Γιατί οι Ιάπωνες εξαφανίζονται χωρίς ίχνος; Η ντροπή μπροστά στις τακτικές αποτυχίες αναγκάζει τους Ιάπωνες να «εξατμισθούν»
Μια αποτυχία, μια χρεοκοπημένη εταιρεία, μια απόλυση, ένας αποτυχημένος γάμος, η ενδοοικογενειακή βία. Η ανεργία, οι απάνθρωπες συνθήκες εργασίας, τα ωράρια που καταπατούνται, μια δουλειά που τους πνίγει, είναι μόνο λίγοι από τους λόγους, που έχουν στρέψει τους Ιάπωνες στην κατάθλιψη και την μοναξιά: τα ζητήματα που αντιμετωπίζουν οι άνθρωποι σε καθημερινή βάση, παίρνουν μια ιδιαίτερη και «υπερβολική διάσταση» στην απαιτητική κοινωνία της Ιαπωνίας, τόσο υπερβολική, που αποτελεί μία καλή δικαιολογία, για να εξαφανιστούν από προσώπου γης.
Κάποια στιγμή αρκετοί από εμάς μπορεί να σκεφτήκαμε, ότι θα ήταν καλυτερα να εξαφανιστούμε από προσώπου γης και να ξεφύγουμε από τα προβλήματα της ζωής. Για τους περισσότερους από εμάς είναι απλή φαντασία, αλλά στην Ιαπωνία αυτό το πρόβλημα είναι πραγματικό και ονομάζεται Johatsu (蒸発).
Δεν μιλάμε για αυτοκτονία, η λέξη johatsu μπορεί να μεταφραστεί κυριολεκτικά ως εξάτμιση. Αυτό δείχνει ότι το άτομο απλώς εξαφανίζεται χωρίς να αφήνει ίχνη ή ίχνη.
Μπορείτε να τους βρείτε να ζουν σε αγροτικές κοινότητες, τη Sanya που βρίσκεται στα περίχωρα του Τόκιο και το Kamagasaki στην Οσάκα. Αυτές οι γειτονιές δεν απαιτούν ταυτότητες καθώς τις διαχειρίζεται η “Yakuza, η Ιαπωνική μαφία, για την οποία οι johatsu συνήθως εργάζονται.
Τι είναι ο “Johatsu”
Η πρακτική της εξαφάνισης είναι αρχαία στην Ιαπωνία. Υπάρχει ακόμη και μια ιαπωνική ταινία που ονομάζεται “ningen johatsu”, που κυκλοφόρησε το 1967 και πολλά βιβλία με θέμα την εξαφάνιση.
Στην Ιαπωνία οι άνθρωποι απλά εξαφανίζονται. Δεν πεθαίνουν. Δεν αυτοκτονούν. Δεν απάγονται. Απλώς εξαφανίζονται σκόπιμα μέσα στη νύχτα, χωρίς εξηγήσεις. Χιλιάδες Ιάπωνες έχουν αρχίσει να αφήνουν πίσω τους την επίσημη ταυτότητά τους και να αναζητούν καταφύγιο στον ανώνυμο κόσμο ενός άλλου κοινωνικού δικτύου.
Αυτή είναι η ιστορία του όρου «johatsu», που στα ιαπωνικά σημαίνει «εξαφανισμένος» ή «εξατμισμένος» και αφορά σε άτομα, που μετά από μια προσωπική αποτυχία, αποφασίζουν να «τελειώσουν» με το αίσθημα της ντροπής και της αγωνίας και να βρουν καταφύγιο στην ανωνυμία.
Μερικές από τις πιο περίεργες λεπτομέρειες αυτού του κοινωνικού φαινομένου, έχουν παρουσιαστεί πρόσφατα στο βιβλίο “The Vanished: the Evaporated folks of Japan in tales and pictures”, ένα εγχείρημα που πραγματοποιήθηκε στη διάρκεια 5 χρόνων από τη δημοσιογράφο Lena Mauger και το φωτογράφο Stéphane Remael.
Μία «νόμιμη» εξαφάνιση
Είναι δυνατόν να εξαφανιστεί κανείς χωρίς ίχνος και χωρίς να έχει κανένας τη δυνατότητα να τον αναζητήσει; Στην Ιαπωνία είναι! Οι νόμοι περί απορρήτου προστατεύουν τους “johatsu” και τους παρέχουν την ευκαιρία να αλλάξουν την ταυτότητά τους και να μην αποκαλύψουν τα νέα στοιχεία τους. Μόνο η αστυνομία μπορεί να έχει πρόσβαση σε αυτά- μόνο όταν και εάν προκύψει νομική εμπλοκή τους σε κάποιο θέμα.
Κανένας από αυτούς τους ανθρώπους δεν εξαφανίζεται φυσικά. Η «εξάτμιση» είναι περισσότερο μια διοικητική εξαφάνιση. Με τρόπο παρόμοιο με αυτόν του προγράμματος προστασίας των μαρτύρων στις ΗΠΑ, ο “johatsu” επιλέγει να αλλάξει όνομα, διεύθυνση και προσωπικά στοιχεία.
Η αλλαγή ταυτότητας, θωρακίζει επιπλέον όλες τις ενέργειες των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων, που αφορούν στην κινητή και ακίνητη περιουσία του ατόμου, που επιλέγει να «εξαφανιστεί». Ούτε οι ιδιωτικοί ερευνητές αλλά ούτε τα άμεσα μέλη της οικογένειας μπορούν να πληροφορηθουν την κίνηση των λογαριασμών του «εξαφανισμένου». Οι νομοθέτες στην Ιαπωνία σέβονται την επιθυμία ενός ατόμου να εξαφανιστεί και την προστατεύουν.
