Μετάβαση στο περιεχόμενο
Ο προεγχειρητικός έλεγχος αποτελεί σημαντικό μέρος της προετοιμασίας ενός ασθενούς πριν από μια χειρουργική επέμβαση. Στόχος του είναι να αξιολογηθεί η γενική κατάσταση της υγείας, να εντοπιστούν πιθανοί παράγοντες κινδύνου και να σχεδιαστεί με ασφάλεια η διαδικασία της αναισθησίας και του χειρουργείου.
Ωστόσο, δεν απαιτούν όλες οι επεμβάσεις τις ίδιες εξετάσεις. Το είδος της χειρουργικής πράξης, η ηλικία, το ιατρικό ιστορικό και η παρουσία χρόνιων παθήσεων καθορίζουν την έκταση του ελέγχου. Μάλιστα, σύμφωνα με τις σύγχρονες ιατρικές κατευθυντήριες οδηγίες, οι εξετάσεις πρέπει να επιλέγονται με βάση τις ανάγκες κάθε ασθενούς και όχι να πραγματοποιούνται αυτόματα σε όλους.
Σε ποιες χειρουργικές επεμβάσεις είναι απαραίτητος ο προεγχειρητικός έλεγχος;
Η προεγχειρητική αξιολόγηση αποτελεί βασικό στάδιο για τις επεμβάσεις που πραγματοποιούνται με γενική ή περιοχική αναισθησία. Η έκτασή της, ωστόσο, διαφέρει ανάλογα με την πολυπλοκότητα της επέμβασης και την κατάσταση του ασθενούς.
Στις μεγάλες χειρουργικές επεμβάσεις, όπως οι επεμβάσεις καρδιάς, οι εκτεταμένες επεμβάσεις στην κοιλιακή χώρα και οι χειρουργικές αντικαταστάσεις αρθρώσεων, ο προεγχειρητικός έλεγχος είναι ιδιαίτερα σημαντικός. Αυτές οι διαδικασίες μπορεί να συνοδεύονται από μεγαλύτερη καταπόνηση του οργανισμού, πιθανότητα απώλειας αίματος και αυξημένες απαιτήσεις αναισθησιολογικής παρακολούθησης.
Αντίστοιχα, επεμβάσεις όπως η υστερεκτομή, η αφαίρεση τμήματος του εντέρου και ορισμένα χειρουργεία της σπονδυλικής στήλης συνήθως χρειάζονται οργανωμένη προεγχειρητική αξιολόγηση, με εξετάσεις που επιλέγονται ανάλογα με τους κινδύνους.
Στις επεμβάσεις μέτριας βαρύτητας, όπως η αποκατάσταση βουβωνοκήλης, η αρθροσκόπηση γόνατος και ορισμένες επεμβάσεις του ωτορινολαρυγγολογικού συστήματος, πραγματοποιείται επίσης αξιολόγηση, χωρίς να είναι απαραίτητο ένα εκτεταμένο πακέτο εξετάσεων για κάθε ασθενή.
Αντίθετα, μικρές επεμβάσεις, όπως η αφαίρεση μιας δερματικής βλάβης με τοπική αναισθησία, μπορεί να πραγματοποιηθούν χωρίς εργαστηριακό έλεγχο, εφόσον ο ασθενής είναι υγιής και δεν υπάρχουν ειδικοί παράγοντες κινδύνου.
Επομένως, η ανάγκη προεγχειρητικής αξιολόγησης δεν σημαίνει απαραίτητα ότι απαιτούνται αιματολογικές, καρδιολογικές ή απεικονιστικές εξετάσεις σε κάθε περίπτωση.
Ποιες εξετάσεις περιλαμβάνει συνήθως ο προεγχειρητικός έλεγχος;
Ο προεγχειρητικός έλεγχος ξεκινά από τη λήψη αναλυτικού ιατρικού ιστορικού και την κλινική εξέταση. Ο γιατρός αξιολογεί προηγούμενες παθήσεις, χειρουργικές επεμβάσεις, αλλεργίες, φαρμακευτική αγωγή και τυχόν προβλήματα που έχουν εμφανιστεί σε προηγούμενη αναισθησία.
