Στον Κήπο της Γεθσημανής, ο Ιούδας Ισκαριώτης πρόδωσε τον Ιησού στους Ρωμαίους αναγνωρίζοντάς τον δημόσια, ώστε να μπορέσουν να τον συλλάβουν. Ο Ιούδας έδειξε τον Ιησού στις αρχές φιλώντας τον για χαιρετισμό.
Αλλά υπάρχουν περισσότερα σε αυτή την ιστορία από όσα φαίνονται στο μάτι, οπότε ας ρίξουμε μια πιο προσεκτική ματιά στον χαρακτήρα του Ιούδα του Ισκαριώτη και στην προδοσία του Ιησού – για την οποία, ως γνωστόν, πληρώθηκε με τριάντα αργύρια.
Γιατί ο Ιησούς επέλεξε τον Ιούδα ως μαθητή του, αφού γνώριζε πως κάποια στιγμή θα τον προδώσει;
Σ’ αυτό το ερώτημα υπάρχουν διάφορες απαντήσεις, όλες επικεντρώνονται στο θέμα της “ελεύθερης βούλησης”, που αποτελεί θεμέλιο της χριστιανικής πίστης. Με απλά λόγια ο Ιούδας αφέθηκε ελεύθερος να επιλέξει αν θα προδώσει ή όχι. Ο Ιησούς δεν ήθελε να τον επηρεάσει ούτε να τον απαλλάξει από τα καθήκοντά του. Το ίδιο ελεύθεροι αφέθηκαν οι άνθρωποι που τον συνέλαβαν, που τον δίκασαν που τον χλεύασαν ή που έπαιξαν στα ζάρια το χιτώνα του.
Είναι μία άποψη. Αλλά σκεφτείτε, ότι ο Ιούδας υπήρξε προσωπική επιλογή του Ιησού, δε βρέθηκε τυχαία στο δρόμο του, όπως ο Άννας, ο Καϊάφας ή ο Πόντιος Πιλάτος. Κι όχι μόνο αυτό, κατά τη διάρκεια του Μυστικού Δείπνου ο Ιησούς δηλώνει: “Εγώ ξέρω ποιους διάλεξα για μαθητές μου” (Ιωάννης, 13, 18).
Για ποιο λόγο λοιπόν τον διάλεξε για μαθητή του; Αφού σίγουρα γνώριζε τι θα έκανε αργότερα; Τελικά ο Ιούδας απ’ότι φαίνεται, υπηρέτησε την εφαρμογή του θεϊκού σχεδίου, χωρίς να το γνωρίζει.
Ο Ιούδας προδίδει τον Ιησού
Μετά τον Μυστικό Δείπνο, ο Ιησούς αποσύρθηκε με τους μαθητές του στον κήπο της Γεθσημανή.
Αν και ο Ιούδας ο Ισκαριώτης ήταν μαζί τους στον Μυστικό Δείπνο, αναφέρεται (ή, σε μερικά από τα Ευαγγέλια, απλώς υπονοείται) ότι έφυγε πριν τελειώσει το δείπνο. Δεν ήταν λοιπόν με τον Ιησού και τους άλλους μαθητές όταν πήγαν στη Γεθσημανή. Ο Ιωάννης (18:2) μας λέει, ότι ο Ιησούς πήγαινε συχνά σε αυτόν τον κήπο με τους μαθητές του, έτσι ο Ιούδας ήξερε πού να βρει τον Ιησού.
Ο Ιησούς είπε στους μαθητές του να καθίσουν ενώ αυτός πήγε να προσευχηθεί. Υπήρχε ξεκάθαρα κάτι στο μυαλό του Ιησού, καθώς πήρε μαζί του τον Πέτρο και «τους δύο γιους του Ζεβεδαίου» για να πάει να προσευχηθεί. Ο Ιησούς προσευχήθηκε στον Θεό, ζητώντας να ανακουφιστεί από τα βάσανα που έρχονται.
Ωστόσο, αν ήταν θέλημα του Θεού να γίνει αυτό, θα το δεχόταν. Όταν επέστρεψε στους υπόλοιπους μαθητές, αυτοί είχαν αποκοιμηθεί.
Ο Ιησούς πήγε και προσευχήθηκε τρεις φορές συνολικά, αλλά κάθε φορά, οι μαθητές αποκοιμήθηκαν. Στο τέλος τους είπε να ξεκουραστούν γιατί είχε φτάσει η ώρα να προδοθεί από τους εχθρούς του.
Λίγο μετά, έφτασε ο Ιούδας με ένα πλήθος ιερέων και στρατιωτών, με ξίφη και ξύλα. Ο Ιούδας είχε κανονίσει να τους αποκαλύψει ποιος άνθρωπος ήταν ο Ιησούς πηγαίνοντας σε αυτόν και φιλώντας τον. Όταν το έκανε, συνέλαβαν τον Ιησού και άρχισαν να τον παίρνουν μακριά.
