Ξηροί καρποί, αποξηραμένα φρούτα και, φυσικά, οι αγαπημένοι μας σπόροι, που φημίζονται για την υψηλή διατροφική τους αξία και τη δυνατότητά τους να κάνουν τη διαφορά σε μία τεράστια πληθώρα ευφάνταστων συνταγών. Όπως κάθε φαγώσιμο, έτσι και τα σνακς έχουν τη δική του ιστορία, που είναι, πιθανότατα, πολύ πιο συναρπαστικοί από όσο νομίζετε!
Ιδίως οι σπόροι όπως ο ηλιόσπορος με τις θεραπευτικές ιδιότητες, ο κολοκυθόσπορος, γνωστός και ως πασατέμπο, το ευεργετικό σουσάμι και το εύγευστο κουκουνάρι, έχουν τις ρίζες τους στην αρχαιότητα και, έκτοτε, αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι του παγκόσμιου διατροφικού χάρτη. Ας δούμε μερικά ενδιαφέροντα πράγματα για την ιστορία τους.
Οι ηλιόσποροι
Από την Ισπανία, ο ηλιόσπορος έφτασε στη Ρωσία και, σήμερα, είναι διαδεδομένος σε ολόκληρο τον κόσμο. Καλλιεργείται σε χώρες όπως η Γαλλία, η Ισπανία, η Ιταλία, οι ΗΠΑ, η Ρωσία, η Αργεντινή και η Ινδία, ενώ έχει εξαπλωθεί και στην Ανατολική Ευρώπη.
Και ενώ, αρχικά, οι ηλίανθοι χρησιμοποιούνταν αποκλειστικά ως διακοσμητικά φυτά, στα μέσα του 20ου αιώνα οι Ρώσοι ξεκίνησαν να τους καλλιεργούν για την παραγωγή λαδιού. Οι σπόροι του φυτού, οι ηλιόσποροι, αποτελούσαν μία βασική κατηγορία τροφίμων για τους ιθαγενείς της Νοτίου Αμερικής.
Ανά την ιστορία, οι ηλιόσποροι έχουν αναγνωριστεί για τις θεραπευτικές τους ιδιότητες απέναντι σε τσιμπήματα εντόμων και ερπετών, καθώς και για την ευεργετική τους δράση για διάφορα νοσήματα, όπως η βρογχίτιδα και ο ρευματισμός.
Οι κολοκυθόσποροι
Οι κολοκυθόσποροι, γνωστοί και ως πασατέμπος, είναι οι ψημένοι σπόροι κολοκύθας. Ο όρος πασατέμπος μεταφράζεται ως “ο χρόνος που περνά” ή, διαφορετικά, “περνώ το χρόνο μου”.
Η ονομασία τους δεν είναι τυχαία, εφόσον τα πασατέμπο αποτελούν το πλέον διαδεδομένο σνακ με το οποίο περνούσαν την ελεύθερη ώρα τους, το μεγαλύτερο ποσοστό του λαού λόγω του χαμηλού τους κόστους. Αυτός είναι και ο λόγος που ο όρος πασατέμπο χρησιμοποιείται και μεταφορικά για να περιγράψει την εύκολη, φθηνή και καθημερινή χρήση.
Στο εξωτερικό, οι κολοκυθόσποροι είναι γνωστοί ως pepita (πεπίτα), ονομασία που προέρχεται από το Μεξικό, όπου πρωτοεμφανίστηκαν. Αποτελούν σημαντικό συστατικό της μεξικάνικης κουζίνας, ενώ καταναλώνονται ως σνακ σε πολλές γωνιές του κόσμου, όπως οι ΗΠΑ, η Λατινική Αμερική και η
Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη
Το σουσάμι
Η εμφάνισή του σουσαμιού στη διατροφή του ανθρώπου εντοπίζεται το 2000 π.Χ. Κατάγεται από την Εγγύς Ανατολή, ενώ ορισμένοι συνδέουν τις ιστορικές του ρίζες με την Ινδία, την Αίγυπτο, και την Αφρική.
Οι σπόροι και τα παράγωγα του σουσαμιού έχουν συνδεθεί, ανά την ιστορία, ακόμα και με μαγικές ή θεϊκές δυνάμεις! Οι Ασσύριοι, συγκεκριμένα, πίστευαν πως, όταν οι θεοί δημιούργησαν τον κόσμο, ήπιαν κρασί από σουσάμι. Αντιστοίχως, οι ινδουιστές συνδέουν το σουσάμι με την αθανασία.
Το σουσάμι θεωρείται ένα από τα αρχαιότερα καλλιεργούμενα φυτά που αποδίδουν λάδι. Οι Αιγύπτιοι χρησιμοποιούσαν το αλεύρι του, οι Κινέζοι παρασκεύαζαν από αυτό τη σινική μελάνη, οι Ρωμαίοι το άλεθαν και παρασκεύαζαν κρέμα για το ψωμί, ενώ, σήμερα, χρησιμοποιείται με τη μορφή ελαίου (σησαμέλαιο), για την παρασκευή ταχινιού και χαλβά. Στην Ελλάδα, επιπλέον, το συναντάμε σε μία πληθώρα αρτοσκευασμάτων.
Το κουκουνάρι
Το κουκουνάρι είναι ο βρώσιμος σπόρος των πευκοειδών και άλλων κωνοφόρων δέντρων. Από τα 90 είδη πευκοειδών, ωστόσο, μόλις τα 20 θεωρούνται βρώσιμα.
Οι σπόροι των κουκουναριών φαίνεται πως εισήχθησαν για πρώτη φορά στη διατροφή του ανθρώπου στην Παλαιολιθική περίοδο. Η αρχική τους καταγωγή φαίνεται πως είναι η Ιβηρική Χερσόνησος και η Βόρεια Αφρική, ενώ καλλιεργούνται συστηματικά στη Μεσόγειο εδώ και αρκετά χρόνια.
Οι Αρχαίοι Έλληνες και οι Ρωμαίοι συνήθιζαν να διατηρούν τους κουκουναρόσπορους σε μέλι, ενώ το κουκουνάρι ήταν διαδεδομένο και σε ιθαγενείς της Αμερικής, σε διάφορους μεσογειακούς και ανατολίτικους πολιτισμούς, καθώς και στη Λατινική Αμερική. Για το λόγο αυτό, το συναντάμε με διαφορετικές ονομασίες ανά τον κόσμο.