Η παραπάνω είναι μια πολύ απλοϊκή δήλωση: Αν δεν το έχετε στο σπίτι, δεν θα μπείτε στον πειρασμό να το φάτε. Έχει κάποια λογική βάση, αλλά αν το καλοσκεφτείς, αυτό που μεταδίδει τελικά είναι, ότι δεν εμπιστεύεσαι τον εαυτό σου να βρίσκεσαι δίπλα στο φαγητό. Νιώθεις, ότι ορισμένα τρόφιμα/φαγητά έχουν τόση δύναμη πάνω σου, που απλά θα υποχωρούσες και θα τα έτρωγες όλα αν τα είχες στο ντουλάπι σου ή στο ψυγείο σου. Κανένα φαγητό όμως δεν πρέπει να έχει αυτή τη δύναμη πάνω μας
Η βιολογική προσέγγιση του θέματος
Υπάρχουν ισχυροί βιολογικοί λόγοι για τους οποίους ο περιορισμός οδηγεί σχεδόν πάντα σε λαχτάρα και φαγοπότι. Το σώμα μας έχει μια ισχυρή ώθηση να βρει τροφή όταν αντιμετωπίζει λιμό – και δεν μπορεί να διακρίνει μεταξύ αυτοπροκαλούμενης πείνας, λόγω της δίαιτας και πραγματικής πείνας λόγω της έλλειψης τροφής. Το φαγητό είναι απαραίτητο για τη ζωή και το να τρως είναι αυτοσυντήρηση. Επομένως, το σώμα θα κάνει ό,τι χρειάζεται για να πάρει ενέργεια και τροφή. Αυτός ο βιολογικός μηχανισμός θα θέσει τις ορμόνες και τους νευροδιαβιβαστές μας σε υπερένταση, αυξάνοντας τις λιγούρες μας και δίνοντάς μας την αίσθηση, ότι τρώμε εκτός ελέγχου, όταν τελικά φάμε λίγο φαγητό. Περιορίζοντας την τροφή, «παίζουμε σωστά το παιχνίδι αυτού του μηχανισμού».
Η ψυχολογική άποψη
Κοιτώντας το από ψυχολογική άποψη, το να πιστεύεις ότι δεν μπορείς να εμπιστευτείς τον εαυτό σου γύρω από το φαγητό, μπορεί να έχει εξαιρετικά αρνητικό αντίκτυπο στην αυτοεκτίμησή σου και στην αυτοεικόνα σου. Η κατανάλωση τροφών, που συνήθως δεν επιτρέπετε στον εαυτό σας να φάει, πιθανότατα θα σας κάνει να αισθάνεστε άσχημα με τον εαυτό σας και να πιστεύετε, ότι σας λείπει η δύναμη της θέλησης και ο αυτοέλεγχος. Και η λαχτάρα ενός φαγητού που δεν μπορείτε να φάτε θα σας κάνει να νιώσετε θλίψη, και απογοήτευση καθώς θα στερηθείτε κάτι που σας προκαλεί ευχαρίστηση. Όλα αυτά θα προσθέσουν στο άγχος που βιώνετε. Και όλοι γνωρίζουμε πόσο επιζήμιο μπορεί να είναι το άγχος για την υγεία μας.
Η εναλλακτική
Αντί λοιπόν να πείτε «μην το αγοράσετε και δεν θα το φάτε», ποια είναι η εναλλακτική για να τρώτε καλά; Μπορεί να ακούγεται περίεργο ή και παράλογο και να σας φοβίζει, αλλά αυτό είναι που λειτουργεί: Το να αγοράζετε πολλά από αυτό που λαχταράτε συνήθως να φάτε και να τα έχετε στο σπίτι διαθέσιμα για όποτε το θελήσετε. Αν αυτό σας τρομάζει, μην ανησυχείτε. Είναι μια φυσιολογική αντίδραση σε κάτι που είναι έξω από τη ζώνη άνεσής μας και κάτι που δεν έχουμε επιτρέψει στον εαυτό μας να κάνει για τόσο καιρό. Πιθανότατα θα σκεφτείτε, ότι αν είχατε όλο αυτό το απαγορευμένο φαγητό στο σπίτι, δεν θα σταματούσατε να το τρώτε. Μπορεί ακόμη και να αισθάνεστε ότι είστε εθισμένοι σε αυτό. Δεν συμβαίνει όμως αυτό στην πραγματικότητα. Ο εθισμός στο φαγητό δεν είναι πραγματικός. Συμπεριφορές που μοιάζουν με εθισμό γύρω από το φαγητό μπορούν σίγουρα να συμβούν και το φαγητό μπορεί να επηρεάσει τα ίδια κέντρα ευχαρίστησης με τα ναρκωτικά. Αλλά οι «εθιστικές» διατροφικές συμπεριφορές οφείλονται σε αυτή τη βιολογική ορμή που αναφέρθηκε προηγουμένως: να τρώμε όσο περισσότερο μπορούμε μετά τον περιορισμό.
Το φαινόμενο της συνήθειας
Φανταστείτε, ότι είχατε το αγαπημένο σας «απαγορευμένο» φαγητό – για παράδειγμα, ένα μεγάλο κομμάτι σοκολατένιο κέικ- για πρωινό, σνακ, μεσημεριανό και βραδινό. Και μετά πάλι την επόμενη μέρα, και την επόμενη μέρα. Πάμε στοίχημα, ότι ακόμη και ο μεγαλύτερος θαυμαστής του κέικ σοκολάτας θα το βαρεθεί; Το γλυκό δεν θα έχει την ίδια γεύση μετά από λίγες μέρες και επίσης δεν θα έχει πια την ίδια γοητεία». Αυτό το παράδειγμα δείχνει το φαινόμενο της συνήθειας. Όταν συνηθίζουμε σε κάτι, γίνεται λιγότερο ιδιαίτερο, επομένως χάνει την «ειδική» του ιδιότητα. Καταλήγουμε έτσι σε μια νοοτροπία όπου μπορούμε να το φάμε ή να το αφήσουμε. Μπορεί να μας αρέσει ακόμα, ή μπορεί να αποφασίσουμε, ότι στην πραγματικότητα δεν μας αρέσει τόσο πολύ. Αλλά το σημαντικό είναι, ότι πλέον έχουμε συνηθίσει να υπάρχει πάντα άμεση πρόσβαση σε αυτό. Είναι ένας τρόπος να αφαιρέσουμε το φαγητό από το «θρόνο του», να το κάνουμε κάτι ουδέτερο, αντί να του δίνουμε περισσότερη δύναμη και επιθυμία από ό,τι του αξίζει.
Συμπέρασμα: Αντί να πείτε σε κάποιον «μην το αγοράσεις και δεν θα το φας», το οποίο λέμε συνήθως με καλές προθέσεις αλλά μάλλον με αφέλεια, θα ήταν καλύτερο να πούμε : «Αγόρασέ το και μπορείς να επιλέξεις να το φας ή όχι. Το να τρως καλά είναι κάτι περισσότερο από το να αποκαλείς τα τρόφιμα «κακά» και να τα βγάζεις από τη διατροφή σου. Είναι πολύ πιο χρήσιμο για τη σχέση μας με το φαγητό να κάνουμε ειρήνη με αυτό παρά να το παλεύουμε συνέχεια. Και αυτό συνήθως οδηγεί στο να τρώμε καλά και αλλά και να νιώθουμε καλά με αυτό!
Πηγή: elalawnutrition.co.uk
