Η αξεπέραστη προσφορά των αρχαίων Ελλήνων στους τομείς της Φιλοσοφίας, των Τεχνών και των Επιστημών είναι πασίγνωστη και δεν αμφισβητείται από κανένα.
Αυτό που διαφεύγει όμως σε πολλούς είναι, πως η Αρχαία Ελλάδα υπήρξε κοιτίδα σημαντικών τεχνολογικών καινοτομιών και επιτευγμάτων για την εποχή τους, που αφορούσαν σε όλο το φάσμα της ανθρώπινης ζωής την αντίστοιχη περίοδο.
Η τεχνολογία των αρχαίων Ελλήνων, κοντά στα τέλη του αρχαιοελληνικού κόσμου, ήταν εξαιρετικά όμοια με τις απαρχές της σύγχρονης δυτικής τεχνολογίας. Κοχλίες και περικόχλια, οδοντωτοί τροχοί, κανόνες, τροχαλίες, ιμάντες, αλυσίδες και βαλβίδες επιστρατεύτηκαν για την κατασκευή διάφορων συσκευών, που αποτέλεσαν το θεμέλιο λίθο της πολύπλοκης ελληνικής τεχνολογίας αλλά και τη βάση για τη σύγχρονη τεχνολογική εξέλιξη!
Ας δούμε μερικά χαρακτηριστικά παραδείγματα:
1. Η αυτόματη υπηρέτρια του Φίλωνος (Το πρώτο λειτουργικό ρομπότ της ιστορίας)
Το «ρομπότ» αυτό, σχεδιάστηκε πριν από περισσότερα από 2.200 χρόνια από έναν Έλληνα μηχανικό. Λειτουργεί μέσω ενός πολύπλοκου μηχανισμού ελατηρίων, βαρών και πίεσης αέρα.
Πρόκειται για ένα ανθρωποειδές ρομπότ με τη μορφή υπηρέτριας (σε φυσικό μέγεθος) που στο δεξί χέρι της κρατούσε μια οινοχόη (κανάτα) και καθώς κρυμμένα γρανάζια χτυπούν μεταξύ τους και στριφογυρίζουν, τη σηκώνει και ρίχνει κρασί σε ένα κύπελλο, που κρατά κάποιος στην αριστερή του παλάμη.
Όταν ο επισκέπτης τοποθετούσε τον κρατήρα (κύπελλο) στην παλάμη του δεξιού χεριού της εκείνη αυτόματα έριχνε αρχικά κρασί ή στη συνέχεια και νερό ανάλογα με την επιθυμία του επισκέπτη.
2. Οι αυτόματες πόρτες του Ήρωνα της Αλεξάνδρειας (Ο πρώτος κτηριακός αυτοματισμός της ιστορίας)
Η εφεύρεση του Ήρωνος του Αλεξανδρέως, ήταν εγκατεστημένη σε έναν ναό και επέτρεπε το αυτόματο άνοιγμα των θυρών του ναού μετά από τη θυσία με φωτιά στο βωμό του, προς μεγάλη έκπληξη όσων παρακολουθούσαν την τελετή. Θεωρούνταν θαύμα των θεών!
Τι συνέβαινε στην πραγματικότητα: Εξαιτίας της φωτιά της θυσίας ο αέρας του στεγανού δοχείου του βωμού, θερμαίνεται και διαστέλλεται πιέζοντας το νερό σε ένα άλλο δοχείο νερού, με το οποίο επικοινωνεί. Το πιεζόμενο νερό μέσα από ένα σιφώνι, μεταφέρεται σε δοχείο πάνω σε ζυγό και προκαλεί την εκτροπή προς το μέρος του. Ο ζυγός καθώς εκτρέπεται παρασύρει σε περιστροφή τους δύο άξονες των θυρών και προκαλεί το άνοιγμά τους.
Μετά το τέλος της θυσίας μέσω του σιφωνίου δημιουργείται αντίστροφη ροή του νερού και ο ζυγός εκτρέπεται προς την αντίθετη κατεύθυνση και προκαλεί το κλείσιμο των θυρών.
3. Ο Μηχανισμός των Αντικυθήρων, ηλικίας 2.000 ετών (Ο πρόδρομος του σύγχρονου υπολογιστή)
Τα υπολείμματά του βρέθηκαν τυχαία από σφουγγαράδες το 1900 στο περίφημο ναυάγιο της νήσου των Αντικυθήρων
Οι ειδικοί υποστηρίζουν, ότι ήταν ένας αναλογικός υπολογιστής, σχεδιασμένος να υπολογίζει τις κινήσεις των ουράνιων σωμάτων. Εκτιμάται, ότι φτιάχτηκε γύρω στο 87 π.Χ. από τον Ρόδιο αστρονόμο Γέμινο. Σύμφωνα με τις τελευταίες μελέτες, ο μηχανισμός φέρεται να υπολόγιζε με ακρίβεια τη θέση του Ήλιου και της Σελήνης, καθώς επίσης και τις φάσεις της. Μπορούσε επίσης να δείχνει κάθε πότε θα συνέβαινε έκλειψη Ηλίου και Σελήνης, χρησιμοποιώντας γρανάζια και καντράν.
