Μετάβαση στο περιεχόμενο
Η σχέση με τον χρόνο δεν είναι ίδια για όλους. Υπάρχουν άνθρωποι που οργανώνουν εύκολα τη μέρα τους, υπολογίζουν σωστά πόσο θα διαρκέσει μια δραστηριότητα και σπάνια αργούν. Άλλοι, αντίθετα, αισθάνονται ότι ο χρόνος «φεύγει», καθυστερούν συστηματικά ή αναβάλλουν υποχρεώσεις μέχρι την τελευταία στιγμή.
Αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα αδιαφορία ή έλλειψη υπευθυνότητας. Η αίσθηση του χρόνου επηρεάζεται από την προσοχή, τη μνήμη, το άγχος, τις συνήθειες και τον τρόπο με τον οποίο κάθε άνθρωπος οργανώνει τις υποχρεώσεις του. Σε αρκετές περιπτώσεις, το πρόβλημα βρίσκεται περισσότερο στην εκτίμηση του χρόνου παρά στην πρόθεση να είναι κάποιος συνεπής.
Γιατί είναι τόσο εύκολο να υποτιμάται ο χρόνος;
Ένα συχνό φαινόμενο είναι η υπερβολικά αισιόδοξη εκτίμηση. Κάποιος μπορεί να πιστεύει ότι χρειάζεται 20 λεπτά για να ετοιμαστεί, ενώ στην πραγματικότητα χρειάζεται 40. Το ίδιο μπορεί να συμβαίνει με μια διαδρομή, μια εργασία ή μια καθημερινή υποχρέωση.
Αυτό οφείλεται εν μέρει στο γεγονός ότι ο εγκέφαλος δεν υπολογίζει πάντα τον χρόνο με μαθηματική ακρίβεια. Συχνά βασίζεται σε προηγούμενες εμπειρίες, οι οποίες όμως δεν θυμούνται πάντα όλες τις καθυστερήσεις, τις διακοπές ή τα απρόοπτα.
Παίζει ρόλο και η προσοχή. Όταν κάποιος απορροφάται από μια δραστηριότητα, μπορεί να μην αντιλαμβάνεται πόση ώρα έχει περάσει. Αυτό συμβαίνει ιδιαίτερα με δραστηριότητες που προσφέρουν άμεση ανταμοιβή, όπως τα Social Media, τα βιντεοπαιχνίδια ή ένα ενδιαφέρον project.
Αντίθετα, όταν μια δραστηριότητα είναι βαρετή ή δυσάρεστη, ο χρόνος μπορεί να μοιάζει ότι περνά πολύ πιο αργά. Η υποκειμενική εμπειρία του χρόνου επομένως αλλάζει ανάλογα με το τι συμβαίνει εκείνη τη στιγμή.
Επιπλέον, αρκετοί άνθρωποι οργανώνουν τη μέρα τους χωρίς να υπολογίζουν τα «κενά» ανάμεσα στις δραστηριότητες. Δεν λαμβάνουν υπόψη τον χρόνο που χρειάζεται για μετακίνηση, προετοιμασία, αναζήτηση αντικειμένων ή μικρές απρόβλεπτες καθυστερήσεις.
Τι σχέση έχουν το άγχος και η αναβλητικότητα;
Η κακή διαχείριση του χρόνου συχνά συνδέεται με την αναβλητικότητα. Ένα δύσκολο ή αγχωτικό έργο μπορεί να δημιουργεί τόσο μεγάλη ψυχολογική αντίσταση ώστε να μετατίθεται συνεχώς για αργότερα.
Η αναβολή προσφέρει προσωρινή ανακούφιση. Το πρόβλημα είναι ότι η εργασία δεν εξαφανίζεται. Αντίθετα, πλησιάζει η προθεσμία, αυξάνεται το άγχος και δημιουργείται ένας κύκλος πίεσης και βιασύνης.
Μερικοί άνθρωποι λειτουργούν καλύτερα μόνο όταν πλησιάζει μια προθεσμία. Η ένταση αυξάνει προσωρινά την κινητοποίηση και τη συγκέντρωση. Με τον καιρό, όμως, αυτή η συνήθεια μπορεί να οδηγήσει σε εξάντληση και συνεχή αίσθηση ότι όλα γίνονται την τελευταία στιγμή.
