Κάθε καλοκαίρι, μαζί με την αύξηση των κουνουπιών, επανέρχεται στο προσκήνιο και ο ιός του Δυτικού Νείλου. Πρόκειται για έναν ιό που μεταδίδεται κυρίως μέσω του τσιμπήματος μολυσμένων κουνουπιών και τα τελευταία χρόνια καταγράφεται συστηματικά και στην Ελλάδα. Μάλιστα, κατά την περίοδο μετάδοσης του 2026 ο ΕΟΔΥ έχει επισημάνει έντονη κυκλοφορία του ιού, ιδιαίτερα στην Αττική, συστήνοντας συνεπή εφαρμογή μέτρων προστασίας από τα κουνούπια. Για τους περισσότερους ανθρώπους η λοίμωξη δεν προκαλεί σοβαρά προβλήματα. Υπάρχουν, ωστόσο, ομάδες που διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο να εμφανίσουν σοβαρή νόσο.
Πώς μεταδίδεται ο ιός του Δυτικού Νείλου;
Ο κύκλος μετάδοσης του ιού πραγματοποιείται κυρίως μεταξύ πτηνών και κουνουπιών. Ένα κουνούπι μπορεί να μολυνθεί όταν τραφεί από μολυσμένο πτηνό και στη συνέχεια να μεταδώσει τον ιό στον άνθρωπο μέσω του τσιμπήματός του. Οι άνθρωποι θεωρούνται συνήθως «τελικοί ξενιστές», καθώς τα επίπεδα του ιού στο αίμα τους κατά κανόνα δεν είναι αρκετά υψηλά ώστε να μολυνθεί ένα νέο κουνούπι και να συνεχιστεί έτσι ο κύκλος μετάδοσης. Η συνήθης μετάδοση, επομένως, δεν γίνεται με την καθημερινή επαφή μεταξύ ανθρώπων, όπως συμβαίνει με μια γρίπη ή ένα κοινό κρυολόγημα.
Οι περισσότεροι δεν εμφανίζουν καν συμπτώματα
Ένα από τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του ιού είναι ότι η πλειονότητα όσων μολύνονται δεν αντιλαμβάνονται ποτέ ότι συνέβη. Σύμφωνα με τον ΕΟΔΥ, περίπου 8 στους 10 ανθρώπους που μολύνονται παραμένουν ασυμπτωματικοί. Περίπου το 20% εμφανίζει ηπιότερη νόσο, με συμπτώματα που μπορεί να περιλαμβάνουν πυρετό, πονοκέφαλο, κόπωση, μυϊκούς και αρθρικούς πόνους, γαστρεντερικές ενοχλήσεις ή εξάνθημα. Τα συμπτώματα, όταν εμφανιστούν, ξεκινούν συνήθως 2 έως 14 ημέρες μετά το τσίμπημα μολυσμένου κουνουπιού.
Πότε μπορεί να γίνει επικίνδυνος;
Σε λιγότερο από 1% των ανθρώπων που μολύνονται μπορεί να εμφανιστεί σοβαρή νόσος που προσβάλλει το κεντρικό νευρικό σύστημα, όπως εγκεφαλίτιδα, μηνιγγίτιδα ή οξεία χαλαρή παράλυση. Τα συμπτώματα μιας σοβαρής λοίμωξης μπορεί να περιλαμβάνουν υψηλό πυρετό, έντονο πονοκέφαλο, δυσκαμψία στον αυχένα, σύγχυση, αποπροσανατολισμό, τρόμο, σπασμούς, σημαντική μυϊκή αδυναμία ή παράλυση. Σε μια τέτοια περίπτωση απαιτείται άμεση ιατρική αξιολόγηση.
Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο;
Σοβαρή νόσος μπορεί να εμφανιστεί σε οποιαδήποτε ηλικία, όμως ο κίνδυνος δεν είναι ίδιος για όλους. Η μεγαλύτερη ηλικία, ιδιαίτερα άνω των 50 ετών, αποτελεί σημαντικό παράγοντα κινδύνου. Αυξημένο κίνδυνο σοβαρών επιπλοκών έχουν επίσης οι άνθρωποι με ανοσοκαταστολή και γενικότερα όσοι πάσχουν από χρόνια υποκείμενα νοσήματα. Για τον λόγο αυτό, ο ΕΟΔΥ συστήνει στις συγκεκριμένες ομάδες να εφαρμόζουν τα μέτρα προστασίας από τα κουνούπια με ιδιαίτερη συνέπεια.
Πώς μπορούμε να προστατευτούμε;
Δεν υπάρχει σήμερα εγκεκριμένο εμβόλιο για την πρόληψη της λοίμωξης από τον ιό του Δυτικού Νείλου στους ανθρώπους. Επομένως, η βασικότερη στρατηγική πρόληψης είναι να μειώσουμε όσο μπορούμε τα τσιμπήματα των κουνουπιών. Η χρήση κατάλληλων εντομοαπωθητικών, τα μακριά και χαλαρά ρούχα όταν υπάρχουν πολλά κουνούπια και οι σίτες σε πόρτες και παράθυρα μπορούν να περιορίσουν την έκθεση. Χρήσιμο είναι επίσης να δίνεται μεγαλύτερη προσοχή από το σούρουπο έως την αυγή, όταν πολλά από τα κουνούπια που μεταδίδουν τον ιό είναι περισσότερο δραστήρια.
Γιατί πρέπει να απομακρύνουμε τα στάσιμα νερά;
Ένα μικρό πιατάκι κάτω από μια γλάστρα μπορεί να φαίνεται ασήμαντο, όμως τα στάσιμα νερά δημιουργούν κατάλληλες συνθήκες για την αναπαραγωγή κουνουπιών. Ο ΕΟΔΥ συστήνει να ελέγχουμε τακτικά μπαλκόνια, αυλές, κήπους και ταράτσες και να απομακρύνουμε νερό από δοχεία και άλλα αντικείμενα όπου μπορεί να συγκεντρωθεί. Τα αντικείμενα που κρατούν νερό πρέπει να αδειάζουν, να αναποδογυρίζονται, να καλύπτονται ή να ανανεώνεται το νερό τους τουλάχιστον μία φορά την εβδομάδα.
Υπάρχει θεραπεία;
Δεν υπάρχει ειδική αντιιική θεραπεία για τη λοίμωξη από τον ιό του Δυτικού Νείλου. Στις ήπιες περιπτώσεις τα συμπτώματα συνήθως υποχωρούν χωρίς ειδική θεραπεία, ενώ τα σοβαρότερα περιστατικά μπορεί να χρειαστούν νοσηλεία και υποστηρικτική αντιμετώπιση. Αυτός είναι ακόμη ένας λόγος για τον οποίο η πρόληψη έχει τόσο μεγάλη σημασία.
Η προστασία δεν τελειώνει μαζί με τον Αύγουστο
Ο ιός του Δυτικού Νείλου δεν αποτελεί αποκλειστικά πρόβλημα των πιο ζεστών ημερών του καλοκαιριού. Κρούσματα στην Ελλάδα και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες καταγράφονται κατά τους καλοκαιρινούς αλλά και τους φθινοπωρινούς μήνες, όσο εξακολουθούν να κυκλοφορούν κουνούπια. Γι’ αυτό η συστηματική προστασία από τα τσιμπήματα παραμένει σημαντική μέχρι το τέλος της περιόδου κυκλοφορίας τους – ιδιαίτερα για τους ανθρώπους που έχουν μεγαλύτερο κίνδυνο σοβαρής νόσησης.
Πηγή: my.clevelandclinic.org