4. Το Ξυπνητήρι του Πλάτωνος – Η πρώτη συσκευή αφύπνισης παγκοσμίως
Η λειτουργία του είναι περίπλοκη αλλά και συγχρόνως απλή. Ένα ανώτερο κεραμικό δοχείο τροφοδοτεί μέσω (κατάλληλα υπολογισμένου για την κάθε περίπτωση) ακροφυσίου το επόμενο δοχείο. Όταν αυτό γεμίσει την προγραμματισμένη χρονική στιγμή (π.χ. μετά από 7 ώρες) αδειάζει με ταχύτητα μέσω του εσωτερικά τοποθετημένου αξονικού σιφωνίου στο επόμενο κλειστό δοχείο και αναγκάζει τον εμπεριεχόμενο αέρα να εξέλθει με πίεση σφυρίζοντας από μία σύριγγα στην κορυφή του.
Μετά τη λειτουργία του το δοχείο αδειάζει σιγά σιγά μέσω μιας μικρής οπής που βρίσκεται στον πυθμένα του προς το κατώτερο αποθηκευτικό δοχείο προκειμένου να επαναχρησιμοποιηθεί.
5. Ο Πολυβόλος Καταπέλτης του Διονυσίου – Η πρώτη εφαρμογή της επίπεδης αλυσοκίνησης παγκοσμίως
Ο Καταπέλτης, λεγόμενος και οξυβελής ήταν ένα «βαρύ όπλο», που ανήκε στα χαρακτηριζόμενα κατά την αρχαιότητα “αφετήρια όργανα” ή “πολεμικές μηχανές” το οποίο εξακόντιζε βέλη και ακόντια. Εφευρέθηκε στη Σικελία από τους μηχανικούς που είχε προσκαλέσει ο τύραννος των Συρακουσών Διονύσιος ο Πρεσβύτερος το 399 π.Χ. κατά τις προετοιμασίες που έκανε για την εκστρατεία του κατά της Καρχηδόνας.
Πρόκειται για έναν αυτόματο επαναληπτικό ευθύτονο καταπέλτη, που είχε τη δυνατότητα να εκτοξεύει διαδοχικά βέλη και αποτελεί το κορυφαίο επίτευγμα της αρχαιοελληνικής καταπελτικής μηχανικής.
Το υπερσύγχρονο για την εποχή εκείνη όπλο, διαδόθηκε ταχύτατα σε όλες τις αρχαίες πόλεις – κράτη που εφοδιάζονταν μ΄αυτό και το διατηρούσαν σε ειδικές αποθήκες. Μάλιστα σε πολλές πόλεις, που έδιναν ιδιαίτερη σημασία στη στρατιωτική εκπαίδευση των νέων π, είχε δημιουργηθεί ειδικό αγώνισμα, η λεγόμενη «καταπελταφεσία», όπου στους νικητές “καταπελταφέτες” δίνονταν μεγάλες αμοιβές.
Το Μουσείο Αρχαίας Ελληνικής Τεχνολογίας
Όλα τα παραπάνω μαζί με πολλά ακόμα, εκτίθενται και επεξηγούνται με οπτικοακουστικό υλικό, λεπτομερή διαγράμματα αλλά και διαδραστικά, στο «Μουσείο Αρχαίας Ελληνικής Τεχνολογίας Κοτσάνα» στο κέντρο της Αθήνας.
Σε συνολική επιφάνεια 700 τ.μ., οι επισκέπτες θα έχουν τη μοναδική ευκαιρία να γνωρίσουν μια σχετικά άγνωστη πτυχή του αρχαιοελληνικού πολιτισμού μέσα από την έκθεση «Αρχαία Ελλάδα – Οι Απαρχές των Τεχνολογιών», η οποία περιλαμβάνει 100 περίπου επιλεγμένα εκθέματα, από το ρομπότ-υπηρέτρια μέχρι το Μηχανισμό των Αντικυθήρων.
Σκοπός του μουσείου είναι να αναδείξει αυτήν τη σχετικά άγνωστη πτυχή του αρχαιοελληνικού πολιτισμού και να αποδείξει ότι η τεχνολογία των αρχαίων Ελλήνων – λίγο πριν το τέλος του αρχαιοελληνικού κόσμου – ήταν εξαιρετικά όμοια με τις απαρχές της σύγχρονης τεχνολογίας μας.
Συμπέρασμα
Οι αρχαίοι ημών πρόγονοι έκαναν τη μεγάλη πολιτισμική διαφορά και στον τομέα της τεχνολογίας, αφήνοντας παγκόσμια κληρονομιά ένα πρωτάκουστο τεχνολογικό θαύμα που όμοιό του δεν υπήρχε στον τότε γνωστό κόσμο.