Το άγχος μπορεί επίσης να δυσκολεύει την οργάνωση. Όταν υπάρχουν πολλές υποχρεώσεις ταυτόχρονα, ο εγκέφαλος μπορεί να δυσκολεύεται να αποφασίσει από πού πρέπει να ξεκινήσει. Αν όλα φαίνονται εξίσου επείγοντα, υπάρχει μεγαλύτερη πιθανότητα να μην ξεκινήσει τίποτα.
Παρόμοια προβλήματα μπορεί να εμφανιστούν όταν υπάρχει έντονη διάσπαση προσοχής. Σε ορισμένους ανθρώπους, η δυσκολία αντίληψης της διάρκειας μιας δραστηριότητας είναι ιδιαίτερα έντονη και συχνά περιγράφεται ανεπίσημα ως «τύφλωση στον χρόνο». Ο όρος δεν αποτελεί ξεχωριστή διάγνωση, αλλά χρησιμοποιείται για να περιγράψει τη δυσκολία ακριβούς αντίληψης και διαχείρισης του χρόνου.
Πώς μπορεί να βελτιωθεί η σχέση με τον χρόνο;
Η καλύτερη διαχείριση ξεκινά με πιο ρεαλιστικές εκτιμήσεις. Αντί να βασίζεται κάποιος στη διαίσθηση, μπορεί για μερικές ημέρες να καταγράφει πόσο χρόνο χρειάζονται πραγματικά καθημερινές δραστηριότητες.
Αυτή η απλή διαδικασία συχνά αποκαλύπτει ότι ορισμένες εργασίες διαρκούν πολύ περισσότερο από όσο θεωρούνταν. Μπορεί επίσης να δείξει πού χάνονται μικρά χρονικά διαστήματα μέσα στην ημέρα.
Χρήσιμο είναι να προστίθεται ένα περιθώριο ασφαλείας. Αν μια διαδρομή διαρκεί συνήθως 30 λεπτά, μπορεί να προβλέπεται ένα διάστημα 40 λεπτών. Με αυτόν τον τρόπο, ένα μικρό απρόοπτο δεν καταστρέφει ολόκληρο το πρόγραμμα.
Οι υπενθυμίσεις και τα χρονόμετρα μπορούν επίσης να βοηθήσουν. Ένα alarm δεν χρειάζεται να χρησιμοποιείται μόνο για την ώρα αναχώρησης. Μπορεί να ενεργοποιείται νωρίτερα ώστε να υπενθυμίζει ότι πλησιάζει η στιγμή για προετοιμασία.
Σημαντικό είναι επίσης να περιορίζονται οι υπερβολικά μεγάλες λίστες υποχρεώσεων. Όταν μια ημέρα είναι γεμάτη με περισσότερες εργασίες από όσες μπορούν πραγματικά να ολοκληρωθούν, δημιουργείται συνεχής αίσθηση αποτυχίας. Λίγες ξεκάθαρες προτεραιότητες είναι συχνά πιο αποτελεσματικές.
Η συνέπεια δεν απαιτεί τελειότητα. Ακόμη και ένα απλό σύστημα, όταν χρησιμοποιείται σταθερά, μπορεί να βελτιώσει σημαντικά την καθημερινότητα.
Η κακή σχέση με τον χρόνο δεν είναι πάντα θέμα χαρακτήρα. Μπορεί να προκύπτει από λανθασμένες εκτιμήσεις, διάσπαση προσοχής, άγχος, αναβλητικότητα ή έλλειψη σταθερών συνηθειών.
Το σημαντικό είναι ότι αρκετές από αυτές τις δυσκολίες μπορούν να βελτιωθούν: Με καλύτερη παρατήρηση, ρεαλιστικό προγραμματισμό και μικρά χρονικά περιθώρια, ο χρόνος μπορεί σταδιακά να πάψει να μοιάζει με κάτι που συνεχώς ξεφεύγει.