Πότε πρέπει να κάνουμε μαστογραφία;

Η μαστογραφία αποτελεί μία από τις σημαντικότερες εξετάσεις για την έγκαιρη ανίχνευση του καρκίνου του μαστού. Μπορεί να εντοπίσει ύποπτες αλλοιώσεις πριν γίνουν αντιληπτές με την ψηλάφηση ή εμφανιστούν άλλα συμπτώματα, αυξάνοντας τις πιθανότητες η νόσος να διαγνωστεί σε πρώιμο στάδιο.

Το πότε πρέπει να ξεκινά ο προληπτικός έλεγχος δεν είναι ακριβώς ίδιο για όλες τις γυναίκες. Η ηλικία, το οικογενειακό ιστορικό, η πυκνότητα των μαστών, προηγούμενα ευρήματα και ορισμένες γενετικές μεταλλάξεις μπορούν να αλλάξουν το κατάλληλο πρόγραμμα παρακολούθησης. Για αυτό η μαστογραφία χρειάζεται να εντάσσεται σε ένα εξατομικευμένο πρόγραμμα πρόληψης και όχι να αντιμετωπίζεται ως μία εξέταση που γίνεται με τον ίδιο τρόπο σε όλες.

Από ποια ηλικία ξεκινά η προληπτική μαστογραφία;

Οι σύγχρονες διεθνείς κατευθυντήριες οδηγίες δεν συμφωνούν απόλυτα ως προς την ηλικία έναρξης και τη συχνότητα. Αρκετοί οργανισμοί προτείνουν πλέον την έναρξη τακτικού μαστογραφικού ελέγχου γύρω στα 40 χρόνια, ενώ άλλα οργανωμένα προγράμματα χρησιμοποιούν διαφορετικά ηλικιακά όρια.

Για τις γυναίκες μέσου κινδύνου, η ηλικία των 40 ετών αποτελεί επομένως ένα σημαντικό χρονικό σημείο για συζήτηση με τον γιατρό σχετικά με την έναρξη της μαστογραφίας. Ανάλογα με την ηλικία και τις προσωπικές συνθήκες, ο έλεγχος μπορεί να πραγματοποιείται κάθε ένα ή δύο χρόνια.

Η συχνότητα δεν χρειάζεται να αποφασίζεται αυθαίρετα. Ο γιατρός μπορεί να αξιολογήσει τον συνολικό κίνδυνο και να προτείνει το κατάλληλο διάστημα ανάμεσα στις εξετάσεις.

Μετά τα 75 χρόνια, η απόφαση γίνεται περισσότερο εξατομικευμένη. Λαμβάνονται υπόψη η γενική κατάσταση της υγείας, το προσδόκιμο ζωής, προηγούμενα ευρήματα και τα πιθανά οφέλη από τη συνέχιση του προληπτικού ελέγχου.

Είναι επίσης σημαντικό να διακρίνεται η προληπτική από τη διαγνωστική μαστογραφία. Η προληπτική εξέταση πραγματοποιείται όταν δεν υπάρχουν συμπτώματα. Αν υπάρχει κάποιο νέο εύρημα στον μαστό, η αξιολόγηση δεν πρέπει να περιμένει μέχρι την ηλικία έναρξης του προληπτικού ελέγχου.

Πότε μπορεί να χρειαστεί μαστογραφία νωρίτερα;

Δεν έχουν όλες οι γυναίκες τον ίδιο κίνδυνο ανάπτυξης καρκίνου του μαστού. Σε ορισμένες περιπτώσεις ο έλεγχος μπορεί να χρειάζεται να ξεκινήσει νωρίτερα ή να συνδυάζεται με άλλες απεικονιστικές εξετάσεις.

Ιδιαίτερη σημασία έχει ένα ισχυρό οικογενειακό ιστορικό, ειδικά όταν μητέρα, αδελφή ή κόρη έχει διαγνωστεί με καρκίνο του μαστού σε σχετικά νεαρή ηλικία. Δεν σημαίνει ότι κάθε οικογενειακό περιστατικό απαιτεί αυτόματα πρόωρη μαστογραφία, αλλά χρειάζεται σωστή εκτίμηση του κινδύνου.

