Λέγεται συχνά, ότι το ανθρώπινο μάτι έχει αναπτυχθεί για ζωή στη σαβάνα και είναι ιδιαίτερα ευαίσθητο στην ανίχνευση κίνησης γύρω μας. Αυτή η περιφερειακή όραση μας βοήθησε να επιβιώσουμε, επιτρέποντάς μας να αντιδράσουμε γρήγορα σε κινδύνους, που πλησιάζουν από κάθε πλευρά. Ωστόσο, η περιφερειακή μας όραση δεν είναι ιδιαίτερα έντονη. Μπορούμε μόνο να δούμε καθαρά, όταν κοιτάμε ευθεία μπροστά, δεν μπορούμε να διαβάσουμε στο περιφερειακό οπτικό πεδίο, και ακόμη χειρότερα, δεν μπορούμε να δούμε έγχρωμα – βλέπουμε μόνο χρώμα στην κεντρική μας όραση.
Ο εγκέφαλος επιλέγει πληροφορίες που λαμβάνει από το μάτι
Ο εγκέφαλος μεταφράζει τις πληροφορίες που λαμβάνει από το μάτι σε κάτι που μπορούμε να καταλάβουμε. Στην πραγματικότητα, ο εγκέφαλος λαμβάνει μόλις τρεις «εικόνες» κάθε δευτερόλεπτο, οι οποίες ταξινομούνται και συνδυάζονται με προηγούμενες πληροφορίες, για να δημιουργήσουν την πραγματικότητα που βιώνετε. Αυτό συμβαίνει όλη την ώρα ενώ τα μάτια σας είναι ανοιχτά και απαιτεί ένα ορισμένο ποσό ενέργειας. Για να αποφύγει την υπερθέρμανση, ο εγκέφαλος εξοικονομεί ενέργεια επιλέγοντας αυτό που αξίζει να κοιτάξετε.
Πώς όμως επιλέγει ο εγκέφαλος τι θα κοιτάξουμε και τι θα αγνοήσουμε;
Σε γενικές γραμμές, έχουμε δύο συστήματα όρασης. Το ένα έχει να κάνει με τον «προσανατολισμό», μας δίνει τη δυνατότητα να κινούμαστε και μας εμποδίζει να προσκρούσουμε σε πράγματα. Λειτουργεί γρήγορα, εξοικονομώντας ενέργεια, καθώς ο εγκέφαλος δεν χρειάζεται να κατανοήσει πλήρως το περιβάλλον μας.
Το άλλο σύστημα έχει να κάνει με την «ανακάλυψη» και λειτουργεί πιο αργά, καθώς ο εγκέφαλος συλλέγει πληροφορίες από τη μνήμη μας για να κατανοήσει πλήρως τη σκηνή. Για παράδειγμα, το σύστημα προσανατολισμού μας επιτρέπει να μετακινούμαστε εύκολα και μας εμποδίζει να πέσουμε πάνω σε εμπόδια. Αλλά όταν το μάτι μας αντιληφθεί κάτι ενδιαφέρον σε μια βιτρίνα π.χ, μεταβαίνουμε στο σύστημα ανακάλυψης για να έχουμε την πλήρη εικόνα.
Από τι εξαρτάται για πόσο χρόνο κοιτάζουμε κάτι
Το πόσο καιρό αφιερώνουμε κοιτάζοντας ένα αντικείμενο, εξαρτάται από το πόσο νόημα έχει για εμάς αλλά και από τον όγκο των πληροφοριών που λαμβάνουμε εκείνη τη στιγμή. Για να κρατήσει την προσοχή μας σε κάτι που βλέπουμε, ο εγκέφαλος πρέπει να αποφασίσει, ότι αξίζει να χρησιμοποιήσουμε ενέργεια για να κατανοήσουμε αυτό το νέο αντικείμενο. Αλλιώς η προσοχή μας ξεφεύγει και αρχίζουμε να κοιτάμε κάτι άλλο. Όταν υπάρχουν πάρα πολλά πράγματα για να δούμε, ο εγκέφαλος πρέπει να εργάζεται σκληρότερα και υπάρχει μεγαλύτερος κίνδυνος να σταματήσουμε να δίνουμε προσοχή. Ο εγκέφαλός μας απλά δεν είναι πολύ καλός στο multitasking.
Είναι στα αλήθεια πολύ εντυπωσιακό το γεγονός, ότι ένας εγκέφαλος που «σχεδιάστηκε» για μια ζωή πριν από χιλιάδες χρόνια, τα καταφέρνει τόσο καλά και στον σύγχρονο κόσμο. Αυτό οφείλεται στην ικανότητά μας να προσαρμοστούμε. Στην πραγματικότητα, ο εγκέφαλος χρειάζεται λιγότερο από ένα λεπτό για να προσαρμοστεί στο νέο περιβάλλον και «βλέπει» μόνο τις πιο σημαντικές πληροφορίες που συλλαμβάνονται από τα μάτια μας.
Πηγή: www.sciencenordic.com
