Το σύνδρομο Μινχάουζεν δεν πήρε το όνομα του από κάποιον, ερευνητή, επιστήμονα ή ψυχίατρο, όπως ίσως θα ήταν το προφανές.
Το όνομα του το οφείλει στο Γερμανό αριστοκράτη, Βαρώνο Munchausen, μισθοφόρο αξιωματικό του ρωσικού ιππικού, ο οποίος εκτός από το ότι έγινε άθελά του «νονός» του συνδρόμου, κατάφερε να τραβήξει τόσο το ενδιαφέρον, που πολλοί συγγραφείς ασχολήθηκαν μαζί του και ζωή του έγινε και ταινία.
Ήταν ένας μεγάλος «παραμυθάς» ο οποίος μετά την αποστρατεία του, συνήθιζε να διηγείται τα κατορθώματα του (συνήθως αποκυήματα της φαντασίας του) με ένα ιδιαίτερα εμφατικό τρόπο και μεγάλη δόση υπερβολής. Με αυτό τον τρόπο επιδίωκε να τραβάει την προσοχή και να είναι πάντα στο επίκεντρο.
Τι είναι λοιπόν αυτό το περιβόητο σύνδρομο, που μέσω της τηλεόρασης και του Διαδικτύου έγινε θέμα συζήτησης σε όλα τα ελληνικά σπίτια;
Πρόκειται για μια ψυχική διαταραχή, όπου το άτομο προσποιείται προβλήματα υγείας ή που μπορεί ακόμα και να τα προκαλεί το ίδιο στον εαυτό του, μέσω της λήψης συγκεκριμένων φαρμάκων ή ακόμα και αυτοτραυματισμών.
Σε αντίθεση με τους περισσότερους ασθενείς, ο συγκεκριμένος είναι πολύ καλά διαβασμένος. Γνωρίζει τα πάντα για τα συμπτώματα, τις αιτίες, τη γενική κλινική εικόνα της ασθένειας, που προσποιείται, είναι ενήμερος για τη φαρμακευτική αγωγή, τις διαγνωστικες εξετάσεις, τις συνθήκες που επιδεινώνουν την κατάσταση του.
Πολύ συχνά, είναι τόσο πειστικός στο ρόλο του, που καταφέρνει να ξεγελάσει ακόμα και έμπειρους επαγγελματίες του ιατρικού χώρου. Η διάγνωση του συνδρόμου αποτελεί μεγάλη πρόκληση και συχνά περνούν πολλά χρόνια μέχρι κάποιος γιατρός ή κάποιος από το οικείο περιβάλλον του ψυχικά πάσχοντα, να υποψιαστεί «ότι κάτι δεν πάει καλά».
Επιπλέον, σε αντίθεση με άλλους ασθενείς, οι συγκεκριμένοι επιδιώκουν να νοσηλεύονται, να κάνουν εξετάσεις ή και να υποβάλλονται ακόμα και σε χειρουργικές επεμβάσεις άνευ λόγου και αιτίας. Η επιμονή τους είναι τοσο μεγάλη όση και η πειθώ τους.
Κριτήρια βάσει των οποίων ένας ειδικός μπορεί να κάνει τη διάγνωση του εν λόγου Συνδρόμου (Aadil et al. 2017):
- Μη ανταπόκριση στη θεραπεία.
- Μη αναμενόμενα συμπτώματα.
- Συχνές επισκέψεις σε κλινικές ή στο νοσοκομείο με παρόμοια συμπτώματα, σε σύντομο χρονικό διάστημα.
- Συχνές αλλαγές γιατρών ή επισκέψεις σε γιατρούς και νοσηλευτικά ιδρύματα μακριά από τον τόπο κατοικίας τους.
- Πλούσιο ιατρικό ιστορικό, συμπτωμάτων, εξετάσεων, επεμβάσεων, φαρμακευτικών αγωγών.
- Επιδείνωση των συμπτωμάτων εν όψει εξιτηρίου.
- Κατά τη διάρκεια της νοσηλείας παρεμβαίνουν στη θεραπεία τραβώντας ράμματα, παρεμβαίνουν στη φαρμακευτική τους αγωγή κλπ.
- Η λήψη υπερβολικής ποσότητας φαρμάκων, ναρκωτικών ουσιών για να προκληθούν παρενέργειες.
- Εξαφάνιση των συμπτωμάτων αμέσως μετά την εισαγωγή στο νοσοκομείο.
- Στενές σχέσεις με άλλους ασθενείς και το προσωπικό.
- Εμφάνιση συμπτωμάτων παρόμοιων με άλλων ασθενών.
- Ψευδή αναφορά σε σωματικές ή ψυχικές διαταραχές που δεν πιστοποιούνται.
Κάποιες από τις μεθόδους που χρησιμοποιούν οι ασθενείς:
- Λαθραία χρήση φαρμακευτικών ουσιών.
- Εισαγωγή μολυσμένων ουσιών στο σώμα, κατάποση γυαλιού κλπ.
- Αυτό-προκαλούμενες πληγές ή κακώσεις.
- Δραματικό, αντιφατικό και ψευδές ιατρικό ιστορικό.
- Αλλοίωση θερμομετρικών ενδείξεων.
- Σημαντική είναι η εκτεταμένη γνώση νοσοκομειακής/ιατρικής ορολογίας
- Οι υποτροπές μετά από θεραπεία
- Το ιστορικό αναζήτησης θεραπείας σε πολυάριθμα νοσοκομεία (η οποία μπορεί να περιλαμβάνει τη χρήση ψεύτικου ονόματος).
