Μια τιμή διαγραμμένη με κόκκινη γραμμή, από κάτω μια καινούργια, και δίπλα ένα μεγάλο «-50%». Την επόμενη εβδομάδα θα τη δεις παντού, στη βιτρίνα, στο κινητό, στο email. Η Black Friday πέφτει φέτος την Παρασκευή 27 Νοεμβρίου και η Cyber Monday τη Δευτέρα 30 Νοεμβρίου.
Το ερώτημα είναι απλό: πενήντα τοις εκατό κάτω από ποια τιμή;
Η απάντηση δεν είναι θέμα γνώμης. Από το 2022 υπάρχει ευρωπαϊκός κανόνας που ορίζει από ποια τιμή μετράει μια έκπτωση, και το 2024 το Δικαστήριο της ΕΕ ξεκαθάρισε πώς εφαρμόζεται. Αν τον ξέρεις, μπορείς να καταλάβεις μέσα σε λίγα λεπτά αν μια προσφορά είναι πραγματική.
Ο κανόνας των 30 ημερών
Από τις 28 Μαΐου 2022 ισχύει σε όλη την ΕΕ το άρθρο 6α της οδηγίας για την αναγραφή των τιμών (98/6/ΕΚ), που προστέθηκε με την οδηγία 2019/2161. Λέει δύο πράγματα. Πρώτον, όταν ένα κατάστημα ανακοινώνει μείωση τιμής, πρέπει να δείχνει και την «προγενέστερη τιμή». Δεύτερον, προγενέστερη τιμή δεν είναι όποια τιμή βολεύει το κατάστημα: είναι η χαμηλότερη τιμή που είχε το ίδιο το κατάστημα για το προϊόν τις τελευταίες 30 ημέρες πριν από την έκπτωση.
Στην Ελλάδα ο κανόνας σήμερα βρίσκεται στο άρθρο 9ι του νόμου για την προστασία του καταναλωτή (ν. 2251/1994), όπως προστέθηκε με τον ν. 5111/2024: «Ως προγενέστερη τιμή νοείται η χαμηλότερη τιμή που εφάρμοσε ο προμηθευτής κατά τη διάρκεια του χρονικού διαστήματος των τριάντα (30) ημερών πριν από την εφαρμογή της μείωσης της τιμής».
Με απλά λόγια: η διαγραμμένη τιμή πρέπει να είναι η φθηνότερη του τελευταίου μήνα. Όχι η «κανονική», όχι η τιμή του καταλόγου, όχι η τιμή που είχε το προϊόν τον Αύγουστο.
Ναι, ισχύει και για τη Black Friday
Η Black Friday στην Ελλάδα δεν είναι νομικά περίοδος εκπτώσεων. Επίσημες εκπτώσεις έχουμε δύο φορές τον χρόνο: τον χειμώνα από τη δεύτερη Δευτέρα του Ιανουαρίου ως το τέλος Φεβρουαρίου, και το καλοκαίρι από τη δεύτερη Δευτέρα του Ιουλίου ως το τέλος Αυγούστου. Ό,τι γίνεται στα τέλη Νοεμβρίου είναι «προσφορές».
Αυτό όμως δεν αλλάζει τίποτα για τον κανόνα των 30 ημερών. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, στις οδηγίες ερμηνείας που εξέδωσε τον Δεκέμβριο του 2021, γράφει ρητά ότι ανακοινώσεις όπως «τιμή εκπτώσεων», «ειδικές προσφορές» ή «προσφορές Black Friday», που δίνουν την εντύπωση μείωσης τιμής, υπάγονται στο ίδιο άρθρο. Ισχύει στο φυσικό κατάστημα και στο e-shop, και κάθε κανάλι μετράει με τις δικές του τιμές.