Αυξημένο κίνδυνο μπορεί επίσης να έχουν γυναίκες με συγκεκριμένες κληρονομικές μεταλλάξεις, όπως εκείνες στα γονίδια BRCA1 και BRCA2. Σε τέτοιες περιπτώσεις το πρόγραμμα παρακολούθησης μπορεί να ξεκινά αρκετά νωρίτερα και συχνά περιλαμβάνει μαγνητική τομογραφία μαστών μαζί με τη μαστογραφία.

Παράγοντας κινδύνου μπορεί να αποτελεί και προηγούμενη ακτινοθεραπεία στην περιοχή του θώρακα σε νεαρή ηλικία, καθώς και ορισμένα προηγούμενα παθολογικά ευρήματα σε βιοψία.

Οι πυκνοί μαστοί χρειάζονται επίσης ιδιαίτερη αξιολόγηση. Η αυξημένη πυκνότητα μπορεί να δυσκολέψει την ανάγνωση της μαστογραφίας και συνδέεται παράλληλα με αυξημένο κίνδυνο καρκίνου του μαστού. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι κάθε γυναίκα με πυκνούς μαστούς χρειάζεται αυτομάτως υπερηχογράφημα ή μαγνητική τομογραφία. Η επιλογή των συμπληρωματικών εξετάσεων εξαρτάται από τον συνολικό κίνδυνο.

Ποια συμπτώματα δεν πρέπει να περιμένουν τον προληπτικό έλεγχο;

Η μαστογραφία δεν πραγματοποιείται μόνο στο πλαίσιο ενός προγραμματισμένου προληπτικού ελέγχου. Ένα καινούργιο σύμπτωμα χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση ανεξάρτητα από την ηλικία ή από το πότε έγινε η προηγούμενη εξέταση.

Ένα νέο ψηλαφητό ογκίδιο στον μαστό ή στη μασχάλη είναι ένας από τους βασικούς λόγους για έλεγχο. Τα περισσότερα ογκίδια δεν είναι καρκίνος, αλλά δεν μπορούν να αξιολογηθούν με ασφάλεια μόνο με την αφή.

Προσοχή χρειάζονται επίσης μια νέα εισολκή της θηλής, αλλαγές στο σχήμα ή στο μέγεθος του μαστού, έκκριση από τη θηλή χωρίς πίεση, ιδιαίτερα αν είναι αιματηρή, καθώς και αλλοιώσεις του δέρματος που επιμένουν.

Μια νέα περιοχή με πάχυνση, βαθούλωμα του δέρματος ή εικόνα που θυμίζει «φλούδα πορτοκαλιού» χρειάζεται επίσης αξιολόγηση. Ανάλογα με την ηλικία και το εύρημα, ο γιατρός μπορεί να συστήσει μαστογραφία, υπερηχογράφημα ή διαφορετικό συνδυασμό εξετάσεων.

Η αυτοεξέταση δεν αντικαθιστά τη μαστογραφία. Είναι όμως χρήσιμο μια γυναίκα να γνωρίζει πώς είναι φυσιολογικά οι μαστοί της, ώστε να μπορεί να αναγνωρίσει μια καινούργια αλλαγή.

Η κατάλληλη στιγμή για μαστογραφία, επομένως, δεν καθορίζεται αποκλειστικά από έναν αριθμό ηλικίας. Για τις γυναίκες μέσου κινδύνου, η συζήτηση για τακτικό προληπτικό έλεγχο είναι σημαντικό να ξεκινά περίπου από τα 40 χρόνια. Για όσες έχουν αυξημένο κίνδυνο, το πρόγραμμα μπορεί να χρειάζεται να αρχίσει νωρίτερα και να περιλαμβάνει επιπλέον εξετάσεις.

Το σημαντικότερο είναι η συνέπεια στον προληπτικό έλεγχο και η έγκαιρη διερεύνηση οποιασδήποτε νέας αλλαγής: Η μαστογραφία είναι πιο χρήσιμη όταν αποτελεί μέρος μιας οργανωμένης και εξατομικευμένης στρατηγικής πρόληψης.

Πηγή: The Guardian