- Η μεγάλη προθυμία για ιατρικά τεστ, διαδικασίες και εγχειρήσεις από πλευράς του ατόμου.
Το άτομο με Σύνδρομο Μινχάουζεν δεν πρέπει να ταυτίζεται με τον υποχόνδριο ασθενή ο οποίος πιστεύει πραγματικά, ότι έχει κάποιο πρόβλημα υγείας και δεν προσποιείται απλά ούτε εξαπατά.
Τα κίνητρα πίσω από τη συμπεριφορά του ατόμου.
Δεν είναι ακόμα ξεκάθαρο, τι ακριβώς κρύβεται πίσω από το συγκεκριμένο σύνδρομο. Το μόνο σίγουρο είναι, ότι το άτομο δεν επιδιώκει κάποιο υλικό όφελος, όπως άδεια από την εργασία του, οικονομικά οφέλη, δωρεάν περίθαλψη κλπ.
Το πιθανότερο είναι, πως πίσω από τη διαταραχή κρύβεται ένας συνδυασμός βιολογικών, ψυχολογικών και κοινωνικών παραγόντων:
- Τραυματικές εμπειρίες στην παιδική ηλικία (πχ. σεξουαλική κακοποίηση, παραμέληση κ.α).
- Η παιδική ηλικία που βιώνει δίπλα σε μέλος του στενού οικογενειακού περιβάλλοντος, με χρόνια ασθένεια.
- Απώλεια αγαπημένου ανθρώπου από κάποια ασθένεια.
- Η προσοχή, που δεν πήρε ποτέ και από κανέναν, παρά μόνο σε κάποια περίοδο της ζωής του, που υπήρξε σοβαρά άρρωστο. Αυτή είναι που επιδιώκει να ξανακερδίσει.
- Χαμηλή αυτοεκτίμηση
- Κατάθλιψη
- Διαταραχές προσωπικότητας
- Εργασία στο χώρο της υγείας, συνήθως μακροχρόνια.
- Εμμονή με τα επαγγέλματα και τους επαγγελματίες υγείας.
- Ασυνήθιστα πολλές γνώσεις γύρω από το «πρόβλημα» του και τη θεραπεία του.
Μέσα από το ρόλο του ασθενούς, που υποδύονται με μεγάλη επιτυχία, επιδιώκουν και είναι σε θέση, να λάβουν τη φροντίδα και την προσοχή, που στερήθηκαν στο παρελθόν.(Weber et al., 2020) Αποζητούν να καλύψουν τα συναισθηματικά τους κενά, να είναι στο επίκεντρο, να νιώθουν σημαντικοί.
Μια παραλλαγή του συνδρόμου είναι το σύνδρομο Μινχάουζεν δια αντιπροσώπου (Munchausen by proxy). Στην περίπτωση αυτή ο φροντιστής ενός παιδιού, συνήθως η βιολογική μητέρα, προκαλεί σοβαρά συμπτώματα ασθένειας στο παιδί της, που συχνά καταλήγουν σε πολλές νοσοκομειακές εισαγωγές, ακόμη και σε θάνατο.
Η συμπεριφορά αυτή, έχει ως στόχο να ικανοποιήσουν οι μητέρες αυτές κάποιες ανικανοποίητες ψυχολογικές τους ανάγκες, μέσω της προσοχής και της φροντίδας που εισπράττουν από το νοσοκομειακό και το προσωπικό τους περιβάλλον (Meadow, 1977. Thomas, 2003) ή μπορεί για παράδειγμα να αποσκοπεί στο να σώσει ένα ήδη διαλυμένο γάμο.
Σε πολλές περιπτώσεις επίσης, φροντιστές/ συγγενείς ηλικιωμένων ατόμων ή και ατόμων με ειδικές ανάγκες χρησιμοποιούν αυτές τις ευάλωτες ομάδες ως μέσο για να προκαλέσουν κυρίως τη συμπάθεια, τη προσοχή και το ενδιαφέρον του ιατρικού προσωπικού, των οικείων τους και του ευρύτερου κοινωνικού περιβάλλοντος.
Δυστυχώς τα άτομα με το συγκεκριμένο σύνδρομο δεν αναζητούν βοήθεια ειδικού. Γνωρίζουν ότι έχουν «πρόβλημα» αλλά δε θέλουν να στερηθούν την προσοχή και τη φροντίδα, που απολαμβάνουν από το περιβάλλον τους.
Το σύνδρομο Μινχάουζεν θεωρείται ως μία από τις δυσκολότερες κλινικές διαταραχές ως προς τη διάγνωση. Όταν ο γιατρός υποψιάζεται σύνδρομο Μινχάουζεν, θα πρέπει να ζητήσει τη βοήθεια ψυχιάτρου και επιπλέον στην περίπτωση του Μινχάουζεν δια αντιπροσώπου, να ενημερώσει τις αρμόδιες κοινωνικές υπηρεσίες και σε ειδικές περιπτώσεις ακόμα και την αστυνομία.
ΥΓ: Η γνώση δεν έκανε ποτέ κακό. Ας μην ψάχνουμε όμως παντού για σύνδρομα… Οι περισσότεροι γονείς, απλά «υπερβάλλουν» από υπερβολική αγάπη.
