Γεννημένος το 1162 σε μια μικρή νομαδική φυλή στις στέπες της Κεντρικής Ασίας, ο Τζένγκις Χαν έγινε διάσημος ως ο Μογγολικός πολεμιστής-ηγεμόνας, που έχτισε τη μεγαλύτερη χερσαία αυτοκρατορία στον κόσμο. Μέσω, τόσο βάναυσων κατακτήσεων όσο και έξυπνων συμμαχιών, συγκέντρωσε πάνω από διπλάσια έκταση από οποιονδήποτε άλλο άνθρωπο στην ιστορία. Στο αποκορύφωμά της, η Μογγολική Αυτοκρατορία του εκτεινόταν σε περισσότερα από 11 εκατομμύρια τετραγωνικά μίλια, από την Κορέα έως την Ευρώπη, φέρνοντας σε επαφή ανατολικούς και δυτικούς πολιτισμούς. Ακολουθούν 10 γεγονότα για τον «εκρηκτικό» ηγεμόνα:
«Τζένγκις» δεν ήταν το πραγματικό του όνομα
Γεννήθηκε γύρω στο 1162 και αρχικά ονομαζόταν Temujin, που σημαίνει «από σίδηρο» ή «σιδηρουργός». Πήρε το τιμητικό όνομα «Τζένγκις Χαν» το 1206, όταν ανακηρύχθηκε αρχηγός των Μογγόλων. Ενώ το “Khan” είναι ένας παραδοσιακός τίτλος που σημαίνει “αρχηγός” ή “ηγεμόνας”, οι ιστορικοί εξακολουθούν να μην είναι σίγουροι για την προέλευση του “Τζένγκις”. Μπορεί να σήμαινε «ωκεανός» ή «δίκαιο», αλλά συνήθως μεταφράζεται ως «ανώτατος άρχοντας» ή «καθολικός κυβερνήτης».
Πέρασε δύσκολα παιδικά χρόνια
Από μικρή ηλικία, αναγκάστηκε να αντιμετωπίσει τη βαρβαρότητα της ζωής στη μογγολική στέπα. Οι αντίπαλοι Τάταροι δηλητηρίασαν τον πατέρα του, όταν ήταν μόλις εννέα και αργότερα η δική του φυλή έδιωξε την οικογένειά του και άφησε τη μητέρα του να μεγαλώσει μόνη της τα επτά παιδιά της. Μεγάλωσε κυνηγώντας και αναζητώντας τροφή για να επιβιώσει, και ως έφηβος λέγεται, ότι δολοφόνησε τον ετεροθαλή αδερφό του σε μια διαμάχη για το φαγητό. Κατά τη διάρκεια της εφηβείας του, αντίπαλες φυλές απήγαγαν τον ίδιο και τη νεαρή σύζυγό του και ο Τζένγκις πέρασε καιρό ως σκλάβος πριν κάνει μια τολμηρή απόδραση. Παρ’ όλες αυτές τις δυσκολίες, μέχρι τα 20 του χρόνια, είχε καθιερωθεί ως ένας τρομερός πολεμιστής και ηγέτης.
Δεν ξέρουμε σίγουρα το πώς έμοιαζε
Για μια φυσιογνωμία με τόση επιρροή, πολύ λίγα είναι γνωστά για την προσωπική ζωή του Τζένγκις Χαν ή ακόμα και τη φυσική του εμφάνιση. Δεν έχουν διασωθεί σύγχρονα πορτρέτα ή γλυπτά του, και οι λίγες πληροφορίες που έχουν οι ιστορικοί, είναι συχνά αντιφατικές ή αναξιόπιστες. Οι περισσότερες μαρτυρίες τον περιγράφουν ως ψηλό και δυνατό με μακριά μαλλιά και μια μακριά, πυκνή γενειάδα.
Μερικοί από τους πιο έμπιστους στρατηγούς του ήταν πρώην εχθροί του
Ο Μεγάλος Χαν ηξερε να ξεχωρίζει το ταλέντο και συνήθως προήγαγε τους αξιωματικούς του με γνώμονα τις δεξιότητες και την εμπειρία και όχι την τάξη, την καταγωγή . Ένα διάσημο παράδειγμα αυτής της πίστης στην αξιοκρατία, ήταν σε μία μάχη ενάντια στην αντίπαλη φυλή Taijut, όπου ο Τζένγκις παραλίγο να σκοτωθεί από ένα βέλος. Όταν αργότερα ζήτησε από τους αιχμάλωτους Taijut να μάθει ποιος ήταν υπεύθυνος, ένας στρατιώτης σηκώθηκε και το παραδέχτηκε. Από θαυμασμό για την τόλμη του τοξότη, ο Τζένγκις τον έκανε αξιωματικό του στρατού του και του έδωσε το παρατσούκλι «Τζέμπε» ή «βέλος», προς τιμήν της πρώτης τους συνάντησης στο πεδίο της μάχης.
Ήταν πολύ εκδικητικός
Ο Τζένγκις Χαν έδινε συχνά σε άλλα βασίλεια την ευκαιρία να υποταχθούν ειρηνικά στη μογγολική κυριαρχία, αλλά δεν δίσταζε να χρησιμοποιήσει το σπαθί του σε οποιαδήποτε αντιστεκόταν. Μία από τις πιο διάσημες εκστρατείες εκδίκησης, έγινε το 1219, όταν ο Σάχης της Αυτοκρατορίας Χβαρεζμίδη, έσπασε μια συνθήκη με τους Μογγόλους. Ο πόλεμος που ακολούθησε άφησε εκατομμύρια νεκρούς και την αυτοκρατορία του Σάχη σε απόλυτη καταστροφή.
