Το κάπνισμα παραμένει μία από τις σημαντικότερες αποτρέψιμες αιτίες θανάτου στον κόσμο. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, ο καπνός σκοτώνει πάνω από 7 εκατομμύρια ανθρώπους κάθε χρόνο, ενώ παλαιότερες εκτιμήσεις του ΠΟΥ ανέφεραν ακόμη υψηλότερο συνολικό αριθμό, πάνω από 8 εκατομμύρια θανάτους ετησίως, όταν περιλαμβάνονταν διαφορετικές κατηγορίες έκθεσης και μεθοδολογίες υπολογισμού.
Ο αριθμός αυτός είναι τεράστιος, γιατί δεν αφορά μόνο ανθρώπους που πεθαίνουν από καρκίνο του πνεύμονα. Το κάπνισμα βλάπτει σχεδόν κάθε όργανο του σώματος και συνδέεται με καρδιαγγειακά νοσήματα, εγκεφαλικά επεισόδια, χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια, αναπνευστικές λοιμώξεις, μειωμένη γονιμότητα και πολλούς τύπους καρκίνου. Ο ΠΟΥ επισημαίνει ότι ο καπνός προκαλεί καρκίνο, καρδιοπάθειες, εγκεφαλικά, πνευμονικές παθήσεις και πρόωρο θάνατο.
Με απλά λόγια, κάθε χρόνο χάνονται εκατομμύρια ζωές από μια συνήθεια που μπορεί να προληφθεί. Το πιο ανησυχητικό είναι ότι οι θάνατοι αυτοί δεν συμβαίνουν μόνο σε πολύ μεγάλες ηλικίες. Πολλοί άνθρωποι πεθαίνουν πρόωρα, δηλαδή πριν φτάσουν στο προσδόκιμο ζωής που θα μπορούσαν να έχουν αν δεν κάπνιζαν.
Ενεργητικό και παθητικό κάπνισμα
Οι περισσότεροι θάνατοι σχετίζονται με την άμεση χρήση καπνού, δηλαδή με ανθρώπους που καπνίζουν οι ίδιοι. Ωστόσο, το πρόβλημα δεν περιορίζεται στους καπνιστές. Το παθητικό κάπνισμα προκαλεί επίσης σοβαρές ασθένειες και θανάτους. Σύμφωνα με στοιχεία του ΠΟΥ, περισσότεροι από 1,6 εκατομμύρια μη καπνιστές πεθαίνουν κάθε χρόνο επειδή εκτίθενται στον καπνό άλλων ανθρώπων.
Σε άλλες εκθέσεις του ΠΟΥ, ο αριθμός των θανάτων από παθητικό κάπνισμα αναφέρεται περίπου στα 1,3 εκατομμύρια ετησίως. Η διαφορά στους αριθμούς μπορεί να οφείλεται σε διαφορετικές χρονικές περιόδους, πηγές δεδομένων ή τρόπους υπολογισμού. Όμως το συμπέρασμα παραμένει το ίδιο: η έκθεση στον καπνό είναι επικίνδυνη ακόμη και για όσους δεν καπνίζουν.
Το παθητικό κάπνισμα είναι ιδιαίτερα επικίνδυνο για παιδιά, εγκύους, ηλικιωμένους και άτομα με χρόνια νοσήματα. Δεν υπάρχει ασφαλές επίπεδο έκθεσης στον καπνό του τσιγάρου. Ακόμη και μικρή ή περιστασιακή έκθεση μπορεί να επιβαρύνει την υγεία, ειδικά όταν συμβαίνει συχνά σε κλειστούς χώρους, στο σπίτι, στο αυτοκίνητο ή σε χώρους εργασίας.
Γιατί οι θάνατοι από κάπνισμα μπορούν να προληφθούν
Το κάπνισμα προκαλεί τόσους θανάτους επειδή δρα αθροιστικά. Κάθε τσιγάρο εκθέτει τον οργανισμό σε τοξικές ουσίες, οι οποίες καταστρέφουν τα αγγεία, τους πνεύμονες και τα κύτταρα. Με την πάροδο του χρόνου αυξάνεται ο κίνδυνος εμφράγματος, εγκεφαλικού, καρκίνου και αναπνευστικής ανεπάρκειας.
Παρόλα αυτά, η διακοπή του καπνίσματος μειώνει σημαντικά τον κίνδυνο. Όσο νωρίτερα σταματήσει κάποιος, τόσο μεγαλύτερο είναι το όφελος για την υγεία του. Ακόμη όμως και άνθρωποι που καπνίζουν για πολλά χρόνια έχουν όφελος αν διακόψουν. Η αναπνοή βελτιώνεται, η καρδιά επιβαρύνεται λιγότερο και ο κίνδυνος σοβαρών νοσημάτων αρχίζει σταδιακά να μειώνεται.
Επομένως, η απάντηση στο ερώτημα είναι σαφής: το κάπνισμα προκαλεί εκατομμύρια θανάτους κάθε χρόνο, με τις πιο πρόσφατες διεθνείς εκτιμήσεις να τοποθετούν τον αριθμό σε πάνω από 7 εκατομμύρια ετησίως, ενώ σε ευρύτερες εκτιμήσεις αναφέρεται συχνά και ο αριθμός των 8 εκατομμυρίων. Πρόκειται για μια παγκόσμια κρίση δημόσιας υγείας, αλλά και για μια αιτία θανάτου που μπορεί σε μεγάλο βαθμό να αποφευχθεί.
