Εάν προσέχετε την πρόσληψη ζάχαρης, γνωρίζετε ήδη καλά τα συσκευασμένα σνακ και γλυκά χωρίς ζάχαρη. Όλη η γεύση, καθόλου ζάχαρη, χωρίς θερμίδες! Είναι σαν θαύμα. Πώς το κάνουν όμως; Σε πολλά από αυτά τα προϊόντα, η απάντηση είναι οι Αλκοόλες Ζάχαρης. Κατασκευάζονται δηλαδή υποκατάστατα ζάχαρης, που δίνουν στα τρόφιμα τη γλυκιά γεύση της ζάχαρης, αλλά χωρίς να αυξάνουν τα επίπεδα γλυκόζης – και χωρίς επιπλέον θερμίδες. Αλλά αυτό που κάποτε θεωρήθηκε ως σημαντική νίκη για να τρώτε το γλυκό σας χωρίς τύψεις, ίσως να μην είναι τόσο ασφαλές όσο νομίζουμε. Πρόσφατη έρευνα για την ξυλιτόλη, ένα συχνό υποκατάστατο ζάχαρης στα επεξεργασμένα τρόφιμα, δείχνει, ότι η αλήθεια για τις αλκοόλες ζάχαρης μπορεί να μην είναι τόσο γλυκιά.
Τι είναι η ξυλιτόλη
Η ξυλιτόλη είναι ένα είδος αλκοόλης ζάχαρης, που βρίσκεται πιο συχνά σε καραμέλες, τσίχλες και επιδόρπια, που χαρακτηρίζονται ως «φιλικά προς την Κέτο διατροφή», «φιλικά προς τον διαβήτη», «χωρίς ζάχαρη» ή «χωρίς θερμίδες». Στη γλώσσα μας, η ξυλιτόλη έχει γεύση ζάχαρης, αλλά δεν επηρεάζει το σάκχαρο όπως η γλυκόζη (ζάχαρη). Η ξυλιτόλη δεν είναι ένα από αυτά τα μικρά φακελάκια τεχνητών γλυκαντικών, που προσφέρονται στα εστιατόρια και στις καφετέριες. Είναι ένα πρόσθετο που χρησιμοποιείται σε εργοστάσια παραγωγής τροφίμων. Εκτός από τα προϊόντα διατροφής, η ξυλιτόλη βρίσκεται συχνά σε προϊόντα οδοντιατρικής φροντίδας, όπως η οδοντόκρεμα και το στοματικό διάλυμα. Αυτό συμβαίνει επειδή, εκτός από τη γλυκιά γεύση της, η ξυλιτόλη μπορεί να βοηθήσει στην πρόληψη της τερηδόνας και στη μείωση της πλάκας.
Η σκοτεινή πλευρά της ξυλιτόλης
Η ξυλιτόλη είναι μια φυσική ένωση που παράγουμε και στο σώμα μας σε πολύ χαμηλά επίπεδα — πολύ χαμηλότερα από αυτά που χρησιμοποιούνε στην παραγωγή τροφίμων. Και τα υψηλά επίπεδα ξυλιτόλης μπορεί να προκαλέσουν προβλήματα. Έχει βρεθεί, ότι προκαλούν προβλήματα σε μερικούς ανθρώπους, όπως φούσκωμα, αέρια, στομαχικές διαταραχές, διάρροια και αύξηση βάρους. Η ομάδα του Δρ. Hazen ερεύνησε τους κινδύνους της ξυλιτόλης στα πλαίσια αναζήτησης νέων οδών, που συνδέονται με τον κίνδυνο καρδιακών παθήσεων. Η έρευνα έδειξε πολύ πιο επικίνδυνες συνέπειες.
Ξυλιτόλη και αυξημένος κίνδυνος για καρδιαγγειακή νόσο
Σε υγιείς εθελοντές δόθηκε ένα ρόφημα με 30 γραμμάρια ξυλιτόλης. Αυτή η ποσότητα είναι παρόμοια με αυτή που βρίσκεται σε μια μερίδα παγωτού και σε πολλά γλυκά που διατίθενται στο εμπόριο για άτομα με διαβήτη ή για Κέτο διατροφή. Σε κάθε εθελοντή που μελετήθηκε, τα αιμοπετάλια ήταν σημαντικά πιο επιρρεπή σε θρόμβους μετά την κατανάλωση ξυλιτόλης, δηλαδή πολύ πιο έτοιμα να πήξουν. Και αυτό είναι πολύ σημαντικό, γιατί η ενισχυμένη πήξη μπορεί να σταματήσει τη ροή του αίματος και αυτό μπορεί να οδηγήσει σε έμφραγμα, εγκεφαλικό ή άλλα απειλητικά για τη ζωή καρδιαγγειακά συμβάντα.
