Το σύνδρομο FOMO (Fear of Missing Out) είναι, «ο φόβος μη μείνεις εκτός από όσα συμβαίνουν γύρω σου». Είναι ένα είδος κοινωνικού άγχους, που πηγάζει από τη σύγκρισή μας με τους άλλους και την πεποίθηση, ότι κάτι υπέροχο συνέβη στη ζωή των άλλων ενώ εμείς απουσιάζαμε. Χαζεύετε μήπως αργά το βράδυ στο Instagram ή το TikTok και ξαφνικά, πέφτετε πάνω σε μια σειρά από φωτογραφίες ή βίντεο με τους φίλους ή μέλη της οικογένειά σας να διασκεδάζουν χωρίς εσάς. Αναρωτιέστε: Γιατί δεν με κάλεσαν; Απλώς το ξέχασαν ή μήπως όχι; Αναρωτιέστε τι κάνατε λάθος και ψάχνετε στα προφίλ τους στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για να βρείτε στοιχεία, για το τι τους έκανε να σας ξεχάσουν. Τελικά, σιγοβράζετε στη θλίψη, την ενοχή ή την ντροπή επειδή έχετε αναπτύξει «το φόβο του να μείνετε εκτός».
Το σύνδρομο FOMO και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης
Ο φόβος αυτής της απώλειας, αναφέρεται στην αίσθηση ή την αντίληψη, ότι άλλοι άνθρωποι διασκεδάζουν ή ζουν μια καλύτερη ζωή από εσάς. Και ενώ πιο συχνά εμφανίζεται, όταν βλέπετε ή αντιλαμβάνεστε αυτά τα χαρακτηριστικά σε άτομα που αγαπάτε και είστε κοντά, πολλές φορές πιάνετε τους εαυτούς σας να συγκρίνονται ή να ζηλεύουν ανθρώπους, που ούτε καν γνωρίζετε, απλώς και μόνο επειδή διαφημίζουν μία επιφανειακά ωραία ζωή. Αυτό μπορεί να έχει μόνιμο αντίκτυπο στο πώς νιώθετε για τον εαυτό σας. Το σύνδρομο FOMO, σχετίζεται άμεσα με την αυτοεκτίμηση και την αυτοπεποίθηση μας και έχει επίσης άμεση επίδραση στη σωματική, ψυχική και συναισθηματική μας υγεία.
Οι ανεκπλήρωτες «κοινωνικές ανάγκες»
Έχουμε πρόσβαση σε όλα, 24 ώρες την ημέρα, επτά ημέρες την εβδομάδα και οι περισσότεροι άνθρωποι βρίσκονται σε πολλές πλατφόρμες. Εξαιτίας αυτού, αισθάνονται συχνά, ότι είτε κάτι χάνουν είτε ότι δεν κάνουν αρκετά για να αξιοποιήσουν πλήρως τις δυνατότητές τους. Όταν έχουμε βασικές ανάγκες που δεν ικανοποιούνται και εξαρτόμαστε από τη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης για να ικανοποιήσουμε επιθυμίες ή ανάγκες, αυτό πιθανότατα επιδεινώνει τη σοβαρότητα των συμπτωμάτων που βιώνουμε. Οι μελέτες δείχνουν, ότι το FOMO είναι μια αρνητική συναισθηματική κατάσταση που προκύπτει από ανεκπλήρωτες «κοινωνικές ανάγκες» και είναι ίσως πιο επιβλαβές για τους εφήβους ή τους νεότερους ενήλικες, οι οποίοι προσπαθούν να καταλάβουν, ποιά είναι η θέση τους στον κόσμο και σε ποιες ομάδες ταιριάζουν.
Ποιος διατρέχει μεγαλύτερο κίνδυνο;
Το FOMO μπορεί να επηρεάσει οποιονδήποτε, αλλά τα άτομα που έχουν μια υποκείμενη πάθηση ψυχικής υγείας ή έχουν χαμηλή επίπεδο αυτοεκτίμηση, διατρέχουν υψηλότερο κίνδυνο. Φυσικά, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης δεν κάνουν μόνο κακό, αλλά μπορεί να είναι ιδιαίτερα επιβλαβή, εάν η προσωπική σας σχέση με την εικόνα του σώματός σας και του εαυτού σας δεν είναι και η καλύτερη. Επιπλέον, η αγχώδης διαταραχή και η κατάθλιψη ευνοούν την εμφάνιση FOMO και μάλιστα με πιο μακροχρόνιες επιπτώσεις. Οι άνθρωποι που έχουν προδιάθεση για συναισθηματικές διαταραχές όπως το άγχος ή η κατάθλιψη, συνήθως αποσύρονται ή αποφεύγουν καταστάσεις και ο τρόπος σύνδεσης τους με τους άλλους μπορεί να είναι μόνο μέσω των social media. Η ανθρώπινη εμπειρία όμως έχει να κάνει με τη σύνδεση, έχουμε μια έμφυτη ανάγκη να συνδεθούμε. Αλλά στην περίπτωση ενός ατόμου με άγχος ή κατάθλιψη, η πλειονότητα της σύνδεσής του μπορεί να γίνεται μέσω των κοινωνικών δικτύων.
Πώς θα αντιμετωπίσετε το FOMO;
Αναγνωρίστε τα συναισθήματά σας και βάλτε όρια.
Όταν αρχίζετε να νιώθετε σωματικά ή ψυχολογικά συμπτώματα, είναι ώρα να σηκωθείτε και να κάνετε ένα διάλειμμα. Πρέπει να βάλετε όρια στη χρήση.
Αξιολογήστε την πραγματικότητα των μέσων κοινωνικής δικτύωσης.
Αυτό που βλέπετε στο διαδίκτυο είναι απλώς ένα κομμάτι, του τι συμβαίνει στην πραγματικότητα. Τις περισσότερες φορές βλέπουμε μόνο τη μισή εικόνα…
Προσδιορίστε τα ερεθίσματα σας, που σας αναστατώνουν.
Εάν εντοπίσετε ποια είναι τα εναύσματα, μπορείτε να εργαστείτε για την αποφυγή αυτών των ερεθισμάτων ή να προετοιμαστείτε, για το πώς να αντιδράσετε, όταν εμφανιστούν αυτά τα ερεθίσματα.
Αναπτύξτε την αίσθηση του εαυτού σας
Όταν αρχίζουμε να βλέπουμε τους εαυτούς μας ως σύνθετα άτομα, αναγνωρίζουμε τι φέρνουμε στον κόσμο και στις σχέσεις μας και αναγνωρίζουμε την αξία μας.
Ενώ τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης πιθανότατα δεν θα πάνε πουθενά σύντομα, ο τρόπος που τα χρησιμοποιούμε και το πόσο συχνά τα χρησιμοποιούμε, σίγουρα έχει άμεσο αντίκτυπο στην πιθανότητα να βιώσουμε το FOMO. Μερικές φορές ωστόσο, οι καταστάσεις μπορεί να είναι λίγο πιο περίπλοκες, ειδικά αν δεν είστε σίγουροι από πού να ξεκινήσετε. Ένας ψυχολόγος που ειδικεύεται στη διαπροσωπική θεραπεία ή στη γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία, μπορεί να βοηθήσει και να βεβαιωθεί, ότι κυνηγάτε τα όνειρά σας στην πραγματικότητα και όχι στο διαδίκτυο.