Ανάλογα με τα ευρήματα, μπορεί να ζητηθούν αιματολογικές εξετάσεις. Η γενική αίματος βοηθά, μεταξύ άλλων, στον εντοπισμό αναιμίας, ενώ ο έλεγχος της νεφρικής λειτουργίας και των ηλεκτρολυτών μπορεί να είναι σημαντικός για ασθενείς με συγκεκριμένα προβλήματα υγείας ή για μεγαλύτερες επεμβάσεις.
Σε ορισμένες περιπτώσεις πραγματοποιούνται εξετάσεις πήξης του αίματος, ιδιαίτερα όταν υπάρχει ιστορικό αιμορραγικών διαταραχών, ηπατική νόσος ή άλλος συγκεκριμένος λόγος. Δεν θεωρούνται, όμως, απαραίτητες για όλους τους ασθενείς.
Το ηλεκτροκαρδιογράφημα μπορεί να ζητηθεί όταν υπάρχουν καρδιαγγειακοί παράγοντες κινδύνου ή όταν η επέμβαση και η γενική κατάσταση του ασθενούς το καθιστούν αναγκαίο.
Αντίστοιχα, εξετάσεις όπως η ακτινογραφία θώρακος, η σπιρομέτρηση και το υπερηχογράφημα καρδιάς πραγματοποιούνται όταν υπάρχουν συγκεκριμένες ενδείξεις και όχι ως υποχρεωτικό μέρος κάθε προεγχειρητικού ελέγχου.
Σημαντικός είναι και ο αναισθησιολογικός έλεγχος. Ο αναισθησιολόγος εκτιμά τη λειτουργία της καρδιάς και των πνευμόνων, αξιολογεί τον αεραγωγό και επιλέγει την κατάλληλη αναισθησιολογική προσέγγιση.
Ποιοι ασθενείς χρειάζονται πιο αναλυτική προεγχειρητική αξιολόγηση;
Η ανάγκη για πρόσθετες εξετάσεις δεν εξαρτάται αποκλειστικά από τη χειρουργική επέμβαση. Το ατομικό ιατρικό ιστορικό μπορεί να επηρεάσει σημαντικά τον σχεδιασμό του προεγχειρητικού ελέγχου.
Άτομα με καρδιαγγειακά νοσήματα, σακχαρώδη διαβήτη, χρόνια νεφρική νόσο ή αναπνευστικά προβλήματα ενδέχεται να χρειάζονται πιο εξειδικευμένη αξιολόγηση. Σε αυτές τις περιπτώσεις, είναι σημαντικό να διαπιστωθεί εάν η πάθηση βρίσκεται υπό επαρκή έλεγχο πριν από το χειρουργείο.
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζονται επίσης οι ασθενείς που λαμβάνουν αντιπηκτικά φάρμακα, καθώς μπορεί να απαιτείται προσαρμογή της αγωγής τους με βάση τις οδηγίες του θεράποντος γιατρού.
Η μεγαλύτερη ηλικία μπορεί να συνοδεύεται από περισσότερα προβλήματα υγείας, αλλά δεν αποτελεί από μόνη της λόγο για τη διενέργεια όλων των διαθέσιμων εξετάσεων. Η συνολική λειτουργική κατάσταση του οργανισμού έχει μεγαλύτερη σημασία από έναν μεμονωμένο ηλικιακό αριθμό.
Επιπλέον, προηγούμενες επιπλοκές κατά την αναισθησία, γνωστές αλλεργίες και ιστορικό σοβαρών παθήσεων πρέπει να αναφέρονται εγκαίρως στην ιατρική ομάδα.
Ο σωστός προεγχειρητικός έλεγχος μπορεί να οδηγήσει σε τροποποίηση της φαρμακευτικής αγωγής, πρόσθετη παρακολούθηση ή, όταν είναι απαραίτητο, προσωρινή αναβολή μιας προγραμματισμένης επέμβασης.
Συμπερασματικά, κάθε χειρουργική επέμβαση απαιτεί κατάλληλη εκτίμηση της κατάστασης του ασθενούς, αλλά όχι απαραίτητα τις ίδιες διαγνωστικές εξετάσεις. Η εξατομικευμένη αξιολόγηση από τον χειρουργό και τον αναισθησιολόγο συμβάλλει στον περιορισμό των περιττών εξετάσεων και, κυρίως, στην ασφαλέστερη πραγματοποίηση της επέμβασης.