Εξετάστηκαν δείγματα αίματος από 3.000 άτομα και έψαξαν για ουσίες που ήταν αυξημένες μεταξύ των ατόμων είχαν υποστεί σοβαρά καρδιακά επεισόδια. Η ξυλιτόλη ήταν κοντά στην κορυφή της λίστας των ουσιών. Αλλά μόνο και μόνο επειδή η ξυλιτόλη βρέθηκε στο αίμα τους, δεν σήμαινε απαραίτητα, ότι η ξυλιτόλη προκαλούσε τις καρδιακές προσβολές (Η λειτουργία των αιμοπεταλίων επανήλθε σε φυσιολογικά επίπεδα την επόμενη μέρα). Αλλά για τα άτομα που καταναλώνουν καθημερινά τροφές που περιέχουν ξυλιτόλη, ο κίνδυνος παραμένει αν συνεχιστεί η κατανάλωση ξυλιτόλης. Πρόσθετες ερευνητικές μελέτες επιβεβαίωσαν τα αποτελέσματα.
Τι γίνεται με την ξυλιτόλη σε οδοντόκρεμες και στοματικά διαλύματα
Η χρήση οδοντόκρεμας ή στοματικού διαλύματος με ξυλιτόλη, δεν είναι πιθανό να έχει τους ίδιους κινδύνους. Γνωρίζουμε, ότι η ξυλιτόλη στα προϊόντα στοματικής υγιεινής έχει αποδεδειγμένα οδοντικά οφέλη, συμπεριλαμβανομένης της πρόληψης της δημιουργίας πλάκας και της τερηδόνας. Και επειδή δεν καταναλώνουμε αυτά τα προϊόντα σε μεγάλες ποσότητες, είναι ασφαλή για χρήση.
Ποιά τρόφιμα περιέχουν ξυλιτόλη;
Δυστυχώς, το να γνωρίζετε εάν το φαγητό σας περιέχει ξυλιτόλη δεν είναι τόσο εύκολο, όσο να διαβάσετε απλά τη διατροφική ετικέτα. Αυτό συμβαίνει επειδή οι κατασκευαστές τροφίμων δεν υποχρεούνται πάντα να αναγράφουν τις αλκοόλες ζάχαρης στη συσκευασία τους. Έτσι, μπορούν να κρύβονται στο παρασκήνιο χωρίς καν να το γνωρίζετε. Με άλλα λόγια, εάν ένα προϊόν π.χ διαφημίζεται «ως χωρίς ζάχαρη», πρέπει να αναγράφει την περιεκτικότητα σε ξυλιτόλη στην ετικέτα. Αλλά η ξυλιτόλη είναι μόνο μια από τις αλκοόλες ζάχαρης που χρησιμοποιούν οι εταιρείες τροφίμων σε τρόφιμα χωρίς ζάχαρη. Άλλες είναι:
- Ερυθριτόλη
- Σορβιτόλη
- Μαλτιτόλη
- Ισομάλτη
- Μαννιτόλη
- Λακτιτόλη
Ωστόσο, ακόμα κι αν ένα τρόφιμο λέει ότι περιέχει αλκοόλη ζάχαρης, δεν θα αναφέρει απαραίτητα ποια.
Πρέπει να αποφύγετε την ξυλιτόλη;
Αυτή είναι η ερώτηση του ενός εκατομμυρίου δολαρίων και είναι δύσκολο να απαντηθεί, επειδή πρέπει να σταθμίσετε τους κινδύνους της ξυλιτόλης και άλλων αλκοολών ζάχαρης με τους κινδύνους της κατανάλωσης ζάχαρης. Ειδικά για άτομα με διαβήτη ή αντίσταση στην ινσουλίνη, κανένα από τα δύο δεν είναι πιθανότατα απολύτως ασφαλές. Και επιπλέον λαμβάνοντας υπόψη, ότι δεν γνωρίζετε απαραίτητα ποιες τροφές περιέχουν ξυλιτόλη, είναι ακόμα πιο δύσκολο να γνωρίζετε τι πρέπει να αποφύγετε.
Γενικά, το μόνο σίγουρο είναι, ότι πρέπει πάντα να ασκούμε μέτρο σε ό,τι καταναλώνουμε. Ας ελπίσουμε, ότι αυτή η έρευνα αλλά και οι μελλοντικές μελέτες, θα πυροδοτήσουν μια επανεκτίμηση των ρυθμιστικών κατευθυντήριων γραμμών σχετικά με τα τεχνητά γλυκαντικά. Χρειάζεται περαιτέρω έρευνα, μελέτες και κανονισμοί, που θα βοηθήσουν τόσο τους παρόχους υγειονομικής περίθαλψης όσο και τους ασθενείς τους, να κατανοήσουν, τι υπάρχει στα τρόφιμά που καταναλώνουν και ποιοι είναι οι κίνδυνοι. Πρέπει να βεβαιωθούμε, ότι οι άνθρωποι δεν επιλέγουν κάτι που θεωρούν, ότι είναι μια υγιής επιλογή, αν δεν είναι.