Μετάβαση στο περιεχόμενο
Ο πόνος κατά την περίοδο είναι πολύ συχνός και για πολλές γυναίκες αποτελεί αναμενόμενο μέρος του εμμηνορροϊκού κύκλου. Οι κράμπες εμφανίζονται κυρίως χαμηλά στην κοιλιά και μπορεί να συνοδεύονται από πόνο στη μέση, ναυτία, κόπωση ή πονοκέφαλο. Συνήθως ξεκινούν λίγο πριν ή τις πρώτες ώρες της περιόδου και υποχωρούν μέσα σε μία έως τρεις ημέρες.
Παρότι ένας βαθμός ενόχλησης μπορεί να θεωρείται φυσιολογικός, ο έντονος πόνος δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται πάντα ως κάτι που «πρέπει απλώς να υπομένουμε». Όταν ο πόνος αλλάζει χαρακτήρα, γίνεται πολύ δυνατός ή επηρεάζει σημαντικά την καθημερινότητα, μπορεί να χρειάζεται γυναικολογικός έλεγχος.
Πότε ο πόνος της περιόδου θεωρείται συνηθισμένος;
Οι συνηθισμένες κράμπες της περιόδου ονομάζονται πρωτοπαθής δυσμηνόρροια. Συνδέονται κυρίως με ουσίες που ονομάζονται προσταγλανδίνες και προκαλούν συσπάσεις στη μήτρα κατά τη διάρκεια της εμμήνου ρύσεως.
Ο πόνος εμφανίζεται συχνά από την εφηβεία και μπορεί να είναι εντονότερος τις πρώτες ημέρες της περιόδου. Συνήθως εντοπίζεται χαμηλά στην κοιλιά και μπορεί να επεκτείνεται στη μέση ή στους μηρούς.
Σε αρκετές περιπτώσεις βελτιώνεται με την πάροδο της ηλικίας ή μετά από εγκυμοσύνη, χωρίς αυτό να αποτελεί κανόνα. Θερμότητα στην κοιλιά, ήπια σωματική δραστηριότητα και κατάλληλα παυσίπονα μπορούν να προσφέρουν ανακούφιση.
Το σημαντικό είναι η ένταση να παραμένει σχετικά σταθερή από κύκλο σε κύκλο και να μπορεί να αντιμετωπιστεί χωρίς να διακόπτεται πλήρως η καθημερινότητα.
Αν κάποια χρειάζεται να λείπει συστηματικά από τη δουλειά ή το σχολείο, δεν μπορεί να κοιμηθεί από τον πόνο ή χρειάζεται πολύ συχνά ισχυρά παυσίπονα για να λειτουργήσει, τότε αξίζει να διερευνηθεί η αιτία.
Ποια σημάδια χρειάζονται γυναικολογικό έλεγχο;
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται όταν ο πόνος εμφανίζεται ξαφνικά ενώ παλαιότερα η περίοδος ήταν σχετικά ανώδυνη. Το ίδιο ισχύει όταν οι κράμπες γίνονται σταδιακά εντονότερες με την πάροδο των μηνών.
Πόνος που ξεκινά αρκετές ημέρες πριν από την περίοδο και συνεχίζεται για μεγάλο διάστημα μετά το τέλος της μπορεί επίσης να χρειάζεται διερεύνηση. Μία πιθανή αιτία είναι η ενδομητρίωση, μια κατάσταση κατά την οποία ιστός παρόμοιος με το ενδομήτριο αναπτύσσεται έξω από τη μήτρα.
Άλλες πιθανές αιτίες είναι η αδενομύωση, τα ινομυώματα, κύστεις ωοθηκών ή φλεγμονές στην περιοχή της πυέλου. Δεν μπορεί όμως να προσδιοριστεί η αιτία μόνο από την ένταση του πόνου.
Ανησυχητικό μπορεί να είναι επίσης όταν υπάρχει πόνος κατά τη σεξουαλική επαφή, πόνος κατά την ούρηση ή την αφόδευση που σχετίζεται με την περίοδο ή αιμορραγία ανάμεσα στις περιόδους.
Πολύ έντονη αιμορραγία χρειάζεται επίσης αξιολόγηση, ιδιαίτερα όταν απαιτείται πολύ συχνή αλλαγή σερβιέτας ή ταμπόν, όταν υπάρχουν μεγάλοι θρόμβοι ή όταν εμφανίζονται συμπτώματα όπως ζάλη, αδυναμία και έντονη κόπωση.
Ιατρικός έλεγχος είναι χρήσιμος και όταν ο κύκλος αλλάζει σημαντικά χωρίς προφανή λόγο ή όταν ο πόνος αρχίζει για πρώτη φορά σε μεγαλύτερη ηλικία.
Πότε ο πόνος μπορεί να χρειάζεται άμεση αντιμετώπιση;
Υπάρχουν περιπτώσεις όπου δεν είναι σωστό να περιμένει κάποιος μέχρι το επόμενο προγραμματισμένο ραντεβού. Ξαφνικός και πολύ έντονος πόνος χαμηλά στην κοιλιά, ιδιαίτερα αν εντοπίζεται περισσότερο στη μία πλευρά, χρειάζεται άμεση αξιολόγηση.
Το ίδιο ισχύει όταν ο πόνος συνοδεύεται από λιποθυμία, έντονη ζάλη, πυρετό, συνεχείς εμετούς ή σημαντική αιμορραγία.
Αν υπάρχει πιθανότητα εγκυμοσύνης, έντονος κοιλιακός πόνος με αιμορραγία χρειάζεται επείγουσα ιατρική εκτίμηση, καθώς μεταξύ άλλων πρέπει να αποκλειστεί μια έκτοπη κύηση.
Πυρετός μαζί με πόνο στην πύελο και ασυνήθιστες κολπικές εκκρίσεις μπορεί επίσης να υποδηλώνει λοίμωξη που χρειάζεται αντιμετώπιση.
Η διάγνωση συνήθως ξεκινά με τη συζήτηση για τον κύκλο και τα συμπτώματα. Ο γυναικολόγος μπορεί να ζητήσει υπερηχογράφημα ή άλλες εξετάσεις ανάλογα με την περίπτωση.
Χρήσιμο μπορεί να είναι και ένα ημερολόγιο συμπτωμάτων. Η καταγραφή της ημέρας που ξεκινά ο πόνος, της διάρκειας, της έντασης, της αιμορραγίας και των φαρμάκων που χρειάζονται μπορεί να βοηθήσει σημαντικά στην αξιολόγηση.
Ο πόνος περιόδου, επομένως, δεν είναι πάντα λόγος ανησυχίας, αλλά δεν χρειάζεται και να θεωρείται αυτονόητα φυσιολογικός όταν είναι πολύ έντονος.
Το βασικό κριτήριο είναι η αλλαγή και η επίδραση στην καθημερινότητα: Όταν ο πόνος χειροτερεύει, εμφανίζεται ξαφνικά, συνοδεύεται από άλλα συμπτώματα ή εμποδίζει σταθερά τις καθημερινές δραστηριότητες, είναι σημαντικό να διερευνηθεί και να μην αντιμετωπίζεται απλώς ως «δύσκολη περίοδος».