Το “National Institute on AgingTrusted Source” ορίζει την άνοια ως «την απώλεια της γνωστικής λειτουργίας —της σκέψης, της μνήμης και του συλλογισμού— και των ικανοτήτων συμπεριφοράς σε τέτοιο βαθμό, που παρεμβαίνει στην καθημερινή ζωή και τις δραστηριότητες ενός ατόμου».
Λόγω του γεγονότος, ότι η μέση διάρκεια ζωής των ανθρώπων έχει αυξηθεί τις τελευταίες δεκαετίες, ορισμένοι ειδικοί προβλέπουν, ότι έως το 2050, ο αριθμός των ηλικιωμένων με άνοια θα μπορούσε να φτάσει τα 13,8 εκατομμύρια. Οι φιγούρες αυτού του μεγέθους, προκαλούν δικαιολογημένα φόβο και, όπως συμβαίνει συχνά, ο φόβος τείνει να γεννά παρανοήσεις. Σε αυτό το άρθρο καταρρίπτονται 11 από αυτές:
Η άνοια είναι αναπόφευκτη με την ηλικία
Αυτό δεν είναι αλήθεια. Η άνοια δεν είναι ένα φυσιολογικό μέρος της γήρανσης. Σύμφωνα με μια έκθεση που δημοσίευσε η Ένωση Αλτσχάιμερ, η νόσος Αλτσχάιμερ -η οποία είναι η πιο κοινή μορφή άνοιας – επηρεάζει το 3% των ατόμων ηλικίας 65-74 ετών. Ως αποτέλεσμα της αύξησης του κινδύνου καθώς γερνάμε, το 17% των ατόμων ηλικίας 75-84 ετών και το 32% των ατόμων ηλικίας 85 ετών και άνω έχουν διάγνωση άνοιας.
Η άνοια και η νόσος Αλτσχάιμερ είναι το ίδιο πράγμα
Αυτό δεν είναι τελείως σωστό. Το Αλτσχάιμερ είναι ένας τύπος άνοιας, που αντιπροσωπεύει το 60-80% όλων των περιπτώσεων άνοιας. Άλλοι τύποι άνοιας περιλαμβάνουν μετωποκροταφική άνοια (FTD), αγγειακή άνοια, μικτή άνοια και άνοια με σώμα Lewy. Αν και οι άνοιες μοιράζονται ορισμένα χαρακτηριστικά, κάθε τύπος έχει μια ξεχωριστή υποκείμενη παθολογία. Για παράδειγμα, η νόσος του Αλτσχάιμερ σχετίζεται με τη συσσώρευση των λεγόμενων πλακών στον εγκέφαλο, οι οποίες παρεμβαίνουν στα εγκεφαλικά κύτταρα, σκοτώνοντάς τα τελικά. Αντίθετα, ο θάνατος των εγκεφαλικών κυττάρων στην αγγειακή άνοια συμβαίνει λόγω έλλειψης οξυγόνου, η οποία μπορεί να προκληθεί π.χ από εγκεφαλικό.
Η άνοια είναι κληρονομική
Ένας κοινός μύθος είναι, ότι η άνοια είναι καθαρά γενετική. Με άλλα λόγια, εάν ένα μέλος της οικογένειας ενός ατόμου έχει διάγνωση άνοιας, είναι εγγυημένο, ότι το άτομο θα αναπτύξει και το ίδιο άνοια αργότερα στη ζωή του. Αυτό δεν είναι αλήθεια. Αν και υπάρχει γενετική συνιστώσα σε ορισμένες μορφές άνοιας, η πλειονότητα των περιπτώσεων δεν έχουν ισχυρή γενετική σύνδεση. Ο πιο σημαντικός παράγοντας κινδύνου είναι η ηλικία και όχι γενετικοί παράγοντες.
Ωστόσο, εάν ένας γονέας ή ένας παππούς ή γιαγιά ανέπτυξαν Αλτσχάιμερ πριν τα 65, η πιθανότητα να μεταδοθεί γενετικά είναι μεγαλύτερη.
