Οι σκίουροι είναι γνωστοί για τη συνήθειά τους να θάβουν καρπούς και σπόρους, δημιουργώντας μικρές αποθήκες τροφής για τις περιόδους κατά τις οποίες η τροφή είναι λιγότερο διαθέσιμη. Ωστόσο, ορισμένοι από αυτούς δεν περιορίζονται απλώς στο να κρύβουν την τροφή τους. Μπορούν ακόμη και να δημιουργήσουν ψεύτικες κρυψώνες, με σκοπό να παραπλανήσουν πιθανούς κλέφτες.
Η παράξενη αυτή συμπεριφορά έχει παρατηρηθεί ιδιαίτερα στους ανατολικούς γκρίζους σκίουρους. Όταν αισθανθούν ότι κάποιος άλλος σκίουρος τους παρακολουθεί, μπορεί να προσποιηθούν ότι θάβουν έναν καρπό, ενώ στην πραγματικότητα τον κρατούν και τον μεταφέρουν σε διαφορετικό σημείο.
Πώς δημιουργούν μια ψεύτικη κρυψώνα
Για να φτιάξει μια κανονική κρυψώνα, ο σκίουρος σκάβει έναν μικρό λάκκο, τοποθετεί μέσα έναν καρπό και στη συνέχεια καλύπτει προσεκτικά το σημείο με χώμα ή φύλλα. Η ίδια διαδικασία μπορεί να επαναληφθεί πολλές φορές, καθώς οι σκίουροι αποθηκεύουν την τροφή τους σε διαφορετικές τοποθεσίες.
Στην περίπτωση της ψεύτικης κρυψώνας, όμως, ο σκίουρος εκτελεί σχεδόν όλες τις κινήσεις χωρίς να αφήσει πραγματικά την τροφή στο έδαφος. Μπορεί να σκάψει, να σκύψει πάνω από τον λάκκο και να καλύψει ξανά το σημείο, δίνοντας την εντύπωση ότι ο καρπός βρίσκεται εκεί.
Στη συνέχεια απομακρύνεται, έχοντας ακόμη την τροφή στο στόμα του, και αναζητά ένα ασφαλέστερο μέρος για να την κρύψει. Σε έναν παρατηρητή, η πρώτη τοποθεσία μοιάζει απολύτως αληθινή. Για έναν άλλο σκίουρο, όμως, μπορεί να αποδειχθεί μια άδεια παγίδα.
Έρευνα σε ελεύθερα γκρίζα σκιουράκια έδειξε ότι η δημιουργία άδειων, καλυμμένων σημείων εμφανιζόταν συχνότερα όταν βρίσκονταν κοντά άλλα άτομα του ίδιου είδους.
Γιατί προσπαθούν να εξαπατήσουν τους άλλους
Ο βασικός λόγος είναι η προστασία της τροφής. Οι κρυψώνες των σκίουρων κινδυνεύουν συχνά να εντοπιστούν και να λεηλατηθούν από άλλα ζώα. Ένας σκίουρος μπορεί να παρακολουθήσει έναν άλλο την ώρα που θάβει έναν καρπό και, μόλις εκείνος απομακρυνθεί, να πλησιάσει και να τον ξεθάψει.
Η κλοπή τροφής αποτελεί σημαντικό κίνδυνο για τα ζώα που βασίζονται στις αποθηκευμένες προμήθειες. Για τον λόγο αυτό, οι σκίουροι έχουν αναπτύξει διάφορες στρατηγικές προστασίας. Μπορεί να απομακρύνονται από πιθανούς παρατηρητές, να επιλέγουν λιγότερο εμφανή σημεία ή να αλλάζουν τη συμπεριφορά τους όταν αντιλαμβάνονται ότι τους παρακολουθούν.
Οι ψεύτικες κρυψώνες λειτουργούν σαν αντιπερισπασμός. Ο επίδοξος κλέφτης σπαταλά χρόνο και ενέργεια ψάχνοντας σε ένα άδειο σημείο, ενώ η πραγματική τροφή βρίσκεται κρυμμένη αλλού. Σύμφωνα με τις σχετικές παρατηρήσεις, η τακτική αυτή μπορεί να μειώσει την πιθανότητα λεηλασίας της πραγματικής κρυψώνας.
Είναι οι σκίουροι πραγματικά τόσο έξυπνοι;
Η συγκεκριμένη συμπεριφορά μοιάζει με σκόπιμη εξαπάτηση, επειδή ο σκίουρος φαίνεται να προσαρμόζει τις κινήσεις του ανάλογα με το αν υπάρχουν άλλοι σκίουροι κοντά του. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει απαραίτητα ότι σκέφτεται με τον ίδιο τρόπο που σκέφτεται ένας άνθρωπος όταν λέει ένα ψέμα.
Οι επιστήμονες χρησιμοποιούν τον όρο «συμπεριφορική εξαπάτηση» για να περιγράψουν μια πράξη που δημιουργεί λανθασμένη εντύπωση σε έναν παρατηρητή και προσφέρει πλεονέκτημα στο ζώο που την εκτελεί. Στην περίπτωση των σκίουρων, το πλεονέκτημα είναι ξεκάθαρο: η τροφή τους παραμένει ασφαλέστερη.
Η δημιουργία ψεύτικων κρυψώνων δείχνει ότι οι σκίουροι δεν αποθηκεύουν μηχανικά την τροφή τους. Παρατηρούν το περιβάλλον, αναγνωρίζουν πιθανές απειλές και αλλάζουν τακτική. Πίσω από τη χαριτωμένη εμφάνισή τους κρύβεται, λοιπόν, ένας ιδιαίτερα προσεκτικός και ευέλικτος τρόπος επιβίωσης.
