Το στρες είναι ένα συναίσθημα, που έχουν οι άνθρωποι, όταν παλεύουν να αντιμετωπίσουν προκλήσεις, που σχετίζονται με τα οικονομικά, την εργασία, τις σχέσεις, το περιβάλλον και άλλες καταστάσεις.
Τι είναι το άγχος/στρες
Το άγχος είναι η φυσική άμυνα του οργανισμού απέναντι σε πραγματικό ή φανταστικό κίνδυνο. Γεμίζει το σώμα με ορμόνες για να προετοιμάσει τα συστήματα του οργανισμού, για την αποφυγή ή την αντιμετώπιση του κινδύνου. Αυτό είναι γνωστό ως η απόκριση «fight-or-flight or freeze». Το σώμα είναι ένα έξυπνο λειτουργικό σύστημα, αλλά δεν μπορεί να προσδιορίσει πάντα τη διαφορά μεταξύ πραγματικά απειλητικής για τη ζωή εξωτερικής απειλής από μία φανταστική ή μη απειλητική για τη ζωή στρεσογόνα κατάσταση. Το σώμα αντιδρά με τον ίδιο τρόπο και παράγει σημαντικά μεγαλύτερες ποσότητες των χημικών ουσιών κορτιζόλη, αδρεναλίνη και νοραδρεναλίνη.
Σύμφωνα με την Αμερικανική Ψυχολογική Εταιρεία, υπάρχουν 3 διαφορετικοί τύποι στρες — οξύ στρες, επεισοδιακό οξύ στρες και χρόνιο στρες.
1. Οξύ στρες
Το οξύ στρες είναι συνήθως μικρής διάρκειας. Είναι ο πιο κοινός και συχνός τύπος. Το οξύ στρες προκαλείται συχνότερα από την αρνητική σκέψη. Οι αρνητικές σκέψεις κυριαρχούν για καταστάσεις ή γεγονότα, που έχουν συμβεί πρόσφατα ή επερχόμενες καταστάσεις, γεγονότα ή απαιτήσεις στο εγγύς μέλλον.
Για παράδειγμα, εάν έχετε εμπλακεί πρόσφατα σε έναν καυγά, μπορεί να έχετε οξύ άγχος, που σχετίζεται με αρνητικές σκέψεις σχετικά με το γεγονός, οι οποίες επαναλαμβάνονται. Ωστόσο, τις περισσότερες φορές όταν οι αρνητικές σκέψεις μειώνονται ή απομακρύνονται, το άγχος θα υποχωρήσει επίσης.
Το οξύ στρες προκαλεί συνήθως παροδικά συμπτώματα στο σώμα και στον εγκέφαλο, αλλά δεν προκαλεί σημαντική ζημιά όπως το επεισοδιακό στρες και το χρόνιο στρες. Το οξύ στρες μπορεί να εμφανιστεί στη ζωή οποιουδήποτε. Είναι εξαιρετικά θεραπεύσιμο και διαχειρίσιμο. Ωστόσο, το επαναλαμβανόμενο οξύ στρες μπορεί να γίνει πολύ επιβλαβές για τη σωματική και ψυχική σας υγεία.
2. Επεισοδιακό οξύ στρες
Οι άνθρωποι που βιώνουν συχνά οξύ στρες ή στη ζωή των οποίων παρουσιάζονται συχνές αιτίες στρες, έχουν επεισοδιακό οξύ στρες. Τα άτομα που υποφέρουν συχνά από οξύ στρες ζουν συχνά μια ζωή μέσα στο χάος και την κρίση. Πάντα βιάζονται ή νιώθουν πίεση. Αναλαμβάνουν πολλές ευθύνες και συνήθως δεν μπορούν να παραμείνουν οργανωμένοι με τόσες πολλές απαιτήσεις.
Επίσης τείνουν να έχουν μεγάλες απαιτήσεις από τον εαυτό τους, είναι ανταγωνιστικοί και αυτοκριτικοί, δεν είναι υπομονετικοί, προσπαθούν σκληρά για να επιτύχουν τους στόχους τους και μόλις πετύχουν δε νιώθουν ιδιαίτερη ικανοποίηση. Είναι φιλόδοξοι, εργασιομανείς, κινούνται έξω από τη ζώνη ασφαλείας τους και ξεπερνούν τα όριά τους.