Η άνοια επηρεάζει μόνο ενήλικες μεγαλύτερης ηλικίας
Η ηλικία είναι ο βασικός παράγοντας κινδύνου, αλλά η άνοια μπορεί να επηρεάσει και νεότερους ενήλικες σε κάποιες περιπτώσεις. Ορισμένοι επιστήμονες εκτιμούν ότι, σε άτομα ηλικίας 30-64 ετών, 38-260 άτομα στα 100.000 — που ισοδυναμεί με 0,038-0,26% — αναπτύσσουν πρώιμη άνοια. Στην ηλικιακή κατηγορία 55-64, αυτό αυξάνεται σε σχεδόν 420 άτομα στα 100.000, ή 0,4%.
Η χρήση σκευών από αλουμίνιο προκαλεί Αλτσχάιμερ
Στη δεκαετία του 1960, οι επιστήμονες έκαναν ένεση σε κουνέλια με υψηλές δόσεις αλουμινίου. Διαπίστωσαν, ότι τα ζώα ανέπτυξαν νευρολογικές βλάβες παρόμοιες με αυτές, που σχηματίζονται στον εγκέφαλο των ατόμων με Αλτσχάιμερ. Επιπλέον, ορισμένες μελέτες εντόπισαν αλουμίνιο στις πλάκες που σχετίζονται με τη νόσο του Αλτσχάιμερ.
Κάπως έτσι άρχισαν να κυκλοφορούν μύθοι, ότι η χρήση σκευών από αλουμίνιο π.χ για μαγείρεμα, αυξάνει τον κίνδυνο για Αλτσχάιμερ. Ωστόσο, το αλουμίνιο υπάρχει και στον υγιή εγκέφαλο και οι ερευνητές δεν έχουν αποδείξει κάποια αιτιώδη σχέση μεταξύ αυτού του στοιχείου και της νόσου. Όπως εξηγεί η Εταιρεία Αλτσχάιμερ: «Το αλουμίνιο στα τρόφιμα και τα ποτά είναι σε μορφή που δεν απορροφάται εύκολα από το σώμα. Ως εκ τούτου, η ποσότητα που προσλαμβάνεται είναι μικρότερη από το 1% της ποσότητας που υπάρχει στα τρόφιμα και τα ποτά. Το μεγαλύτερο μέρος του αλουμινίου που λαμβάνεται στο σώμα καθαρίζεται από τα νεφρά».
Η άνοια σηματοδοτεί το τέλος μιας ουσιαστικής ζωής
Ευτυχώς, αυτό δεν ισχύει. Πολλοί άνθρωποι με διάγνωση άνοιας ζουν ενεργές, ουσιαστικές ζωές. Μερικοί άνθρωποι φοβούνται, ότι μόλις ένας γιατρός διαγνώσει ότι πάσχουν από άνοια, δεν θα μπορούν πλέον να βγαίνουν μόνοι τους ή θα πρέπει να σταματήσουν να οδηγούν.Αυτές οι προσαρμογές μπορεί να χρειαστούν καθώς η κατάσταση εξελίσσεται, αλλά σε ήπιες περιπτώσεις άνοιας, ενδέχεται να μην απαιτούνται αλλαγές. Καθώς η άνοια επιδεινώνεται, είναι πιθανές αλλαγές στον τρόπο ζωής, αλλά αυτό δεν σημαίνει, ότι το άτομο δεν μπορεί να ζήσει μια ικανοποιητική ζωή. Οι μύθοι και οι παρανοήσεις συμβάλλουν απλώς στο στίγμα και την απομόνωση των ανθρώπων με άνοια.
Η απώλεια μνήμης σημαίνει πάντα άνοια
Αν και η απώλεια μνήμης μπορεί να είναι ένα πρώιμο σύμπτωμα της άνοιας, δεν σημαίνει απαραίτητα ότι κάποιος έχει άνοια. Η ανθρώπινη μνήμη μπορεί να είναι απρόβλεπτη και όλοι ξεχνάμε πράγματα περιστασιακά. Ωστόσο, εάν η απώλεια μνήμης παρεμβαίνει στην καθημερινή ζωή, είναι καλύτερο να μιλήσετε με έναν γιατρό. Αν και τα προβλήματα μνήμης τείνουν να αποτελούν πρώιμο σημάδι του Alzheimer, αυτό δεν ισχύει για άλλες μορφές άνοιας, όπου τα πρώιμα συμπτώματα μπορεί να περιλαμβάνουν αλλαγές στη διάθεση και την προσωπικότητα, γλωσσικές δυσκολίες και εμμονική συμπεριφορά.