Γιατί ο Πέτρος δεν επιτέθηκε στον Ιούδα, αλλά στον υπηρέτη;
Όμως ο Πέτρος παρενέβη, τράβηξε το σπαθί του και επιτέθηκε στον υπηρέτη του αρχιερέα και του έκοψε το αυτί. Ο Ιησούς όμως διέταξε τον Πέτρο να βάλει το σπαθί του στη θήκη, καθώς ήταν έτοιμος να υπακούσει στο θέλημα του Θεού και να αφήσει να τον συλλάβουν. Ο Ιησούς στη συνέχεια, άπλωσε το χέρι του και θεράπευσε τον πληγωμένο υπηρέτη, αποκαθιστώντας το αυτί του.
Προφανώς ο Πέτρος φοβήθηκε να επιτεθεί στον Ιούδα, γιατί βρίσκονταν ανάμεσα στους στρατιώτες. Ή δεν αντιλήφθηκε τον ρόλο του Ιούδα, αφού βρισκόταν μακριά τη στιγμή της προδοσίας, μαζί με τον Ιάκωβο και τον Ιωάννη. Η αντίδραση του Πέτρου είναι μια ένδειξη, πως ο Ιούδας δεν είχε δώσει μέχρι τότε δείγματα κακού χαρακτήρα, γι’ αυτό και κανείς από τους μαθητές δεν είχε υποψιαστεί πως ήθελε να προδώσει τον Δάσκαλο
Ο Ιούδας προδίδει τον Ιησού για τριάντα αργύρια
Η προδοσία του Ιησού από τον Ιούδα είναι προφανώς ένα σημείο καμπής στα Ευαγγέλια επειδή επιταχύνει τη σύλληψη, την ανάκριση και την επακόλουθη σταύρωση του Ιησού. Αλλά γιατί ο Ιούδας έγινε προδότης είναι ένα δύσκολο ερώτημα να απαντηθεί.
Ο Ματθαίος ο Ευαγγελιστής είναι ο μόνος από τους τέσσερις ευαγγελογράφους, που αναφέρει πόσα έλαβε ο Ιούδας για την προδοσία του Ιησού. Γιατί όμως μόνο «τριάντα αργύρια»;
Φαίνεται, ότι ο Ματθαίος επέλεξε αυτό το μάλλον μέτριο ποσό – όταν οι αρχές θα είχαν πιθανότατα πληρώσει στον Ιούδα πολύ περισσοτερα χρήματα για να προδώσει τον Ιησού. Ωστόσο, το κίνητρο του Ιούδα μπορεί κάλλιστα να ήταν οποιοδήποτε χρηματικό ποσό, επειδή σύμφωνα με το εδάφιο Ιωάννης 12:6 ο Ιούδας ήταν φιλάργυρος και κλέφτης
Τι σημαίνει «Ισκαριώτης»
Οι μελετητές δεν μπορούν, να συμφωνήσουν για το τι σημαίνει το Ισκαριώτης, που συνοδεύει το όνομα του Ιούδα. Η πιο διαδεδομένη ερμηνεία είναι ότι σημαίνει «άνθρωπος που κατάγεται από την Κεριώθ», που προσδιορίζει τον Ιούδα ως Ιουδαίο και όχι ως Γαλιλαίο (όλοι οι άλλοι μαθητές του Ιησού ήταν από τη Γαλιλαία), αν και στην πραγματικότητα κανείς δεν είναι σίγουρος πού βρισκόταν η Κεριώθ.
Ωστόσο, έχουν προταθεί εναλλακτικές θεωρίες, συμπεριλαμβανομένης της άποψης, ότι είναι μια λανθασμένη μεταγραφή του «Sicariot», που σημαίνει «άνθρωπος με μαχαίρι» ή «τρομοκράτης» – από μια ομάδα δολοφόνων, τους «Sicarii», που έκρυβαν στιλέτα κάτω από τους μανδύες τους και διέπρατταν δολοφονίες σε μια προσπάθεια να αντισταθούν στην ρωμαϊκή κυριαρχία στην περιοχή.
Αυτοί οι τρομοκράτες ήταν επίσης γνωστοί ως Ζηλωτές, και λόγω της θέρμης με την οποία αντιτάχθηκαν στη ρωμαϊκή κατοχή, η λέξη ζηλωτής άρχισε να χρησιμοποιείται για κάθε ένθερμο ή φανατικό υποστηρικτή μιας υπόθεσης. Πράγματι, ένας άλλος Ιούδας, ο Ιούδας του Γκαμαλά (μερικές φορές γνωστός ως Ιούδας της Γαλιλαίας), είχε ηγηθεί μιας αιματηρής αλλά χωρίς επιτυχία επανάστασης εναντίον της Ρώμης.