Το κόλπο με τις διαδοχικές προσφορές
Εδώ είναι το σημείο που χάνουν οι περισσότεροι. Τον Νοέμβριο οι προσφορές έρχονται η μία πίσω από την άλλη: Singles Day στις 11 του μήνα, Black Friday, Cyber Monday, και μετά τα Χριστούγεννα. Όλα αυτά χωράνε μέσα σε 30 ημέρες.
Η Επιτροπή εξηγεί ότι, σε αυτή την περίπτωση, η τιμή αναφοράς για κάθε καμπάνια είναι πάλι η χαμηλότερη των τελευταίων 30 ημερών, και σε αυτήν μετράει και η τιμή της προηγούμενης προσφοράς. Αν, δηλαδή, ένα προϊόν πουλήθηκε στα 100 ευρώ για το Singles Day, γύρισε στα 160 και μετά «έπεσε» στα 80 για τη Black Friday, η έκπτωση δεν είναι 50%. Είναι 20%, γιατί μετράει από τα 100 ευρώ.
Με τα ίδια νούμερα εξηγεί το θέμα και η Επιτροπή: αν η τελευταία τιμή ήταν 160 ευρώ αλλά η χαμηλότερη του μήνα 100, ένα «-50%» πρέπει να μετράει από τα 100.
Οι μπανάνες της Aldi
Μένει μια ερώτηση: αρκεί το κατάστημα να γράψει κάπου τη χαμηλότερη τιμή του μήνα, και να υπολογίσει το μεγάλο ποσοστό από μια ακριβότερη;
Το Δικαστήριο της ΕΕ έκλεισε αυτό το παράθυρο στις 26 Σεπτεμβρίου 2024, με την υπόθεση C-330/23 (Aldi Süd). Μια γερμανική οργάνωση καταναλωτών είχε προσφύγει για τα εβδομαδιαία φυλλάδια της αλυσίδας. Σε ένα από τα παραδείγματα, οι μπανάνες έπεφταν στο 1,29 ευρώ από 1,69, την τιμή ακριβώς πριν από την προσφορά. Η χαμηλότερη τιμή των τελευταίων 30 ημερών όμως, που ήταν τυπωμένη κι αυτή στο φυλλάδιο, ήταν ήδη 1,29 ευρώ. Με τον κανόνα, δηλαδή, δεν υπήρχε καμία έκπτωση.
Το Δικαστήριο έκρινε ότι κάθε έκπτωση που ανακοινώνεται ως ποσοστό, ή με φράσεις που τονίζουν πόσο συμφέρει μια τιμή, πρέπει να υπολογίζεται από τη χαμηλότερη τιμή των 30 ημερών. Αλλιώς ένα κατάστημα θα μπορούσε να ανεβάσει την τιμή λίγες μέρες πριν και να «κατεβάσει» μετά. Δεν αρκεί λοιπόν να γράφεις τη χαμηλότερη τιμή κάπου δίπλα: το ποσοστό πρέπει να βγαίνει από αυτήν.
Τι δεν καλύπτει ο κανόνας
Ο κανόνας είναι καλός, αλλά δεν τα καλύπτει όλα. Αξίζει να ξέρεις πού σταματά:
- Η «προτεινόμενη τιμή λιανικής». Αν ένα e-shop γράφει «Προτεινόμενη τιμή 299 €, εδώ 199 €», αυτό δεν είναι ανακοίνωση μείωσης τιμής κατά το άρθρο 6α. Είναι σύγκριση. Ελέγχεται από τους κανόνες για τις παραπλανητικές πρακτικές, αλλά όχι με τον κανόνα των 30 ημερών. Αν όμως η σύγκριση παρουσιάζεται έτσι ώστε να μοιάζει με έκπτωση, η Επιτροπή λέει ότι μπορεί να παραβιάζει και τα δύο.
- Οι υπηρεσίες. Ο κανόνας αφορά προϊόντα. Πτήσεις, ξενοδοχεία, συνδρομές και ψηφιακό περιεχόμενο δεν καλύπτονται από αυτόν, μόνο από τους γενικούς κανόνες για τις παραπλανητικές πρακτικές.