Οι βιταμίνες και τα συμπληρώματα μπορούν να αποτρέψουν την άνοια
Και αυτό επίσης δεν ισχύει. Μέχρι σήμερα, δεν υπάρχουν ισχυρές ενδείξεις, ότι οποιοδήποτε συμπλήρωμα βιταμινών ή μετάλλων μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο άνοιας. Καμία στρατηγική συμπλήρωσης βιταμινών ή μετάλλων για γνωστικά υγιείς ενήλικες στη μέση ή όψιμη ζωή δεν έχει σημαντική επίδραση στη γνωστική έκπτωση ή την άνοια, σύμφωνα με τις έρευνες ή τουλάχιστον δεν υπάρχουν ακόμα σαφή συμπεράσματα.
Όλοι οι άνθρωποι με άνοια γίνονται επιθετικοί
Σε ορισμένες περιπτώσεις, τα άτομα με άνοια μπορεί να δυσκολεύονται όλο και περισσότερο να κατανοήσουν τον κόσμο γύρω τους. Αυτή η σύγχυση μπορεί να είναι απογοητευτική και ορισμένα άτομα μπορεί να ανταποκριθούν στα συναισθήματα με θυμό και επιθετικότητα. Ωστόσο, αυτό δεν ισχύει για όλους. Μελέτη που εξέτασε παράγοντες που αύξαναν τον κίνδυνο επιθετικότητας, εντόπισε ως πιο κύριους παράγοντες: τον σωματικό πόνο και μια χαμηλής ποιότητας σχέση μεταξύ του ατόμου και του φροντιστή του.
Η άνοια δεν είναι ποτέ θανατηφόρα
Δυστυχώς, η άνοια μπορεί να αποβεί μοιραία. Σύμφωνα με μια μελέτη του 2020 σε ενήλικες ηλικίας 70-99 ετών, η άνοια μπορεί να είναι μια αρκετα κοινή αιτία θανάτου.
Η άνοια μπορεί πάντα να προληφθεί
Αυτό, δυστυχώς, είναι αναληθές. Ωστόσο, ορισμένοι παράγοντες μπορούν είτε να μειώσουν τον κίνδυνο ανάπτυξης ορισμένων τύπων άνοιας είτε να καθυστερήσουν την εμφάνισή τους. Μία έκθεση για την πρόληψη, την παρέμβαση και τη φροντίδα της άνοιας απαριθμεί 12 παράγοντες που αυξάνουν τον κίνδυνο άνοιας:
- Λιγότερη εκπαίδευση
- Χαμηλά επίπεδα κοινωνικής επαφής
- Φυσική αδράνεια
- Υπέρταση
- Πρόβλημα ακοής
- Κάπνισμα
- Παχυσαρκία
- Κατάθλιψη
- Διαβήτης
- Υψηλή κατανάλωση αλκοόλ
- Τραυματική εγκεφαλική βλάβη
- Ατμοσφαιρική ρύπανση
Ορισμένοι από αυτούς τους παράγοντες είναι πιο δύσκολο να τροποποιηθούν από άλλους, αλλά η αλλαγή οποιουδήποτε από αυτούς, μπορεί να βοηθήσει στη μείωση του κινδύνου ανάπτυξης άνοιας. Οι συντάκτες της έκθεσης εξηγούν, ότι όλοι μαζί, οι 12 τροποποιήσιμοι παράγοντες κινδύνου ευθύνονται για περίπου το 40% των παγκόσμιων ανοιών, οι οποίες κατά συνέπεια θα μπορούσαν θεωρητικά να προληφθούν ή να καθυστερήσουν. Ωστόσο, η μείωση του κινδύνου απαιτεί να ξεκινήσετε αυτές τις αλλαγές στον τρόπο ζωής από νωρίς και όχι να περιμένετε μέχρι τα 70.
Πηγή: www.medicalnewstoday.com
