Ο Δείκτης Μάζας Σώματος (Body Mass Index – BMI) είναι ίσως το πιο ευρέως χρησιμοποιούμενο εργαλείο για την αξιολόγηση του σωματικού βάρους σε σχέση με το ύψος. Υπολογίζεται διαιρώντας το βάρος (σε κιλά) με το τετράγωνο του ύψους (σε μέτρα). Παρόλο που χρησιμοποιείται συχνά από επαγγελματίες υγείας, ασφαλιστικούς οργανισμούς και φορείς δημόσιας υγείας, ο BMI έχει σημαντικούς περιορισμούς και δεν μπορεί να δώσει μια πλήρη εικόνα για την υγεία ή τη φυσική κατάσταση ενός ατόμου.
Πότε ο Δείκτης Μάζας Σώματος γίνεται αναξιόπιστος;
Η βασική αδυναμία του Δείκτη Μάζας Σώματος είναι ότι δεν λαμβάνει υπόψη τη σύσταση του σώματος – δηλαδή τη σχέση μεταξύ λίπους, μυϊκής μάζας και οστικής πυκνότητας. Αυτό σημαίνει πως δύο άνθρωποι με τον ίδιο δείκτη μπορεί να έχουν εντελώς διαφορετική φυσική κατάσταση και επίπεδο υγείας.
Ιδιαίτερα προβληματικός γίνεται ο δείκτης όταν εφαρμόζεται σε άτομα που έχουν ύψος πολύ μικρότερο των 150 εκατοστών ή μεγαλύτερο των 185 εκατοστών. Μάλιστα, έρευνες δείχνουν ότι:
- Σε πολύ κοντά άτομα, ο BMI υπερεκτιμά το σωματικό λίπος, κάνοντάς τα να φαίνονται βαρύτερα ή λιγότερο υγιή απ’ ό,τι πραγματικά είναι.
- Σε πολύ ψηλά άτομα, ο BMI συχνά υποεκτιμά το λίπος και το βάρος τους, δίνοντας μια πλασματική εικόνα υγείας.
Ο λόγος γι’ αυτό είναι ότι ο μαθηματικός τύπος του Δείκτη Μάζας Σώματος δεν λαμβάνει υπόψη αναλογίες σώματος και την πραγματική κατανομή του βάρους στο σώμα.
Οι αδυναμίες του Δείκτη Μάζας Σώματος
Ο δείκτης αγνοεί κρίσιμους παράγοντες όπως:
- Ηλικία
- Φύλο
- Επίπεδο μυϊκής μάζας
- Κατανομή λίπους
- Ορμονικές διαταραχές
Για παράδειγμα, ένας αθλητής με αυξημένη μυϊκή μάζα μπορεί να θεωρείται «υπέρβαρος» ή ακόμη και «παχύσαρκος» βάσει του Δείκτη Μάζας Σώματος, παρότι έχει εξαιρετική φυσική κατάσταση και χαμηλό ποσοστό λίπους.
Τι μπορείτε να χρησιμοποιήσετε αντί για τον Δείκτη Μάζας Σώματος
Αν θέλετε να αποκτήσετε μια πιο ακριβή εικόνα της φυσικής σας κατάστασης, υπάρχουν πιο αξιόπιστες μετρήσεις:
- Ποσοστό σωματικού λίπους: Μετριέται με ειδικά μηχανήματα (π.χ. λιπομέτρηση) και δίνει μια πιο αντικειμενική εκτίμηση.
- Περιφέρεια μέσης: Η αυξημένη περίμετρος μέσης (άνω των 88 cm για γυναίκες και 102 cm για άνδρες) σχετίζεται άμεσα με αυξημένο κίνδυνο για καρδιαγγειακά νοσήματα και διαβήτη.
- Αναλογία μέσης-γοφών: Υποδεικνύει την κατανομή λίπους στο σώμα και τη μεταβολική υγεία.
- Waist-to-Height Ratio: Δηλαδή η περιφέρεια της μέσης σε σχέση με το ύψος. Ιδανικά, δεν θα πρέπει να ξεπερνά το 50%.
Ο Δείκτης Μάζας Σώματος μπορεί να είναι ένα χρήσιμο εργαλείο για τη γενική παρακολούθηση πληθυσμών, όμως δεν αποτελεί προσωπικό εργαλείο διάγνωσης υγείας. Ιδιαίτερα για άτομα εκτός του «μέσου όρου» ύψους, τα αποτελέσματά του μπορεί να είναι παραπλανητικά. Αν θέλετε να κατανοήσετε πραγματικά το σώμα και την υγεία σας, είναι σημαντικό να συμβουλευτείτε έναν ειδικό και να χρησιμοποιήσετε πιο εξειδικευμένες μεθόδους.
Πηγή: businessinsider.com