Θεωρείται υπεύθυνος για τον θάνατο έως και 40 εκατομμυρίων ανθρώπων
Αν και είναι αδύνατο να γνωρίζουμε με βεβαιότητα πόσοι άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους κατά τη διάρκεια των μογγολικών κατακτήσεων, πολλοί ιστορικοί αναφέρουν περίπου 40 εκατομμύρια. Οι απογραφές από τον Μεσαίωνα δείχνουν, ότι ο πληθυσμός της Κίνας μειώθηκε κατά δεκάδες εκατομμύρια κατά τη διάρκεια της ζωής του Χαν, και οι μελετητές εκτιμούν, ότι μπορεί να σκότωσε τα τρία τέταρτα του σύγχρονου πληθυσμού του Ιράν κατά τη διάρκεια του πολέμου του με την Αυτοκρατορία των Χβαρεζμιδών. Συνολικά, οι επιθέσεις των Μογγόλων μπορεί να μείωσαν ολόκληρο τον παγκόσμιο πληθυσμό έως και 11%.
Ήταν ανεκτικός σε διαφορετικές θρησκείες
Σε αντίθεση με πολλούς αυτοκράτορες, ο Τζένγκις Χαν αγκάλιασε την ποικιλομορφία των πρόσφατα κατακτημένων εδαφών του. Πέρασε νόμους που κήρυτταν τη θρησκευτική ελευθερία για όλους και χορήγησε ακόμη και φορολογικές απαλλαγές σε χώρους λατρείας. Αυτή η ανοχή είχε μια πολιτική πλευρά – ο Χαν γνώριζε, ότι οι ευτυχισμένοι υπήκοοι ήταν λιγότερο πιθανό να επαναστατήσουν – αλλά γενικά οι Μογγόλοι είχαν επίσης μια εξαιρετικά φιλελεύθερη στάση απέναντι στη θρησκεία.
Δημιούργησε ένα από τα πρώτα διεθνή ταχυδρομικά συστήματα
Ένα ισχυρό όπλο των Μογγόλων ήταν το τεράστιο δίκτυο επικοινωνίας τους. Ένα από τα πρώτα διατάγματά του ως Χαν, περιελάμβανε το σχηματισμό μιας έφιππης υπηρεσίας ταχυμεταφορών γνωστής ως «Γιαμ». Αυτό το μεσαιωνικό εξπρές αποτελούνταν από μια καλά οργανωμένη σειρά ταχυδρομικών και ενδιάμεσων σταθμών, που απλώνονταν σε ολόκληρη την Αυτοκρατορία. Οι επίσημοι αναβάτες μπορούσαν συχνά να ταξιδεύουν έως και 200 μίλια την ημέρα. Το σύστημα επέτρεπε στα αγαθά και τις πληροφορίες να ταξιδεύουν με πρωτοφανή ταχύτητα, αλλά λειτουργούσε και ως τα μάτια και τα αυτιά του Χαν. Χάρη στο Yam, μπορούσε εύκολα να ενημερώνεται για τις στρατιωτικές και πολιτικές εξελίξεις και να διατηρεί επαφή με το εκτεταμένο δίκτυο κατασκόπων και προσκόπων του.
Κανείς δεν ξέρει πώς πέθανε ή πού είναι θαμμένος
Από όλα τα αινίγματα γύρω από τη ζωή του Khan, ίσως το πιο διάσημο αφορά το πώς πέθανε. Η παραδοσιακή αφήγηση λέει, ότι πέθανε το 1227 από τραύματα που υπέστη σε πτώση από άλογο. Άλλες πηγές αναφέρουν διάφορα, από ελονοσία, από τραυματισμό με βέλος ακόμη και κατά τη διάρκεια ερωτικής συνεύρεσης με μια Κινέζα πριγκίπισσα. Ο Χαν έκανε μεγάλη προσπάθεια πριν το θάνατό του, για να κρατήσει μυστική την τελευταία του κατοικία. Σύμφωνα με το μύθο, η νεκρική πομπή του έσφαξε όλους όσους βρέθηκαν στο δρόμο τους και στη συνέχεια ίππευαν επανειλημμένα με τα άλογα πάνω από τον τάφο του για να τον κρύψουν. Μέχρι σήμερα η ακριβής τοποθεσία ταφής του είναι άγνωστη.
Οι Σοβιετικοί προσπάθησαν να σβήσουν τη μνήμη του στη Μογγολία
Ο Τζένγκις Χαν θεωρείται πλέον εθνικός ήρωας και ιδρυτής της Μογγολίας, αλλά κατά την εποχή της σοβιετικής κυριαρχίας τον 20ο αιώνα, ακόμα και η απλή αναφορά του ονόματός του απαγορεύτηκε. Ελπίζοντας να εξαλείψουν όλα τα ίχνη του μογγολικού εθνικισμού, οι Σοβιετικοί προσπάθησαν να καταστείλουν τη μνήμη του Χαν αφαιρώντας την ιστορία του από τα σχολικά βιβλία και απαγορεύοντας στους ανθρώπους να κάνουν προσκυνήματα στη γενέτειρά του. Ο Τζένγκις Χαν αποκαταστάθηκε τελικά στη Μογγολική ιστορία, αφού η χώρα κέρδισε την ανεξαρτησία της στις αρχές της δεκαετίας του 1990, και έκτοτε έχει γίνει ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο στην τέχνη και τη λαϊκή κουλτούρα. Ο Μεγάλος Χαν δανείζει το όνομά του στο κύριο αεροδρόμιο της χώρας στην πόλη Ουλάν Μπατόρ, και το πορτρέτο του εμφανίζεται ακόμη και στο μογγολικό νόμισμα.
Πηγή: www.history.com