- Οι κάρτες πιστότητας και οι εξατομικευμένες εκπτώσεις. Μόνιμες εκπτώσεις για μέλη ή κουπόνια μόνο για σένα δεν είναι ανακοίνωση μείωσης τιμής για όλους.
- Τα καινούργια προϊόντα. Αν κάτι κυκλοφορεί λιγότερο από 30 ημέρες, η ελληνική διάταξη ορίζει ως προγενέστερη τιμή τη χαμηλότερη από τότε που κυκλοφόρησε.
- Οι σταδιακές εκπτώσεις. Αν η τιμή μειώνεται βήμα βήμα μέσα σε 60 ημέρες, ως αναφορά μετράει η τιμή πριν από την πρώτη μείωση.
- Τα νωπά και ευαλλοίωτα τρόφιμα εξαιρούνται.
Τι βρήκαν οι έλεγχοι
Ο κανόνας υπάρχει, αλλά δεν τηρείται πάντα. Στις 26 Μαρτίου 2026 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε τα αποτελέσματα ενός συντονισμένου ελέγχου σε ιστοσελίδες με προσφορές Black Friday και Cyber Monday, από τις αρχές προστασίας καταναλωτή 23 χωρών της ΕΕ, της Ισλανδίας και της Νορβηγίας. Σε 314 ηλεκτρονικά καταστήματα, το 30% υπολόγιζε λάθος τις εκπτώσεις. Το 18% χρησιμοποιούσε τεχνικές πίεσης, όπως αντίστροφες μετρήσεις ή «έμειναν μόνο 2», και σε πάνω από τις μισές από αυτές τις περιπτώσεις ο ισχυρισμός ήταν παραπλανητικός.

Στη Βρετανία, η οργάνωση καταναλωτών Which? παρακολούθησε για έναν χρόνο, από τον Μάιο του 2024 ως τον Μάιο του 2025, τις τιμές 175 οικιακών συσκευών, ηλεκτρονικών και προϊόντων υγείας σε οκτώ μεγάλα καταστήματα. Το 83% ήταν εξίσου φθηνό ή φθηνότερο τουλάχιστον μία φορά έξω από την περίοδο της Black Friday. Και κανένα προϊόν δεν είχε τη χαμηλότερη τιμή του μόνο εκείνη την ημέρα.
Στην Ελλάδα, το Υπουργείο Ανάπτυξης είχε ανακοινώσει τον Δεκέμβριο του 2024 πρόστιμα 610.000 ευρώ σε τέσσερις ακόμη εταιρείες για παραπλανητικές εκπτώσεις στη Black Friday εκείνης της χρονιάς. Μαζί με τα προηγούμενα, οι εταιρείες με πρόστιμα για παραβάσεις των κανόνων για τις εκπτώσεις έφτασαν τις 14 και τα πρόστιμα τα 2,2 εκατομμύρια ευρώ.
Πώς το ελέγχεις μόνος σου
Δεν χρειάζεται να είσαι νομικός. Χρειάζεται λίγη προετοιμασία:
- Φτιάξε από τώρα μια λίστα. Γράψε σήμερα τι θέλεις να αγοράσεις και πόσο κάνει. Μια φωτογραφία της οθόνης με ημερομηνία είναι η καλύτερη απόδειξη.
- Δες την ιστορία της τιμής. Οι σελίδες σύγκρισης τιμών, όπως το Skroutz και το BestPrice, δείχνουν για πολλά προϊόντα πώς κινήθηκε η τιμή τους τους τελευταίους μήνες. Πρόσεξε όμως ότι συνήθως δείχνουν τη φθηνότερη τιμή ανάμεσα σε πολλά καταστήματα, ενώ ο νόμος μετράει την τιμή του συγκεκριμένου καταστήματος. Για το Amazon υπάρχουν εργαλεία όπως το Keepa και το camelcamelcamel.
