Τα βότανα και τα μπαχαρικά είναι η ραχοκοκαλιά κάθε υπέροχου φαγητού. Όχι μόνο προσφέρουν στα πιάτα τις χαρακτηριστικές τους γεύσεις και τα αρώματα, αλλά μπορούν επιπλέον να προσφέρουν το καθένα ξεχωριστά τα δικά του οφέλη, όταν καταναλώνονται με τον σωστό συνδυασμό και σε σωστές ποσότητες.
Ωστόσο, είτε πρόκειται για την τέλεια γεύση σε ένα πιάτο είτε για τα οφέλη στη διατροφή και στην υγιεία, είναι σημαντικό οι καταναλωτές να είναι σίγουροι ότι παίρνουν αυτό που πληρώνουν.
Μπορούν οι καταναλωτές να είναι σίγουροι για το τι αγοράζουν;
Μπορούν οι καταναλωτές να εμπιστευτούν, ότι τα βότανα και τα μπαχαρικά που αγοράζουν είναι αυτό που πιστεύουν; Σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη της ΕΕ, μάλλον όχι. Η μελέτη, η οποία διεξήχθη σε 21 κράτη της ΕΕ, καθώς και στην Ελβετία και τη Νορβηγία, αποκάλυψε, ότι σχεδόν 1 στα 5 βότανα και μπαχαρικά ήταν νοθευμένα ή τροποποιημένα με κάποιον άγνωστο τρόπο: Η ρίγανη βρέθηκε ως το πιο συχνά νοθευμένο βότανο, με σχεδόν τα μισά δείγματα που συλλέχθηκαν (48%) να περιέχουν άλλα συστατικά, συνηθέστερα φύλλα ελιάς. Άλλα βότανα και μπαχαρικά που βρέθηκαν πιο συχνά να είναι νοθευμένα ήταν το πιπέρι (17% των δειγμάτων), το κύμινο (14%), ο κουρκουμάς (11%), το σαφράν (11%) και η πάπρικα (6%).
Οι τρόποι νοθείας και η πρωτιά της ρίγανης
Οι τρόποι τροποποίησης ή νοθείας αυτών των βοτάνων και μπαχαρικών ποικίλλουν. Ορισμένα περιείχαν άλλα υλικά που προστέθηκαν στο προϊόν αλλά δεν αποκαλύφθηκαν. Τέτοια ήταν η περίπτωση της ρίγανης, το πιο νοθευμένο μπαχαρικό. Το πιο ανησυχητικό όμως είναι, ότι ορισμένα βότανα και μπαχαρικά βρέθηκαν να περιέχουν πρόσθετα, που επί του παρόντος δεν είναι εγκεκριμένα για χρήση σε τρόφιμα:
- Συνολικά, η μελέτη διερεύνησε 1.885 δείγματα βοτάνων και μπαχαρικών και διαπίστωσε, ότι περισσότερα από τα μισά περιείχαν «κάποια ποσότητα μη δηλωμένης φυτικής ύλης».
- Περίπου 1 στα 50 δείγματα περιείχαν μη εγκεκριμένες βαφές τροφίμων.
- Αρκετά δείγματα βρέθηκαν επίσης να έχουν υψηλότερα από τα επιτρεπόμενα επίπεδα χαλκού, συμπεριλαμβανομένων δύο δειγμάτων κύμινου, τεσσάρων πιπεριών και 45 ρίγανης.
- Ένα δείγμα περιείχε επίσης επικίνδυνα υψηλά επίπεδα της καρκινογόνου χημικής ουσίας χρωμικού μολύβδου.
Ενώ το ποσοστό νοθείας μεταξύ των βοτάνων και των μπαχαρικών που δοκιμάστηκαν ήταν υψηλό, οι ερευνητές κατέστησαν σαφές, ότι δεν είχαν αρκετά δεδομένα για να πουν με ακρίβεια, σε ποιο σημείο της αλυσίδας εφοδιασμού ήταν πιο πιθανό να προκύψουν αυτά τα ζητήματα νοθείας.
Αύξηση της ζήτησης, της τιμής και της νοθείας
Καθώς το ενδιαφέρον για τις παγκόσμιες γεύσεις συνεχίζει να αυξάνεται, το ίδιο αυξάνεται και η ζήτηση για τα βότανα και τα μπαχαρικά που παρέχουν αυτές τις γεύσεις. «Η παγκόσμια ζήτηση για βότανα και μπαχαρικά αυξάνεται», έγραψαν οι συγγραφείς της μελέτης, «εξαιτίας της αυξανόμενης δημοτικότητας στον τομέα των υπηρεσιών τροφίμων για χρήση σε έτοιμα γεύματα, του ενδιαφέροντος για νέες γεύσεις και έθνικ κουζίνα, καθώς και των ισχυρισμών που σχετίζονται με την υγεία κ.λπ. Ωστόσο, οι έσπευσαν να σημειώσουν, ότι με την αυξανόμενη ζήτηση και το κόστος εισαγωγής και εξαγωγής στα ύψη, αυξάνεται η πιθανότητα νόθευσης.
Σε γενικές γραμμές, τα γαστρονομικά βότανα και τα μπαχαρικά είναι ένα παγκόσμιο εμπορεύσιμο προϊόν με μια πολύπλοκη αλυσίδα εφοδιασμού, που περιλαμβάνει πολλά στάδια πριν φτάσουν στους τελικούς χρήστες, δηλαδή στη βιομηχανία τροφίμων, στην εστίαση και στους καταναλωτές. Λόγω αυτής της πολυπλοκότητας της αλυσίδας, υπάρχουν πολλαπλές ευκαιρίες να νοθευθούν μαγειρικά βότανα και μπαχαρικά για να βελτιωθεί το οικονομικό κέρδος.