Πολλές φορές τα παιδιά, ειδικά σε μικρές ηλικίες, δυσκολεύονται να αποχωριστούν τους γονείς τους και να επιδοθούν μόνα τους σε καινούριες δραστηριότητες. Κλασικό παράδειγμα αυτής της συμπεριφοράς είναι η δυσκολία που παρατηρείται τις πρωινές ώρες του σχολείου, όταν το παιδί καλείται να αποχαιρετήσει τον γονέα και να μπει στην τάξη του για μάθημα. Αρκετά συχνά παρατηρούνται φωνές, κλάματα και το παιδί να γραπώνεται από τα ρούχα του γονέα. Η διαδικασία αυτή είναι αρκετά φορτισμένη συναισθηματικά τόσο για το παιδί, όσο και για τον γονέα που μοιράζεται την δυσφορία του παιδιού του.
Πόσο συχνό είναι το «άγχος αποχωρισμού» και πού οφείλεται;
Είναι σημαντικό να γνωρίζουμε ότι το λεγόμενο «άγχος αποχωρισμού» είναι ένα σύνηθες φαινόμενο που αναμένεται να υπάρξει εξελικτικά στην παιδική ηλικία, χωρίς αυτό να σημαίνει πως δεν υπάρχουν τρόποι ελέγχου και αντιμετώπισης του, ώστε να εξασφαλιστεί η ψυχική ηρεμία τόσο του παιδιού όσο και του γονέα. Το άγχος αποχωρισμού συμβαίνει αναπτυξιακά σε όλα τα παιδιά, συνήθως από την ηλικία των 13 μηνών έως 2-3 χρονών. Αυτό συμβαίνει λόγω του δυνατού συναισθηματικού δεσίματος που έχουν αναπτύξει με τον γονέα σε συνδυασμό με τον φόβο για τις νέες εμπειρίες μακριά του. Ταυτόχρονα έχει να κάνει με την έννοια της «μονιμότητας αντικειμένου», η οποία δεν έχει αναπτυχθεί ακόμα πλήρως σε αυτή την ηλικία και το παιδί φοβάται ότι όταν ο γονέας δεν είναι στο οπτικό του πεδίο, ίσως και να χάνεται.
Αναγνωρίζοντας το συναίσθημα
Είναι σημαντικό προκειμένου να βοηθήσουμε το παιδί μας στην ομαλή προσαρμογή του στο σχολείο, να είμαστε συνεπείς στις πράξεις μας και στον τρόπο αντιμετώπισης της δυσφορίας του. Καταρχάς, πρέπει να αναγνωρίζουμε το συναίσθημα του και να επιτρέπουμε την εκδήλωση του, πλαισιώνοντας το όμως σε ένα πιο αισιόδοξο πλαίσιο (πχ. «Καταλαβαίνω ότι στεναχωριέσαι που φεύγει η μαμά αλλά θα περάσεις ωραία στο σχολείο, θα κάνεις φίλους και την ώρα του φαγητού θα έρθω να σε πάρω»). Εξίσου σημαντικό είναι να υπάρχει ένα συγκεκριμένο πρόγραμμα, το οποίο το γνωρίζει καλά το παιδί και βασίζεται σε εύκολα αναγνωρίσιμα ορόσημα.
Η υπόσχεση ως τρόπος αντιμετώπισης
Ο φόβος αποχωρισμού του παιδιού αντιμετωπίζεται τις περισσότερες φορές, με την «υπόσχεση» του γονιού ότι θα επιστρέψει σε συγκεκριμένο χρόνο και την τήρηση αυτής. Επειδή, όμως, τα παιδιά σε αυτή την ηλικία δεν έχουν αναπτύξει ακόμα σε ικανοποιητικό βαθμό την έννοια του χρόνου, αντί να λέμε «θα τα πούμε σε 2 ώρες», μπορούμε να πούμε, «θα τα πούμε μετά το πρώτα διάλειμμα» ή «αφού φας μεσημεριανό με τους φίλους σου». Τέλος, ειδικά στα μικρά παιδιά, ο αποχωρισμός πρέπει να να μην διαρκεί πολλή ώρα, με τη διάρκειά του να μειώνεται σταδιακά με τον καιρό.
Χρήσιμες συμβουλές για μια ομαλή μετάβαση
Μία χρήσιμη διευκόλυνση για την μετάβαση είναι να επιτρέψετε στο παιδί σας να έχει μαζί του ένα αγαπημένο αντικείμενο από το σπίτι. Κλείνοντας, πρέπει να δίνουμε στο παιδί μας τον χώρο να εκφράσει τα συναισθήματα του και να συζητάμε μαζί του, δίνοντας έμφαση στις καλές πλευρές του σχολείου. Να ρωτάμε για την μέρα του αφού γυρίσει, να μαθαίνουμε πώς πέρασε και να εστιάζουμε στα πράγματα που του έκαναν εντύπωση. Σίγουρα ο αποχωρισμός είναι δύσκολος και για τους δύο, ιδίως μετά από μια περίοδο όπου η δυαδική αυτή ομάδα ήταν διαρκώς αχώριστη, αλλά είναι αναγκαίος και θα οδηγήσει τόσο το παιδί, όσο και τους γονείς σε νέες δημιουργικές περιπέτειες.
Νεφέλη Αναγνωστοπούλου
Ψυχολόγος
https://www.ekthepsy.gr/
