Το σύνδρομο Hikikomori είναι μια ακραία μορφή κοινωνικής απόσυρσης. Το Hikikomori επηρεάζεται από ψυχιατρικές καταστάσεις, χαρακτηριστικά προσωπικότητας, δυναμική της οικογένειας και άλλους παράγοντες.
Η υποστήριξη της οικογένειας, η υποστήριξη ψυχικής υγείας και η αρχή με μικρά βήματα μπορούν να βοηθήσουν το hikikomori να επανέλθει στην κοινωνία.
Ο όρος “Hikikomori”, που προέρχεται από την Ιαπωνία, είναι ένα portmanteau των λέξεων “hiki” (αποσύρομαι) και “komori” (να είσαι μέσα), που αναφέρονται συλλογικά σε “άτομα που αποσύρονται από την κοινωνία”. Το Hikikomori είναι ένα πολιτιστικό σύνδρομο, που μελετήθηκε εκτενώς στην Ιαπωνία, αλλά τώρα εξαπλώνεται παγκοσμίως με τη χρήση των social media, επιδεινώνοντας το ήδη αυξανόμενο πρόβλημα της μοναξιάς.
Το Hikikomori χαρακτηρίζεται από μια επίμονη άρνηση να εγκαταλείψει κάποιος το σπίτι του για πάνω από έξι μήνες, αδιαφορία για τις περισσότερες δραστηριότητες, εγκατάλειψη του σχολείου, εγκατάλειψη εργασίας για να μείνει στο σπίτι και εξάρτηση από την οικογένειά του χωρίς κανένα σχέδιο αυτοδυναμίας. Πρόκειται για μία σιωπηλή επιδημία πίσω από τις κλειστές πόρτες πολλών σπιτιών.
Τα συμπτώματα
Σύμφωνα με μια μελέτη του 2023 που δημοσιεύτηκε στο “Clinical Child and Family Psychological Review”, το hikikomori είναι μια ακραία μορφή κοινωνικής απόσυρσης που επηρεάζεται από μια σειρά παραγόντων όπως:
- Ψυχιατρικές καταστάσεις
- Δυσπροσαρμοστικά χαρακτηριστικά προσωπικότητας
- Δυσμενείς οικογενειακές δυναμικές, συμπεριλαμβανομένης της επιζήμιας ανατροφής των παιδιών
- Αρνητικές εμπειρίες συνομηλίκων
- Κοινωνικές πιέσεις
- Υπερβολική χρήση διαδικτύου και ψηφιακών μέσων
- Το φαινόμενο «80-50»
Μια έρευνα του ιαπωνικού υπουργικού συμβουλίου του 2022 αποκάλυψε ότι περίπου 1,46 εκατομμύρια άτομα στην Ιαπωνία μεταξύ 15-64 ετών, ανήκαν στην κατηγορία των hikikomori. Η έρευνα ρίχνει επίσης φως στο «φαινόμενο 80-50», όπου γονείς στα 80 τους φροντίζουν τα παιδιά τους στα 50 τους. Αν και τα κριτήρια επιλογής του δείγματος ήταν διαφορετικά σε κάθε έρευνα, οι συνέπειες είναι σαφείς – όλες οι ηλικιακές ομάδες επηρεάζονται από το σύνδρομο hikikomori σε κάποιο βαθμό.
Η παγκόσμια εξάπλωση του συνδρόμου Hikikomori
Στις αρχές της δεκαετίας του 2000, η ιαπωνική κοινωνία συνειδητοποίησε το κοινωνικό φαινόμενο του hikikomori μεταξύ των νέων. Ωστόσο, το φαινόμενο hikikomori δεν ήταν ένα εγχώριο κοινωνικό πρόβλημα, αλλά ένα παγκόσμιο κοινωνικό και υγειονομικό ζήτημα ή μια παγκόσμια σιωπηλή επιδημία. Πλέον, το σύνδρομο δεν περιορίζεται μόνο στην Ιαπωνία, αλλά σταδιακά εξαπλώνεται στις περισσότερες ψηφιακά συνδεδεμένες χώρες παγκοσμίως, συμπεριλαμβανομένων των ΗΠΑ, της Κίνας, της Ινδίας, της Βραζιλίας και άλλων ευρωπαϊκών χωρών.
Γιατί οι άνθρωποι γίνονται Hikikomori
Μια μελέτη του 2019 που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Frontiers of Psychology υποδηλώνει ότι το hikikomori σχετίζεται κυρίως με τις διαπροσωπικές σχέσεις κάποιου και ότι τέτοια άτομα εμφανίζουν επίσης παράγοντες κινδύνου αυτοκτονίας. Μια άλλη μελέτη δείχνει ότι το να είσαι hikikomori χαρακτηρίζεται από:
- Απελπισία. Οι συμμετέχοντες ανέφεραν αισθήματα ανικανότητας σε έναν δύσκολο κόσμο. Πολλοί αισθάνονται τραυματισμένοι από προηγούμενες εμπειρίες και εκφράστηκαν επιφυλάξεις για την αντιμετώπιση μελλοντικών προκλήσεων του πραγματικού κόσμου.
- Κούραση στις σχέσεις. Ένας άλλος λόγος που οι άνθρωποι αποσύρονται από την κοινωνία οφείλεται σε αρνητικές εμπειρίες με άτομα που προέρχονται από το σχολείο, τον χώρο εργασίας ή το σπίτι τους. Ορισμένοι συμμετέχοντες εξέφρασαν ότι η μοναξιά τους είναι λιγότερο επώδυνη από το να ασχολούνται με άλλους ανθρώπους.
- Αδυναμία και φόβος. «Είμαι αδύναμος άνθρωπος. Μπορώ να κρυφτώ μόνο στο σκοτάδι», λέει ένας συμμετέχων. Η έλλειψη εναλλακτικών λύσεων και το προφανές αναπόφευκτο της μοίρας τους ως hikikomori, φαίνεται να κατακλύζει τέτοια άτομα, οδηγώντας σε χαμηλή αυτοεκτίμηση, έλλειψη αυτοπεποίθησης και αλληλεπιδράσεων στην πραγματική ζωή. Ο φόβος της κρίσης κυρίευσε ορισμένους συμμετέχοντες, συμβάλλοντας στην απόσυρσή τους, καθώς φοβούνταν να απογοητεύσουν τους άλλους και ένιωθαν ήδη αποτυχημένοι.
Το φαινόμενο του hikikomori υπογραμμίζει την κρίσιμη σημασία των ισχυρών δικτύων κοινωνικής υποστήριξης και της προτεραιότητας της ευαισθητοποίησης για την ψυχική υγεία σε όλο τον κόσμο. Είναι απαραίτητο να δημιουργηθούν περιβάλλοντα όπου τα άτομα νιώθουν ότι έχουν αξία, υποστήριξη και δύναμη να αναζητήσουν τη βοήθεια που τους αξίζει.
Πηγή: www.psychologytoday.com
