Έχοντας ασύλληπτη σημασία για πολλούς αρχαίους πολιτισμούς, οι ξηροί καρποί είναι ένα από τα παλαιότερα τρόφιμα παγκοσμίως, καθώς καλλιεργούνται εδώ και τουλάχιστον 2.000 έτη.
Συνδυάζονται υπέροχα με διάφορες τροφές, όπως το κρέας, τα λαχανικά, οι σούπες, οι σαλάτες, ακόμα και τα επιδόρπια, πολλά εκ των οποίων οφείλουν την ιδιαιτερότητα της γεύσης τους σε ξηρούς καρπούς όπως το αμύγδαλο και το καρύδι!
Αυτό που ίσως να μη γνωρίζατε, ωστόσο, είναι ότι, πέραν της ανεκτίμητης διατροφικής τους σημασίας, οι ξηροί καρποί ανέκαθεν είχαν εξαιρετικά σημαντική θέση στην αρχαία ελληνική μυθολογία και την ελληνική παράδοση ανά τους αιώνες!
Το καρύδι
Ήδη από τη «χρυσή εποχή», τότε που οι άνθρωποι ζούσαν πάνω στις βελανιδιές, οι θεοί θεωρούνταν πως κατοικούσαν στις καρυδιές! Σύμφωνα με την ελληνική μυθολογία, ο Διόνυσος, θεός της γονιμότητας, του κρασιού, της μουσικής και της ποίησης, ερωτεύτηκε την Καρύα. Όταν αυτή πέθανε, έξαλλος ο Διόνυσος τη μεταμόρφωσε σε καρυδιά. Η θεά Άρτεμις, τότε, μετέφερε τα νέα για το θάνατο της Καρύας στους Λάκωνες, οι οποίοι έχτισαν ένα ναό που αφιερώθηκε τόσο στην Άρτεμις, όσο και στην Καρύα. Οι νύμφες της Καρύας είναι οι γνωστές σε όλους ως καρυάτιδες. Στην αρχαία Ελλάδα, επίσης, τα καρύδια αποτελούσαν σύμβολο γονιμότητας και, για το λόγο, χρησιμοποιούνταν στους γάμους ως ευλογία για τους νεόνυμφους.
Το κάστανο
Το κάστανο εμφανίζεται στη διατροφή του ανθρώπου τον 1ο αιώνα μ.Χ. Οι Αρχαίοι Έλληνες θεωρούσαν πως είχαν θεραπευτικές ιδιότητες, προστατεύοντας από κινδύνους όπως οι δηλητηριάσεις, το δάγκωμα του σκύλου και η δυσεντερία. Στην αρχαία Ελλάδα, ακόμη, τα κάστανα ήταν γνωστά ως «ευβοϊκά κάρυα», ενώ αναφέρονταν και ως «Σαρδιανάς βάλανοι», γεγονός που υποδηλώνει πως τα κάστανα έφταναν στην Ελλάδα από τις Σάρδεις της Λυδίας.
Το αμύγδαλο
Από τα πρώτα χριστιανικά χρόνια, τα αμύγδαλα θεωρούνταν σύμβολο της παρθενικότητας, ενώ, στη νεότερη εποχή, λατρεύονταν ως σύμβολο τύχης και μακροζωίας. Μέσα σε όλα τα άλλα, το αμύγδαλο συμβάλλει στην εμπειρική πρόγνωση των καιρικών φαινομένων, καθώς σύμφωνα με τους αρχαίους πολιτισμούς, το άνθισμά της κατά το μήνα Γενάρη, σηματοδοτεί ένα «βαρύ» χειμώνα, με κρύο και χιόνια. Στη σύγχρονη Ελλάδα, πάντως, η αμυγδαλιά θεωρείται προάγγελος της άνοιξης και του έρωτα, εξού και τα κουφέτα από αμύγδαλα.
Το φυστίκι
Η πρώτη αναφορά της φιστικιάς στην αρχαία ελληνική γραμματεία γίνεται από το Θεόφραστο, ενώ το 2ο αιώνα συναντάμε για πρώτη φορά από το Νίκανδρο. Σύμφωνα με τον Πλίνιο, η εισαγωγή του δέντρου στη Μεσόγειο έγινε γύρω στο 30 μ.Χ. από τη Συρία, για να φτάσει μέχρι την Ιταλία και την Ισπανία. Αυτό που δεν γνωρίζουμε με ακρίβεια είναι το χρόνο που η φιστικιά εισήχθη και καλλιεργήθηκε στη νεότερη Ελλάδα, ώσπου να φτάσουμε στο περίφημο φιστίκι Αιγίνης με τη διεθνή αναγνώριση.
Το φουντούκι
Στην Ελλάδα, η καλλιέργεια του φουντουκιού αποτελεί μία από τις παραδόσεις των Ποντίων, και γι’ αυτό το λόγο μπορεί κανείς να βρει αμέτρητες φουντουκιές στα μέρη της Βορείου Ελλάδος, όπως η Κατερίνη, η Ημαθία, η Έδεσσα και η Δράμα. Τέλος, εκτιμάται πως στο παρελθόν τα φουντούκια θεωρούνταν τρόφιμο με «μυστικές» δυνάμεις. Ήδη από τα αρχαία χρόνια χρησιμοποιούνταν σε ράβδους ανίχνευσης νερού, θησαυρών και μεταλλευμάτων, ενώ αποτελούσαν, επίσης, συστατικά θεραπειών για διάφορες ασθένειες.
Ο ηλιόσπορος
Οι ηλιόσποροι είναι οι καρποί του ηλίανθου, φυτό του οποίου το όνομα έχει λατινική καταγωγή και προέρχεται από τον Έλληνα θεό Ήλιο, γιο του Τιτάνα Υπερίωνα. Ο ηλίανθος κατάγεται από την Αμερική και φαίνεται πως εισήχθη στην Ευρώπη γύρω στο 16ο αιώνα, από Ισπανούς αποικιοκράτες. Στις αρχαίες παραδόσεις, ο ηλιόσπορος έχει συνδεθεί με πολλές διαφορετικές χρήσεις, από τη δημιουργία ευφάνταστων συνταγών μέχρι και τη θεραπεία διαφόρων ασθενειών.
