Ο πόνος στο μάτι είναι ένα σύμπτωμα που μπορεί να οφείλεται σε πολλές διαφορετικές αιτίες, από έναν απλό ερεθισμό μέχρι μια κατάσταση που χρειάζεται άμεση ιατρική αντιμετώπιση. Η ένταση του πόνου δεν είναι πάντα αρκετή για να δείξει πόσο σοβαρό είναι το πρόβλημα. Σημασία έχουν επίσης η διάρκεια, το σημείο όπου εντοπίζεται ο πόνος και το αν συνοδεύεται από αλλαγές στην όραση, κοκκινίλα, φωτοφοβία ή άλλα συμπτώματα.
Ο πόνος μπορεί να βρίσκεται στην επιφάνεια του ματιού και να μοιάζει με κάψιμο, τσούξιμο ή αίσθηση ξένου σώματος. Σε άλλες περιπτώσεις γίνεται αισθητός βαθύτερα, πίσω ή μέσα στο μάτι. Αυτή η διάκριση μπορεί να δώσει χρήσιμες ενδείξεις για την αιτία, αλλά η τελική διάγνωση απαιτεί οφθαλμολογική εξέταση.
Ποιες είναι οι πιο συχνές αιτίες πόνου στο μάτι;
Μία από τις συχνότερες αιτίες είναι η ξηροφθαλμία. Όταν η επιφάνεια του ματιού δεν λιπαίνεται επαρκώς από τα δάκρυα, μπορεί να εμφανιστούν κάψιμο, τσούξιμο, αίσθηση άμμου και περιστασιακή θολή όραση. Η πολύωρη χρήση υπολογιστή, η παραμονή σε χώρους με κλιματισμό και η χρήση φακών επαφής μπορεί να επιδεινώσουν το πρόβλημα.
Ένας απλός ερεθισμός από σκόνη, καπνό, σαπούνι ή κάποιο μικρό ξένο σώμα μπορεί επίσης να προκαλέσει πόνο. Αν κάτι έχει μπει στο μάτι, συχνά υπάρχει έντονη δακρύρροια και η αίσθηση ότι υπάρχει κάτι κάτω από το βλέφαρο.
Συχνή αιτία είναι και η επιπεφυκίτιδα. Προκαλεί συνήθως κοκκινίλα, δακρύρροια, ερεθισμό και εκκρίσεις. Ο έντονος πόνος, όμως, δεν είναι χαρακτηριστικό μιας απλής επιπεφυκίτιδας και όταν υπάρχει χρειάζεται προσοχή.
Πόνος μπορεί να εμφανιστεί και σε τραυματισμό του κερατοειδούς, για παράδειγμα από νύχι, φακό επαφής ή μικρό ξένο σώμα. Ο κερατοειδής έχει πολλές νευρικές απολήξεις, γι’ αυτό ακόμη και ένας μικρός τραυματισμός μπορεί να προκαλέσει έντονη ενόχληση και ευαισθησία στο φως.
Άλλες πιθανές αιτίες είναι η φλεγμονή των βλεφάρων, ένα κριθαράκι, η ιγμορίτιδα ή ένας πονοκέφαλος που αντανακλά στην περιοχή γύρω από το μάτι.
Πότε ο πόνος μπορεί να δείχνει κάτι πιο σοβαρό;
Υπάρχουν περιπτώσεις στις οποίες ο πόνος στο μάτι δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως απλός ερεθισμός. Ένα από τα πιο σημαντικά προειδοποιητικά σημάδια είναι η ξαφνική μείωση ή απώλεια της όρασης.
Ο έντονος πόνος μαζί με θολή όραση, φωτοστέφανα γύρω από τα φώτα, πονοκέφαλο, ναυτία ή εμετό μπορεί να εμφανιστεί σε οξύ γλαύκωμα κλειστής γωνίας. Πρόκειται για επείγουσα κατάσταση, καθώς η πίεση μέσα στο μάτι μπορεί να αυξηθεί απότομα και να προκαλέσει μόνιμη βλάβη στην όραση αν δεν αντιμετωπιστεί γρήγορα.
Σοβαρός πόνος με έντονη φωτοφοβία μπορεί επίσης να σχετίζεται με ραγοειδίτιδα, δηλαδή φλεγμονή στο εσωτερικό του ματιού. Η κατάσταση μπορεί να συνοδεύεται από κοκκινίλα και αλλαγές στην όραση.
Η κερατίτιδα, δηλαδή η φλεγμονή ή λοίμωξη του κερατοειδούς, χρειάζεται επίσης γρήγορη αξιολόγηση. Ιδιαίτερα αυξημένο κίνδυνο έχουν όσοι χρησιμοποιούν φακούς επαφής, κυρίως αν κοιμούνται με αυτούς ή δεν τηρούν σωστά τους κανόνες υγιεινής.
Πόνος που εμφανίζεται όταν κινείται το μάτι μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να συνδέεται με φλεγμονή του οπτικού νεύρου. Αν συνοδεύεται από μείωση της όρασης ή αλλαγή στην αντίληψη των χρωμάτων, χρειάζεται άμεσος έλεγχος.
Επείγουσα αξιολόγηση απαιτείται επίσης μετά από χημικό έγκαυμα, σοβαρό τραυματισμό ή αν ένα αντικείμενο έχει εισχωρήσει στο μάτι. Σε περίπτωση χημικής ουσίας, το μάτι πρέπει να ξεπλυθεί αμέσως με άφθονο καθαρό νερό και να αναζητηθεί ιατρική βοήθεια.
Τι πρέπει να γίνει όταν υπάρχει πόνος στο μάτι;
Η σωστή αντιμετώπιση εξαρτάται από την αιτία. Αν πρόκειται για ήπιο ερεθισμό ή ξηροφθαλμία, μπορεί να βοηθήσει η ξεκούραση από τις οθόνες, η αποφυγή τριψίματος των ματιών και, όπου είναι κατάλληλο, η χρήση τεχνητών δακρύων.
Αν υπάρχει υποψία ξένου σώματος, το μάτι μπορεί να ξεπλυθεί απαλά με καθαρό νερό. Δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται αιχμηρά αντικείμενα ή τσιμπιδάκια για την αφαίρεση κάτι που έχει κολλήσει στο μάτι.
Οι φακοί επαφής είναι καλό να αφαιρούνται όταν υπάρχει πόνος, έντονη κοκκινίλα ή ερεθισμός και να μην επανατοποθετούνται μέχρι να διευκρινιστεί η αιτία.
Δεν είναι επίσης σωστό να χρησιμοποιούνται αυθαίρετα κολλύρια με αντιβιοτικά ή κορτιζόνη. Ορισμένα φάρμακα μπορεί να επιδεινώσουν συγκεκριμένες παθήσεις αν χρησιμοποιηθούν χωρίς σωστή διάγνωση.
Οφθαλμολογικός έλεγχος χρειάζεται όταν ο πόνος είναι έντονος, επιμένει, εμφανίζεται μετά από τραυματισμό ή συνοδεύεται από θολή όραση, έντονη κοκκινίλα, φωτοφοβία, πρήξιμο ή εκκρίσεις.
Ο πόνος στο μάτι, επομένως, μπορεί να έχει μια απλή και προσωρινή αιτία, αλλά δεν πρέπει πάντα να αγνοείται. Ιδιαίτερα όταν υπάρχει ταυτόχρονα αλλαγή στην όραση ή ξαφνική επιδείνωση, η έγκαιρη εξέταση είναι σημαντική για να αποκλειστούν καταστάσεις που μπορούν να απειλήσουν την όραση.
