονικής πόλης Guéckédou περιβάλλονταν από ένα εκτενές δάσος. Συνολικά, τα ξέφωτα κάλυπταν μόλις το 6% της συνολικής έκτασης του χωριού, ενώ βρίσκονταν σε απόσταση 20 χιλιομέτρων από αυτό.
Την ίδια χρονική περίοδο, η συνολική αποψιλωμένη έκταση της περιοχής αυξήθηκε σημαντικά, εκτινασσόμενη από ένα ποσοστό μικρότερο του 10% της περιοχής γύρω από το Meliandou και το Guéckédou, ώσπου να κατακλύσει σχεδόν ολόκληρη την περιοχή. Κάθε αποψιλωμένη έκταση, ωστόσο, δημιουργεί ζώνες όπου άνθρωποι και άγρια ζώα αλληλεπιδρούν ανενόχλητοι, τις λεγόμενες μικτές ζώνες.
Αποψιλώσεις και μικτές ζώνες
Κυρίως οι άκρες του εναπομείναντος δάσους, αποτελούν περιοχές όπου πιθανότατα άνθρωποι και άγρια ζώα αλληλεπιδρούν. Σε αυτό το σενάριο, οι ζώνες όπου συναντώνται ζώα και άνθρωποι βρίσκονται κυρίως στα σύνορα οικοτόπων και κατοικημένων περιοχών, εφόσον η αποψίλωση πραγματοποιείται με ελεγχόμενο τρόπο.
Ωστόσο, εάν η ίδια έκταση του δάσους κοπεί τυχαία και μη ελεγχόμενα σε πολλές, μικρότερες αλλά μεμονωμένες περιοχές, τότε ένα σημαντικό κομμάτι του δάσους πρόκειται να αντικατασταθεί από διάσπαρτες μικτές ζώνες, όπου ζώα και άνθρωποι αλληλεπιδρούν σε μεγαλύτερο βαθμό.
Οι ερευνητές υποθέτουν ότι οι κάτοικοι αποψιλωμένων περιοχών είναι πιθανό να περνούν περισσότερο χρόνο σε μικτές ζώνες, αλληλεπιδρώντας με άγρια ζώα, οι οικότοποι των οποίων καταστρέφονται με τα χρόνια, και είναι εκτεθειμένοι σε αρκετές μεταδοτικές ασθένειες.
Οι συνέπειες της αύξησης των μικτών ζωνών
Οι συνέπειες μιας τέτοιας δραστικής αύξησης στις μικτές ζώνες είναι σοβαρές. Το 2018, επιστημονική ομάδα με επικεφαλής την Christina Faust, ερευνήτρια του Πανεπιστημίου της Γλασκώβης, ανέπτυξε ένα μοντέλο που συνδέει άμεσα τις αλλαγές στη δασική κάλυψη με τις πιθανότητες εξάπλωσης ασθενειών.
Δεδομένα έξι ακόμα περιοχών στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό και την Ουγκάντα, όπου προηγούμενα κρούσματα Έμπολα έχουν συνδεθεί με την απώλεια δασών, παρουσιάζουν ένα εξίσου ανησυχητικό μοτίβο, το οποίο συνιστά αυξημένο κίνδυνο έξαρσης ασθενειών σε αποψιλωμένες περιοχές.
Και ενώ οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής, συνήθως, δίνουν προτεραιότητα σε πιο άμεσα ζητήματα υγείας, τέτοιες αναλύσεις σχετικά με την αποψίλωση των δασών κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου της επόμενης πανδημίας σε κυβερνήσεις και οργανισμούς υγείας διεθνώς.
Πηγή: projects.propublica.org