Η βρώμη θεωρείται ένα από τα δημητριακά με την καλύτερα τεκμηριωμένη επίδραση στη χοληστερίνη. Ο βασικός λόγος είναι ότι περιέχει β-γλυκάνες, έναν τύπο διαλυτών φυτικών ινών που μπορεί να συμβάλει στη μείωση της ολικής και κυρίως της LDL χοληστερίνης, δηλαδή της λεγόμενης «κακής» χοληστερίνης.
Οι β-γλυκάνες δεν λειτουργούν όπως ένα φάρμακο και δεν προκαλούν θεαματικές αλλαγές από τη μία ημέρα στην άλλη. Ωστόσο, όταν η βρώμη καταναλώνεται συστηματικά στο πλαίσιο μιας ισορροπημένης διατροφής, μπορεί να έχει μετρήσιμο όφελος στο λιπιδαιμικό προφίλ. Μετα-αναλύσεις τυχαιοποιημένων μελετών έχουν δείξει ότι τόσο η κατανάλωση βρώμης όσο και των β-γλυκανών της μπορεί να μειώσει την LDL και την ολική χοληστερίνη.
Πώς οι β-γλυκάνες μειώνουν την LDL χοληστερίνη;
Οι β-γλυκάνες είναι διαλυτές φυτικές ίνες. Όταν έρθουν σε επαφή με το νερό μέσα στο πεπτικό σύστημα, σχηματίζουν ένα παχύρρευστο υλικό που μοιάζει με γέλη.
Αυτή η ιδιότητα έχει σημασία για τη χοληστερίνη. Οι β-γλυκάνες μπορούν να μειώσουν την επαναπορρόφηση χολικών οξέων στο έντερο. Τα χολικά οξέα παράγονται στο ήπαρ από χοληστερίνη και χρησιμοποιούνται για την πέψη των λιπών.
Όταν μεγαλύτερη ποσότητα χολικών οξέων αποβάλλεται μέσω του εντέρου, το ήπαρ χρειάζεται να χρησιμοποιήσει περισσότερη χοληστερίνη για να δημιουργήσει νέα. Έτσι, αυξάνεται η απομάκρυνση LDL χοληστερίνης από το αίμα.
Αυτός είναι ένας από τους βασικούς μηχανισμούς που εξηγούν γιατί η συστηματική κατανάλωση βρώμης μπορεί να μειώσει τα επίπεδα LDL.
Τα αποτελέσματα δεν είναι τεράστια, αλλά είναι κλινικά σημαντικά. Σε μετα-ανάλυση μελετών σε ενήλικες με υψηλή χοληστερίνη, οι β-γλυκάνες βρώμης συνδέθηκαν με μέση μείωση της LDL περίπου κατά 0,27 mmol/L, που αντιστοιχεί περίπου σε 10 mg/dL. Η επίδραση στην HDL, τη λεγόμενη «καλή» χοληστερίνη, ήταν πολύ μικρότερη ή μη σημαντική.
Η απόκριση βέβαια διαφέρει από άνθρωπο σε άνθρωπο και επηρεάζεται από τη συνολική διατροφή, τα αρχικά επίπεδα χοληστερίνης και την ποσότητα β-γλυκανών που καταναλώνεται.
Πόση βρώμη χρειάζεται για να υπάρξει αποτέλεσμα;
Η ποσότητα των β-γλυκανών έχει ιδιαίτερη σημασία. Η αμερικανική FDA έχει αναγνωρίσει τη σχέση των διαλυτών φυτικών ινών από τη βρώμη με τη μείωση του κινδύνου στεφανιαίας νόσου και αναφέρει ως ουσιαστική πρόσληψη περίπου 3 γραμμάρια β-γλυκανών την ημέρα.
Δεν περιέχει όμως κάθε προϊόν βρώμης ακριβώς την ίδια ποσότητα. Η συγκέντρωση εξαρτάται από το είδος και την επεξεργασία του προϊόντος.