Γιατί ο Ιούδας πρόδωσε τον Ιησού εξαρχής;
Ένα άλλο ερώτημα στο οποίο δεν υπάρχει οριστική απάντηση είναι: γιατί ο Ιούδας πρόδωσε τον Ιησού εξαρχής; Μπορούμε προφανώς να παραμείνουμε στο χρηματικό κίνητρο– έγιναν όλα για τα χρήματα – αλλά αν σταματήσουμε και σκεφτούμε πόσο φτηνά επέτρεψε ο Ιούδας να πληρωθεί η προδοσία του από τις αρχές, μπορεί να μην μείνουμε ικανοποιημένοι με μια τέτοια απάντηση.
Μια άλλη πιθανότητα είναι ότι ο Ιούδας πίστευε, ότι ο Ιησούς ήταν ο Μεσσίας , γι’αυτό και τον ακολούθησε αρχικά. Αλλά απογοητεύτηκε με την άρνηση του Ιησού να ξεκινήσει μια εξέγερση ενάντια στις ρωμαϊκές δυνάμεις που κυβερνούσαν την Ιουδαία. (Εδώ, το γεγονός ότι ο Ιούδας ήταν υποτιθέμενος Ιουδαίος, ενώ οι άλλοι μαθητές ήταν από τη Γαλιλαία ενισχύει αυτή τη θεωρία.)
Η φιλοσοφία του Ιησού «γυρίστε το άλλο μάγουλο», ίσως δεν ταίριαζε με τον αντι-Ρωμαίο Ιούδα. Αλλά αυτή η ανάλυση των κινήτρων του Ιούδα είναι μόνο εικασία.
Γιατί οι Ρωμαίοι χρειάζονταν τον Ιούδα να τους υποδείξει τον Ιησού, αφού ήταν ένα γνωστό πρόσωπο από τις διδασκαλίες του;
Ίσως δεν ήταν και τόσο γνωστός ο Ιησούς, ειδικά στους Ρωμαίους στρατιώτες, που μάλλον θα αδιαφορούσαν για τις ομιλίες του. Άλλωστε μην ξεχνάμε, πως η σύλληψη έγινε το βράδυ. Έπρεπε να βρεθεί κάποιος που γνώριζε τον Ιησού και τα μέρη που σύχναζε και ανάμεσα στους πολλούς μαθητές του, να υποδείξει το πρόσωπο που έψαχναν οι διώκτες του. Όλα έπρεπε να γίνουν γρήγορα και ήσυχα, ώστε να προκληθούν οι μικρότερες δυνατές αντιδράσεις. Μια σύλληψη του Ιησού μέρα μεσημέρι, εν μέσω υποστηρικτών και θαυμαστών του, σίγουρα θα ήταν μια ριψοκίνδυνη ενέργεια.
Πώς τελικά πέθανε ο Ιούδας;
Οι περισσότεροι άνθρωποι θα απαντήσουν: «Η Βίβλος μας λέει ότι ο Ιούδας κυριεύτηκε από τύψεις και κρεμάστηκε.» Αλλά μάλλον δεν είναι έτσι. Ή, μάλλον, είναι και δεν είναι. Όπως ο Δαβίδ σκότωσε και δεν σκότωσε τον Γολιάθ, έτσι και ο Ιούδας κρεμάστηκε και δεν κρεμάστηκε. Στο κεφάλαιο 27 του Ματθαίου, μας λένε ότι αυτοκτόνησε, αλλά μια διαφορετική αφήγηση δίνεται στις Πράξεις 1:17-20.
Εκεί μας λένε ότι ο Ιούδας, αφού αγόρασε ένα χωράφι με τα τριάντα αργύρια του, έπεσε «με το κεφάλι» και «έσκασε στη μέση, και όλα του τα σπλάχνα ξεχύθηκαν». Ωραίο τέλος!
Συμπέρασμα
Οι απαντήσεις ποικίλουν, αλλά οι περισσότερες επικεντρώνονται στο θέμα της «ελεύθερης βούλησης», η οποία είναι και το θεμέλιο της χριστιανικής πίστης. Δηλαδή, ο Ιούδας αφέθηκε ελεύθερος να κάνει την επιλογή του. Ο Ιησούς δεν ήθελε να τον επηρεάσει ούτε να τον απαλλάξει. Μάλιστα είχε πει, σύμφωνα με τον Ιωάννη: «Εγώ ξέρω ποιους διάλεξα για μαθητές μου». Μήπως, τελικά, όντως ο Ιούδας αποτέλεσε -άθελά του- μέρος ενός θεϊκού σχεδίου;