- Κάνε τον λογαριασμό μόνος σου. Αγνόησε το ποσοστό. Σύγκρινε την τελική τιμή με τη χαμηλότερη που είδες τον τελευταίο μήνα.
- Πρόσεξε τις λέξεις. Το «έως -70%» σημαίνει ότι ίσως ένα προϊόν έχει τόση έκπτωση. Η «προτεινόμενη τιμή» δεν είναι η τιμή που είχε το κατάστημα.
- Μην αφήνεις το ρολόι να αποφασίζει. Οι αντίστροφες μετρήσεις και τα «το βλέπουν άλλοι 12 τώρα» υπάρχουν για να σε κάνουν να βιαστείς.
Για τα ψεύτικα e-shops και τις απάτες, που είναι άλλο πρόβλημα από τις φουσκωμένες εκπτώσεις, δες τον οδηγό μας Πώς θα αποφύγουμε τις απάτες της Black Friday;
Αν δεις κάτι στραβό
Μπορείς να κάνεις καταγγελία στη Γενική Διεύθυνση Προστασίας Καταναλωτή του Υπουργείου Ανάπτυξης, ηλεκτρονικά μέσω του gov.gr («Καταγγελία καταναλωτή»), στο 1520@efpolis.gr ή σε οποιοδήποτε ΚΕΠ. Κράτα φωτογραφίες της οθόνης με την προηγούμενη και τη νέα τιμή και την ημερομηνία. Χωρίς αυτές, η καταγγελία δύσκολα στέκει.
Και κάτι ακόμη για όσα αγοράσεις online: έχεις 14 ημέρες από την παραλαβή για να υπαναχωρήσεις χωρίς να δώσεις εξήγηση, με λίγες εξαιρέσεις, όπως τα προϊόντα που φτιάχτηκαν ειδικά για σένα ή όσα χαλάνε γρήγορα. Στο φυσικό κατάστημα αυτό το δικαίωμα δεν υπάρχει από τον νόμο. Η επιστροφή εκεί εξαρτάται από την πολιτική του καταστήματος, γι’ αυτό ρώτα πριν πληρώσεις.
Η πραγματική έκπτωση
Η Black Friday δεν είναι απάτη. Υπάρχουν πραγματικές προσφορές, και ο κανόνας των 30 ημερών κάνει πιο εύκολο να τις ξεχωρίσεις. Απλώς το μεγάλο ποσοστό δεν είναι η απόδειξη. Η απόδειξη είναι η τιμή που είδες με τα μάτια σου πριν από έναν μήνα.
Αν το προϊόν ήταν φθηνότερο τότε, δεν χάνεις τίποτα αν δεν το αγοράσεις τώρα. Θα ξαναπέσει.
Πηγές
- Οδηγία 98/6/ΕΚ, ενοποιημένο κείμενο, άρθρο 6α, όπως τροποποιήθηκε από την οδηγία (ΕΕ) 2019/2161
- Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Ανακοίνωση 2021/C 526/02, κατευθυντήριες γραμμές για την ερμηνεία του άρθρου 6α, 29/12/2021
- Δικαστήριο της ΕΕ, απόφαση στην υπόθεση C-330/23, Aldi Süd, δελτίο Τύπου 152/24, 26/09/2024
- Ν. 5111/2024, άρθρο 3, προσθήκη άρθρου 9ι στον ν. 2251/1994
- Ευρωπαϊκή Επιτροπή, EU check reveals misleading sales practices online, 26/03/2026
- Which?, Don’t believe the hype: most Black Friday deals the same price or cheaper at other times of the year, 25/11/2025
- iefimerida.gr, Black Friday crackdown: Greek ministry fines companies for misleading discounts, 12/2024
- Your Europe, Επιστροφή αγαθών και δικαίωμα υπαναχώρησης
- mitos.gov.gr, Αίτηση καταγγελίας καταναλωτή