Στην πράξη, μια συνηθισμένη μερίδα νιφάδων βρώμης προσφέρει μέρος αυτής της ποσότητας. Για αυτό η καθημερινή κατανάλωση μιας γενναιόδωρης μερίδας βρώμης ή ο συνδυασμός της με άλλα τρόφιμα πλούσια σε διαλυτές φυτικές ίνες μπορεί να βοηθήσει να επιτευχθεί η επιθυμητή πρόσληψη.
Η βρώμη μπορεί να καταναλωθεί ως porridge, overnight oats, μέσα σε γιαούρτι ή ως μέρος άλλων γευμάτων. Δεν χρειάζεται απαραίτητα να καταναλώνεται μόνο στο πρωινό.
Σημασία έχει επίσης τι προστίθεται στη βρώμη. Ένα μπολ με νιφάδες βρώμης, φρούτα και ξηρούς καρπούς έχει πολύ διαφορετικό διατροφικό προφίλ από ένα προϊόν με βρώμη που περιέχει μεγάλες ποσότητες ζάχαρης, κορεσμένων λιπαρών ή σοκολάτας.
Η ύπαρξη βρώμης σε ένα τρόφιμο δεν σημαίνει αυτόματα ότι το συγκεκριμένο προϊόν είναι και καρδιοπροστατευτικό. Η συνολική σύσταση παραμένει καθοριστική.
Μπορεί η βρώμη από μόνη της να αντιμετωπίσει την υψηλή χοληστερίνη;
Η βρώμη μπορεί να βοηθήσει, αλλά δεν αποτελεί μοναδική λύση για την υπερχοληστερολαιμία.
Η LDL επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες, όπως η γενετική προδιάθεση, το σωματικό βάρος, η πρόσληψη κορεσμένων και trans λιπαρών, η φυσική δραστηριότητα, το κάπνισμα και ορισμένες παθήσεις.
Για καλύτερο αποτέλεσμα, η κατανάλωση βρώμης έχει μεγαλύτερη αξία όταν αποτελεί μέρος ενός συνολικότερου διατροφικού προτύπου που περιλαμβάνει λαχανικά, φρούτα, όσπρια, ξηρούς καρπούς, ελαιόλαδο και ψάρια και περιορίζει τα τρόφιμα με πολλά κορεσμένα λιπαρά.
Χρήσιμο μπορεί να είναι επίσης να αντικαθιστά λιγότερο ευνοϊκές επιλογές. Για παράδειγμα, ένα πρωινό με βρώμη, φρούτο και ξηρούς καρπούς μπορεί να αντικαταστήσει ένα γεύμα πλούσιο σε βούτυρο, αλλαντικά ή επεξεργασμένα αρτοσκευάσματα.
Η τακτική κατανάλωση βρώμης δεν σημαίνει ότι μπορεί να διακοπεί φαρμακευτική αγωγή για τη χοληστερίνη. Σε άτομα με πολύ υψηλή LDL ή αυξημένο καρδιαγγειακό κίνδυνο, η διατροφή αποτελεί σημαντικό μέρος της αντιμετώπισης, αλλά μπορεί να χρειάζεται παράλληλα θεραπεία που έχει συστήσει γιατρός.
Συνολικά, η βρώμη μπορεί να συμβάλει σε μια μέτρια αλλά πραγματική μείωση της LDL χοληστερίνης, κυρίως χάρη στις β-γλυκάνες της. Η επίδρασή της είναι μεγαλύτερη όταν καταναλώνεται συστηματικά και εντάσσεται σε μια συνολικά καρδιοπροστατευτική διατροφή. Δεν είναι «φάρμακο» για τη χοληστερίνη, αποτελεί όμως ένα από τα τρόφιμα με τα πιο καλά τεκμηριωμένα οφέλη για τον έλεγχο των λιπιδίων του αίματος.
Πηγή: Mayo Clinic