Τα συμπτώματα είναι παρόμοια με το οξύ στρες, αλλά λόγω της εκτεταμένης και συχνής υπερδιέγερσης υπάρχει συνεχής βλάβη και ταλαιπωρία, συνεχής συναισθηματική, σωματική και γνωστική δυσφορία. Συνήθως κατηγορούν άλλους ανθρώπους και εξωτερικά γεγονότα για τα προβλήματά τους. Είναι επίσης σύνηθες να αναζητούν ψυχολογική θεραπεία, μόνο όταν οι σωματικοί πόνοι και οι ενοχλήσεις γίνονται υπερβολικά. Το επεισοδιακό οξύ στρες απαιτεί επαγγελματική παρέμβαση σε πολλά επίπεδα και η θεραπεία διαρκεί πολλούς μήνες.
3. Χρόνιο στρες
Το χρόνιο στρες είναι το πιο επιβλαβές είδος στρες. Εάν το χρόνιο στρες αφεθεί χωρίς θεραπεία για μεγάλο χρονικό διάστημα, μπορεί να βλάψει σημαντικά και συχνά μη αναστρέψιμα τη σωματική σας υγεία και να επιδεινώσει την ψυχική σας υγεία.
Για παράδειγμα, η επανειλημμένη κακοποίηση σε οποιαδήποτε μορφή, η ανεργία, η δυσλειτουργική οικογένεια, το κακό εργασιακό περιβάλλον, η κατάχρηση ουσιών ή ένας δυστυχισμένος γάμος μπορεί να προκαλέσουν σημαντικό χρόνιο στρες.Το χρόνιο στρες μπορεί επίσης να εμφανιστεί, όταν ένα άτομο αισθάνεται απελπισία, δεν βλέπει μια διαφυγή από την αιτία του άγχους και εγκαταλείπει την αναζήτηση λύσεων.
Όταν ένα άτομο ζει με χρόνιο στρες, υπάρχει αλλαγή στη καλωδίωση της νευροβιολογίας του εγκεφάλου και του σώματος, που κάνει το άτομο συνεχώς επιρρεπές στο στρες. Τα συμπτώματα είναι χρόνια και μπορεί να προκαλέσουν σωματική και ψυχική κατάρρευση, που μπορεί να οδηγήσει σε αυτοκτονίες, βίαιες ενέργειες, ανθρωποκτονίες, ψύχωση, καρδιακές προσβολές και εγκεφαλικά. Το χρόνιο στρες φθείρει τους ανθρώπους μέρα με τη μέρα, χρόνο με τον χρόνο, καταστρέφει ζωές, σώματα και μυαλά.
Η χειρότερη μεταβλητή του χρόνιου στρες είναι, ότι μερικοί άνθρωποι το συνηθίζουν. Σχεδόν ξεχνούν ότι είναι εκεί. Οι άνθρωποι αντιλαμβάνονται αμέσως το οξύ στρες επειδή είναι κάτι νέο. Ωστόσο, τα άτομα με χρόνιο στρες συχνά αγνοούν όλα τα σημάδια και τα συμπτώματα επειδή είναι παλιά και οικεία, όμως οι σωματικοί και ψυχικοί τους πόροι εξαντλούνται λόγω της μακροχρόνιας φθοράς.
Συμπερασματικά, η διαχείριση του στρες μπορεί να είναι περίπλοκη, επειδή καθένας από τους 3 διαφορετικούς τύπους στρες μπορεί να παρουσιαστεί ως μεμονωμένος, επαναλαμβανόμενος, περίπλοκος ή χρόνιος. Επομένως, απαιτούν διαφορετικά επίπεδα θεραπευτικών παρεμβάσεων. Αν αισθάνεστε διαρκές άγχος, καταπόνηση, πανικό, ανησυχία, τότε συμβουλευτείτε έναν εξουσιοδοτημένο ειδικό, που μπορεί να σας βοηθήσει να μάθετε, πώς να διαχειρίζεστε αποτελεσματικά το άγχος.