Η εφεύρεση που κάποτε έγινε δεκτή με ψυχρό σκεπτικισμό, έχει γίνει πλέον ένα αναπόσπαστο κομμάτι της ζωής μας.
Η τεχνολογία, που αρχικά προοριζόταν ως εργαλείο για την ενίσχυση της βιομηχανικής παραγωγικότητας είναι πλέον σχεδόν απαραίτητη για οικιακή και βιομηχανική χρήση αλλά και γιά τις μεταφορές. Ο κλιματισμός έχει διαμορφώσει τον κόσμο μας στο βαθμό, που οι άνθρωποι, μπορούν να συνεχίσουν μια φυσιολογική ζωή τους ζεστούς μήνες ή σε συνθήκες καύσωνα, κάτι που δεν συνέβαινε πριν.
Η ιδέα της οικιακής χρήσης ψυχρού αέρα
Η ιδέα της ψύξης του αέρα στο σπίτι ενός ατόμου είχε συλληφθεί πολύ πριν η τεχνολογία ήταν διαθέσιμη για την παραγωγή αυτού του δροσερού αέρα. Στην πραγματικότητα, η πρώτη απόπειρα κατασκευής κλιματιστικού έγινε από τον Dr. John Gorrie, έναν γιατρό από τη Florida, τη δεκαετία του 1830. Χρησιμοποίησε έναν ανεμιστήρα για να φυσήξει αέρα πάνω από έναν κουβά με πάγο, για να βοηθήσει στην ψύξη των δωματίων σε νοσοκομεία, που νοσηλεύονταν ασθενείς με κίτρινο πυρετό και ελονοσία. Ο Gorrie ονόμασε την εφεύρεσή του «μηχανή πάγου». Πιο εξελιγμένα μηχανήματα, που θα μπορούσαν να παράγουν ψυχρές θερμοκρασίες, θα περίμενε κανείς, ότι θα φαινόταν σαν μια συναρπαστική πρόταση κατά τη διάρκεια της Βιομηχανικής Επανάστασης. Οι προσπάθειες όμως του Gorrie να κατοχυρώσει με δίπλωμα ευρεσιτεχνίας και να διαδώσει την εφεύρεσή του, απέτυχαν.
Ο πρόδρομος των σύγχρονων κλιματιστικών
Μόλις το 1902 ένας Αμερικανός με το όνομα Willis Haviland Carrier σχεδίασε τον πρόδρομο των σύγχρονων κλιματιστικών μονάδων. Ο Carrier σχεδίασε και κατοχύρωσε με δίπλωμα ευρεσιτεχνίας τη «Συσκευή επεξεργασίας αέρα», και χρησιμοποίησε πηνία ψύξης για να ψύξει τον αέρα και να μειώσει την υγρασία έως και 55%. Η αναγνώριση ήρθε, όταν του ζητήθηκε να λύσει ένα μεγάλο πρόβλημα υγρασίας σε μια εκδοτική εταιρεία. Η υγρασία σε συνδυασμό με τη ζέστη απείλησαν τη φήμη της υψηλής ποιότητας έγχρωμης εκτύπωσης της “Sackett-Wilhelms Lithographic and Publishing Company” του Μπρούκλιν. Μετά από δύο καλοκαίρια ακραίας ζέστης και υγρασίας, που διέκοψε τις εργασίες της εταιρίας, καθώς προκάλεσε διόγκωση των σελίδων και θολές εκτυπώσεις, η εταιρεία πίστεψε, ότι αυτή η νέα τεχνολογία θα μπορούσε να βοηθήσει.
Τα κλιματιστικά κατακτούν τη βιομηχανία
Ο Carrier συνέχισε να εξελίσσει την τεχνολογία του και στη συνέχεια κατασκεύασε ένα αυτόματο σύστημα ελέγχου, που ρύθμιζε την υγρασία και τη θερμοκρασία του αέρα στα κλωστοϋφαντουργεία. Γρήγορα συνειδητοποίησε, ότι και άλλα είδη επιχειρήσεων θα μπορούσαν να επωφεληθούν από τη ρύθμιση της θερμοκρασίας και της υγρασίας και έτσι δημιούργησε τη δική του εταιρεία – “Carrier Engineering Corporation” – μαζί με άλλους έξι μηχανικούς. Τα κλιματιστικά άρχισαν πραγματικά να απογειώνονται στον βιομηχανικό τομέα. Υφαντουργεία, φαρμακευτικές εταιρείες, τυπογραφεία και ορισμένα νοσοκομεία άρχισαν να εγκαθιστούν αυτή τη νέα τεχνολογία στα κτίριά τους.
