Μετάβαση στο περιεχόμενο
Η υπνοθεραπεία είναι μια μέθοδος που χρησιμοποιεί την ύπνωση μέσα σε θεραπευτικό πλαίσιο, με στόχο να επηρεάσει τον τρόπο με τον οποίο ένα άτομο αντιλαμβάνεται σκέψεις, συναισθήματα, συνήθειες ή σωματικές αισθήσεις. Παρά την ονομασία της, δεν έχει σχέση με τον φυσιολογικό ύπνο και το άτομο συνήθως παραμένει ξύπνιο και έχει επίγνωση όσων συμβαίνουν.
Κατά τη διάρκεια μιας συνεδρίας επιχειρείται να δημιουργηθεί μια κατάσταση έντονης συγκέντρωσης και χαλάρωσης. Σε αυτή την κατάσταση, το άτομο μπορεί να είναι περισσότερο δεκτικό σε καθοδηγούμενες προτάσεις ή νοητικές εικόνες. Η υπνοθεραπεία έχει χρησιμοποιηθεί για διαφορετικούς σκοπούς, από τη διαχείριση του άγχους μέχρι την αντιμετώπιση του πόνου ή ορισμένων συνηθειών. Ωστόσο, δεν αποτελεί λύση για κάθε πρόβλημα και αρκετοί από τους ισχυρισμούς που τη συνοδεύουν χρειάζονται προσεκτική αξιολόγηση.
Τι συμβαίνει κατά τη διάρκεια της ύπνωσης;
Η εικόνα που έχει δημιουργηθεί γύρω από την ύπνωση μέσα από ταινίες και τηλεοπτικές εκπομπές απέχει αρκετά από αυτό που συνήθως συμβαίνει σε ένα θεραπευτικό περιβάλλον. Ο θεραπευόμενος δεν χάνει τον έλεγχο του εαυτού του και δεν βρίσκεται σε μια κατάσταση όπου μπορεί να εξαναγκαστεί να κάνει οτιδήποτε του ζητηθεί.
Η διαδικασία συνήθως ξεκινά με τεχνικές χαλάρωσης και συγκέντρωσης. Ο επαγγελματίας μπορεί να ζητήσει από το άτομο να επικεντρωθεί στην αναπνοή, σε μια εικόνα ή σε συγκεκριμένες αισθήσεις του σώματος. Σταδιακά επιχειρείται να περιοριστεί η προσοχή στα εξωτερικά ερεθίσματα.
Στη συνέχεια μπορεί να χρησιμοποιηθούν λεκτικές προτάσεις. Για παράδειγμα, ένα άτομο που χρησιμοποιεί την υπνοθεραπεία για τη διαχείριση του άγχους μπορεί να καθοδηγηθεί ώστε να συνδέσει συγκεκριμένες καταστάσεις με μεγαλύτερη αίσθηση ηρεμίας.
Η ανταπόκριση, πάντως, διαφέρει σημαντικά από άνθρωπο σε άνθρωπο. Κάποιοι μπορούν να εισέλθουν σχετικά εύκολα σε βαθιά κατάσταση συγκέντρωσης, ενώ άλλοι ανταποκρίνονται πολύ λιγότερο.
Η ύπνωση επίσης δεν σημαίνει απώλεια μνήμης. Το άτομο συνήθως θυμάται τι συνέβη στη συνεδρία και μπορεί να σταματήσει τη διαδικασία αν αισθανθεί άβολα.
Σε ποιες περιπτώσεις χρησιμοποιείται;
Η υπνοθεραπεία έχει μελετηθεί σε διαφορετικούς τομείς της υγείας και της ψυχολογίας. Μία από τις εφαρμογές που παρουσιάζουν μεγαλύτερο ενδιαφέρον είναι η διαχείριση ορισμένων μορφών πόνου. Η αλλαγή της προσοχής και της αντίληψης μπορεί σε κάποιες περιπτώσεις να επηρεάσει τον τρόπο με τον οποίο βιώνεται ένα επώδυνο ερέθισμα.
Έχει χρησιμοποιηθεί επίσης για άγχος, φοβίες και στρες, συνήθως ως συμπληρωματικό εργαλείο και όχι ως μοναδική θεραπεία. Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να ενσωματωθεί σε άλλες ψυχοθεραπευτικές προσεγγίσεις.
Ένα ακόμη πεδίο αφορά τις συνήθειες. Η ύπνωση προωθείται συχνά ως βοήθεια για τη διακοπή του καπνίσματος, την αλλαγή διατροφικών συμπεριφορών ή άλλες επαναλαμβανόμενες συνήθειες. Τα αποτελέσματα, όμως, δεν είναι σταθερά για όλους και δεν πρέπει να θεωρείται εγγυημένη λύση.
Επίσης, υπάρχουν εφαρμογές σε προβλήματα όπως το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου, όπου ο εγκέφαλος και το πεπτικό σύστημα αλληλεπιδρούν στενά. Σε ορισμένα θεραπευτικά πλαίσια χρησιμοποιούνται ειδικά πρωτόκολλα ύπνωσης με στόχο τη μείωση των συμπτωμάτων.
Χρειάζεται όμως να γίνεται σαφής διάκριση ανάμεσα στην κλινική υπνοθεραπεία και σε υποσχέσεις που δεν βασίζονται σε επαρκή επιστημονικά δεδομένα. Ισχυρισμοί ότι η ύπνωση μπορεί να θεραπεύσει σοβαρές ασθένειες, να αντικαταστήσει φαρμακευτική αγωγή ή να αποκαλύψει με ακρίβεια «κρυμμένες» αναμνήσεις δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται ως δεδομένα.
Πηγή: Cleveland