Τρία εκατομμύρια «εξατμίστηκαν» από τη δεκαετία του ’90
Αν και δεν υπάρχουν επίσημα στοιχεία, υπολογίζεται ότι, από τη δεκαετία του ’90, τουλάχιστον 100.000 Ιάπωνες εξαφανίζονται κάθε χρόνο με τη θέληση τους. Αυτό αντιστοιχεί σε τρία εκατομμύρια ανθρώπους από τότε, που αντιπροσωπεύουν σχεδόν το 2,5% των κατοίκων της χώρας. Τα ποσοστά δεν εξελίσσονται με σταθερό ρυθμό, καθώς συνδέονται με συγκεκριμένες στιγμές του πρόσφατου αλλά και ιστορικού παρελθόντος της Ιαπωνίας.
Οι johatsu εμφανίστηκαν για πρώτη φορά στην ιαπωνική κοινωνία μετά το τέλος του 2ου Παγκοσμίου Πολέμου, όταν η εθνική ντροπή βρισκόταν στο ζενίθ της, ενώ ιδιαίτερα αυξητικές τάσεις είχαν το 1989 και το 2008, λόγω των οικονομικών κρίσεων εκείνων των περιόδων. Είναι μια εναλλακτική λύση για όσους δεν μπορούν να αντιμετωπίσουν την αποτυχία και την ντροπή αλλά δεν θέλουν να αυτοκτονήσουν.
Εταιρίες εξαφανίσεων
Η ιαπωνική κυβέρνηση ενεργεί ως ο βασικός εγγυητής και εκτελεστής του “johatsu”, ωστόσο δεν είναι η μόνη. Έρευνες διαπίστωσαν την ύπαρξη εταιρειών, που ειδικεύονται στην εκτέλεση των εξαφανίσεων. Μία από από αυτές, η “Evening Time Movers”, ειδικεύεται στο να φορτώνει τα έπιπλα και τα υπάρχοντα ενός ατόμου αργά το βράδυ, ώστε να μη γίνεται αντιληπτό από τους περίοικους.
Η εταιρία κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1990 μετακινούσε τους johatsu σε αχαρτογράφητες τοποθεσίες και σε μακρινές πόλεις και κωμοπόλεις μέσα στη νύχτα, γι αυτό και αποκαλούσαν τους εαυτούς τους «night movers». Η οικονομία της Ιαπωνίας τότε είχε μόλις καταρρεύσει και πολλοί άνθρωποι αναζητούσαν διέξοδο.
Μερικές φορές μια ολόκληρη ομάδα εργάζεται για την εξαφάνιση ενός πελάτη, αδειάζοντας γρήγορα ένα διαμέρισμα μέσα στη νύχτα. Το κόστος κυμαίνεται μεταξύ 50.000 ¥ (450 $) και 300.000 ¥ (2.600 $) ανάλογα με το πόσα πράγματα θέλει κάποιος να πάρει μαζί του φεύγοντας, το πόσο μακριά θα πάει και αν η μετακόμιση πρέπει να γίνει μέρα ή νύχτα. Το να πάρει κάποιος μαζί του παιδιά ή να φύγει για να αποφεύγει τους εισπράκτορες χρεών, μπορεί να ωθήσει τις τιμές υψηλότερα. Υπάρχουν εταιρείες, που βοηθούν 100 έως 150 άτομα να εξαφανιστούν ετησίως.
Που πάνε όλοι αυτοί που εξαφανίζονται;
Ο Shou Hatori, ιδιοκτήτης της “Evening Time Movers”, ο οποίος πληρώνεται για να βοηθάει ανθρώπους να «εξαφανιστούν» δήλωσε: «Υπάρχουν γειτονιές όπου ένα εξαφανισμένο άτομο μπορεί να μείνει ανώνυμο», όπως η “Sanya” στο Τόκιο και το “Kamagaski” στην Οζάκα, δύο γειτονιές όπου μπορεί κάποιος να ζήσει χωρίς ταυτότητα».
Στην ουσία, πρόκειται για φτωχογειτονιές, που δε εμφανίζονται σε κανέναν χάρτη της και των οποίων το όνομα δεν χρησιμοποιούν ούτε οι ιαπωνικές αρχές. Οι επιχειρήσεις της περιοχής ανήκουν στην γιαπωνέζικη μαφία, και προσλαμβάνουν φτηνό προσωπικό, το οποίο δουλεύει για αυτούς ‘μαύρα’. Έτσι παίρνουν τα χρήματά τους χωρίς να ανησυχούν για οικονομικά έγγραφα που μπορεί να προδώσουν την τοποθεσία, που βρίσκεται ένας “johatsu”.
Ο ρόλος της ντροπής
Η ντροπή είναι ο βασικός λόγος, που κάνει κάποιον να αποφασίσει, να πάψει να είναι αυτός που ήταν. Ο ιδιαίτερα ενοχικός ιαπωνικός λαός, θεωρεί ντροπή να χάσει κάποιος την εργασία του ή να χρωστάει για παράδειγμα και η φυγή είναι μονόδρομος για αυτούς. Το αξιοπερίεργο είναι, ότι δεν επιλέγουν να φύγουν εκτός χώρας.
Η οικειοθελής εξαφάνιση στην Ιαπωνία είναι ένα θέμα ταμπού, όπως και η αυτοκτονία –η οποία, ωστόσο είναι κοινωνικά αποδεκτή, ως πράξη τιμής. Σε πολλές περιπτώσεις τα μέλη της οικογένειας αρνούνται καν να αναφέρουν το θέμα της εξαφάνισης ενός αγαπημένου προσώπου και επιλέγουν να σηκώσουν σιωπηλά το βάρος και να διαχειριστούν το κενό που άφησε πίσω του.
Πηγή: issuu.com