Η πρώτη κατοικία με κλιματισμό
Μόλις το 1914 η πρώτη κατοικία, η έπαυλη “Charles Gates”, στη Μινεάπολη εξοπλίστηκε με μηχανικό κλιματισμό. Στα πρώτα μοντέλα κλιματιστικών της Carrier, οι μονάδες ήταν μεγάλες και πολύ ακριβές και ο κλιματισμός κατοικιών παρέμεινε ένα προνόμιο για τους πλούσιους και διάσημους. Μέχρι το 1922, ο Carrier είχε δημιουργήσει ασφαλέστερο, μικρότερο και ισχυρότερο φυγόκεντρο συμπιεστή ψύξης, τον πρόδρομο του σύγχρονου κλιματισμού.
Ο κινηματογράφος συστήνει τον κλιματισμό στο ευρύ κοινό
Ενώ ο κλιματισμός είχε κερδίσει τη βιομηχανία, ήταν οι ταινίες που κατάφεραν να μυήσουν το ευρύ κοινό στον ψυχρό αέρα. Οι κινηματογράφοι προσέφεραν φθηνή ψυχαγωγία στο κοινό, αλλά οι μικροί, σκοτεινοί, κλειστοί χώροι, ήταν γνωστοί για τη μυρωδιά του μπαγιάτικου αέρα και του ιδρώτα. Έτσι η τεχνολογία του Carrier έγινε σύντομα δημοφιλής στις κινηματογραφικές αίθουσες. Λίγο αργότερα, εγκαταστάθηκαν κλιματιστικά σε βαγόνια τρένων, κτίρια γραφείων και πολυκαταστήματα. Στα τέλη της δεκαετίας του 1940 οι πωλήσεις άρχισαν να αυξάνονται με γρήγορους ρυθμούς.
Ο σκεπτικισμός και τα ηθικά ερωτήματα
Και ενώ οι άνθρωποι είχαν φωτιές μέσα στα σπίτια τους για να ζεσταθούν εδώ και αιώνες, η ιδέα ενός συστήματος ψύξης ήταν ένα εντελώς διαφορετικό ζήτημα. Οι προσπάθειες ελέγχου του περιβάλλοντος έθεσαν επίσης ηθικά ερωτήματα. Υπήρχε η αντίληψη, ότι η προσπάθεια ελέγχου του περιβάλλοντος πήγαινε ενάντια στο θέλημα του Θεού, λέει ο Λίμπχολντ, επιμελητής στο τμήμα εργασίας και βιομηχανίας στο Εθνικό Μουσείο Αμερικανικής Ιστορίας.
Με την υπαρξιακή απειλή της κλιματικής αλλαγής και της αύξησης της θερμοκρασίας συνολικά, η αυξημένη ζήτηση για ενέργεια δημιουργεί προκλητικά ερωτήματα σχετικά με το περιβαλλοντικό κόστος της άνεσης- και σε εξαιρετικά ζεστά κλίματα – της επιβίωσης. Οι ιστορικοί της τεχνολογίας όμως συμφωνούν, ότι όταν πρόκειται για τη χρήση ενέργειας, βλέπουν περισσότερες πιθανότητες για λιγότερη επιβάρυνση, με καθαρότερη, πιο αποτελεσματική τεχνολογία, που αντιμετωπίζει στοχευμένα τα περιβαλλοντικά προβλήματα, από ό,τι αν οι άνθρωποι περιορίσουν τη χρήση κλιματιστικών.
Η αλήθεια είναι, ότι ο κλιματισμός κέρδιζε σιγά σιγά την αποδοχή και ειδικά ο επιχειρηματικός κόσμος ήταν σαν έτοιμος από καιρό. Οι κατασκευαστές όλων των ειδών, από δερμάτινα είδη μέχρι μακαρόνια, γνώριζαν πολύ καλά, πώς οι μεταβαλλόμενες καιρικές συνθήκες απειλούσαν το προϊόν τους. Η εφεύρεση του Carrier συγκέντρωσε ακόμα περισσότερο ενδιαφέρον του κόσμου με την ενθουσιώδη κάλυψη του Τύπου. Στο Εθνικό Μουσείο Αμερικανικής Ιστορίας του Smithsonian, φυλάσσεται ένας από τους πρώτους φυγοκεντρικούς συμπιεστές ψύξης -που χρονολογείται στο 1922 – ως ιστορική αναγνώριση του άθλου του Carrier.
Πηγή: www.smithsonianmag.com
