Διάφορες μελέτες έχουν συνδέσει τα τελευταία χρόνια, τη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης με θέματα ψυχικής υγείας όπως η κατάθλιψη. Ωστόσο, φαίνεται, ότι μπορεί πράγματι να είναι χρήσιμα κατά κάποιο τρόπο, στον εντοπισμό υφιστάμενων προβλημάτων ψυχικής υγείας.
Ωστόσο, για να κατανοήσουμε, πώς λειτουργεί αυτό, πρέπει πρώτα να καταλάβουμε, τι δεν πάει καλά με τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Προβλήματα προκύπτουν όταν συγκρίνουμε τις ζωές μας με τις ζωές των άλλων. Δείχνουμε την «καλύτερη» εκδοχή της ζωής μας στο διαδίκτυο και συχνά ξεχνάμε, ότι όλοι κάνουν το ίδιο.
Είναι ανθρώπινο να συγκρίνουμε τον εαυτό μας με άλλους ανθρώπους, αλλά το Διαδίκτυο είναι το τέλειο όχημα για να το κάνουμε σε υπερβολικό επίπεδο. Τα ζευγάρια δημοσιεύουν φωτογραφίες με τον εαυτό τους να είναι τόσο ερωτευμένοι, αλλά σπάνια βλέπετε μια ενημέρωση κατάστασης σχετικά με τις διαφωνίες τους. Οι φίλοι δημοσιεύουν selfies όταν αισθάνονται καλά με την εμφάνισή τους, αλλά σπάνια θα δείτε κάποιον να δημοσιεύει μια φωτογραφία του που δεν του αρέσει.
Ποιοί είναι πιο ευάλωτοι
Η ψυχοθεραπεύτρια Allison Abrams λέει, ότι οι άνθρωποι που ήδη παλεύουν με κατάθλιψη ή άγχος ή που δεν είναι ικανοποιημένοι με τις συνθήκες της ζωής τους, είναι πιο ευάλωτοι σε αυτή την επίδραση, που μπορεί να έχουν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Ωστόσο, αυτό εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το πώς χρησιμοποιεί κάποιος ιστότοπους όπως π.χ το Facebook.
«Αν χρησιμοποιείτε τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης κυρίως για να διατηρήσετε φιλίες από απόσταση ή για να παραμείνετε συνδεδεμένοι κοινωνικά, αυτό θα είναι λιγότερο πιθανό να ισχύει για εσάς», είπε η Abrams. «Από την άλλη πλευρά, αν αφιερώνετε τον περισσότερο χρόνο σας κάνοντας scrolling στο newsfeed σας, ελέγχοντας τις ζωές άλλων ανθρώπων και τις συγκρίνετε με τη δική σας, κινδυνεύετε να αναπτύξετε (ή να επιδεινώσετε) προβλήματα, που συνδέονται με χαμηλή αυτοεκτίμηση, συμπτώματα κατάθλιψης ή άγχους».
Η θετική πλευρά
Υπάρχει μεγάλος όγκος έρευνας, που δείχνει ότι το Διαδίκτυο μπορεί να έχει αρνητικό αντίκτυπο. Τα άτομα που χρησιμοποιούσαν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης πιο συχνά, είχαν υψηλότερα ποσοστά κατάθλιψης. Φυσικά υπάρχει και το άλλο άκρο του φάσματος. Όσοι δυσκολεύονται να κάνουν φίλους στην πραγματική ζωή, συχνά βρίσκουν κοινότητες σε φόρουμ ή παιχνίδια, όπου γνωρίζουν άλλους με κοινό τρόπο σκέψης και απολαμβάνουν τα ίδια πράγματα με αυτούς. Μελέτη διαπίστωσε, ότι η διαδικτυακή κοινωνική αλληλεπίδραση θα μπορούσε να αυξήσει την αυτοεκτίμηση, την κοινωνική υποστήριξης, καθώς και να μειώσει τη μοναξιά.
Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ως βοηθητικό μέσο διάγνωσης
Ωστόσο, φαίνεται τώρα ότι τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τη διάγνωση της κατάθλιψης. Μια μελέτη, διαπίστωσε, ότι άτομα με κατάθλιψη ήταν πιο πιθανό να δημοσιεύσουν φωτογραφίες στο Instagram, που ήταν πιο μπλε, πιο γκρίζες και γενικά πιο σκούρες. Δημοσίευαν επίσης σημαντικά λιγότερα πρόσωπα ανά φωτογραφία.
Τα χρώματα, τα φίλτρα και τα πρόσωπα στις φωτογραφίες
Σχεδόν 44.000 φωτογραφίες αναλύθηκαν συνολικά από 166 λογαριασμούς παράλληλα με το ψυχικό ιστορικό του ατόμου. Περίπου το 50% των συμμετεχόντων είχε διαγνωστεί με κατάθλιψη τα τελευταία τρία χρόνια. Μεταξύ των ψυχικά υγιών χρηστών, το πιο δημοφιλές φίλτρο ήταν η Valencia, το οποίο προσθέτει ζεστασιά και φωτεινότητα στις φωτογραφίες. Οι καταθλιπτικοί χρήστες ήταν πιο πιθανό να χρησιμοποιήσουν το Inkwell, το οποίο είναι ένα ασπρόμαυρο φίλτρο.
Ο αλγόριθμος, η ροή στο Instagram και η κατάθλιψη
Στη συνέχεια, η ομάδα εκπαίδευσε το πρόγραμμα υπολογιστή, ώστε να παρακολουθεί τους «καταθλιπτικούς» χρήστες καταγράφοντας την πλειοψηφία των φωτογραφιών τους μαζί με την αντίστοιχη κατάσταση της ψυχικής τους υγείας. Μετά δοκίμασαν, αν ο αλγόριθμος θα μπορούσε να αναγνωρίσει με ακρίβεια τα άτομα με κατάθλιψη από τις ροές τους στο Instagram. Αναγνώριζε σωστά τα άτομα με κατάθλιψη στο 70% των περιπτώσεων.
Αυτά και άλλα πρόσφατα ευρήματα υποδεικνύουν, ότι τα δεδομένα των μέσων κοινωνικής δικτύωσης μπορεί να είναι: μία πολύτιμη πηγή, για την ανάπτυξη Χαμηλού Κόστους, Αξιόπιστων Προγνωστικών Μεθόδων, για τον Προσυμπτωματικό Έλεγχο Ψυχικής Υγείας. Θα μπορούσαν να είναι «χρήσιμα για την ανάπτυξη εργαλείων για τον εντοπισμό της μείζονος κατάθλιψης, για χρήση από υγειονομικούς φορείς ή για λογαριασμό ατόμων, δίνοντας τη δυνατότητα σε όσους πάσχουν από κατάθλιψη να είναι πιο ενεργοί για την ψυχική τους υγεία.
Όπως τονίζουν οι ίδιοι οι ερευνητές, θα ήταν επικίνδυνο να γίνει η διάγνωση με βάση τη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης και μόνο – χωρίς διεξοδική διανοητική αξιολόγηση. Ειδικά δεδομένου του γεγονότος, ότι οι περισσότεροι απεικονίζουν πολύ προκατειλημμένες και όχι αληθινές εκδοχές της ζωής τους. Τονίζουν, ότι δεν δημιούργησαν ένα διαγνωστικό εργαλείο, αλλά μια «απόδειξη της ιδέας για έναν νέο τρόπο βοήθειας των ανθρώπων ή έναν τρόπο για να εντοπίσουν πρώιμα προειδοποιητικά σημάδια, ότι κάποιος υποφέρει από κατάθλιψη».
