Παρά την οικονομική ανάκαμψη της Ελλάδας μετά την πανδημία -η χώρα είναι πράγματι μεταξύ των καλύτερων πρόσφατων επιδόσεων στην ευρωζώνη, αλλά έχει γίνει και η φτωχότερη. Ο οίκος αξιολόγησης S&P ήταν ο τελευταίος που επαίνεσε τη χώρα, καθώς αναθεώρησε την προοπτική της σε «θετική». Η ελληνική οικονομία αναπτύχθηκε κατά 2% το 2023. Από το 2019, πριν από την πανδημία, η χώρα αναπτύχθηκε με σχεδόν διπλάσιο ρυθμό σε σχέση με την ευρωζώνη και σύμφωνα με το ΔΝΤ, η ελληνική οικονομία θα συνεχίσει να ξεπερνά τον μέσο ρυθμό ανάπτυξης της νομισματικής ένωσης για τα επόμενα δύο χρόνια.
Οι φτωχότεροι άνθρωποι στην ευρωζώνη
Ωστόσο. . . η τελευταία ανάκαμψη έχει μόλις ελαφρώς ανεβάσει το ελληνικό βιοτικό επίπεδο σε σχέση με τον μέσο όρο της ΕΕ τα τελευταία δύο χρόνια — αλλά όχι αρκετά για να μας απομακρύνει από τη θέση μας, ως οι φτωχότεροι άνθρωποι στην ευρωζώνη. Το κατά κεφαλήν ΑΕΠ είναι παρόμοιο με αυτό του μέσου όρου της ΕΕ μέχρι το 2009. Από τότε, 10 χώρες έχουν δει το βιοτικό επίπεδο να αυξάνεται πάνω από αυτό στην Ελλάδα, αφήνοντάς την τη δεύτερη φτωχότερη στην ΕΕ μετά τη Βουλγαρία, και τη φτωχότερη στο μπλοκ του κοινού νομίσματος. Με το χάσμα με τη Βουλγαρία να μειώνεται απότομα, δεν είναι παράλογο να περιμένουμε, ότι η Ελλάδα θα γίνει σύντομα η φτωχότερη χώρα της ΕΕ.
Πώς συμβιβάζεται η ισχυρή ανάκαμψη με τη φτώχεια;
Η απάντηση βρίσκεται στον απόηχο της οικονομικής κρίσης και της λιτότητας που ακολούθησε την κρίση του 2010.
- Οι ελληνικές δαπάνες περικόπηκαν
- Οι φόροι αυξήθηκαν για να εξασφαλιστεί μια διάσωση από το ΔΝΤ και την ΕΕ, συμπιέζοντας επιχειρήσεις και νοικοκυριά και κατεδαφίζοντας την οικονομία. Η έκταση της οικονομικής ζημιάς ήταν τεράστια για καιρό ειρήνης:
- Η ελληνική οικονομία συρρικνώθηκε σχεδόν κατά 30% από την κορυφή στο κατώτατο σημείο.
- Το 2016, οι καταναλωτικές δαπάνες μειώθηκαν κατά 24% από το 2007, οι κρατικές δαπάνες μειώθηκαν κατά 20% και οι επενδύσεις μειώθηκαν κατακόρυφα κατά 65%.
- Την ίδια περίοδο, η μεταποιητική δραστηριότητα μειώθηκε σχεδόν στο μισό, το λιανικό εμπόριο και η επαγγελματική δραστηριότητα συρρικνώθηκαν σχεδόν κατά το ένα τρίτο.
- Η ανεργία εκτοξεύτηκε στο ιστορικό υψηλό σχεδόν 30%.
Η Μεγάλη Ύφεση της Ελλάδας
Ως αποτέλεσμα, η ελληνική οικονομία είναι σήμερα περίπου 19% φτωχότερη από ό,τι το 2007 – παρά την ισχυρή ανάκαμψη της χώρας μετά την πανδημία – ενώ η οικονομία της ΕΕ στο σύνολό της έχει αυξηθεί κατά 17%. Το οικονομικό χτύπημα είναι σχεδόν άνευ προηγουμένου στη σύγχρονη εποχή, συγκρίσιμο μόνο με τη Μεγάλη Ύφεση των ΗΠΑ στη δεκαετία του 1930, σημειώνει ο Γιώργος Λαγαριάς, επικεφαλής οικονομολόγος στη Mazars Wealth Management. Οι πραγματικοί μισθοί μειώνονται σταθερά μέχρι το 2022, το πιο πρόσφατο διαθέσιμο στη βάση δεδομένων του ΟΟΣΑ, και μειώνονται κατά 30% από τα προ της οικονομικής κρίσης επίπεδά τους, αφήνοντας τη χώρα με έναν από τους χαμηλότερους μέσους μισθούς μεταξύ των ανεπτυγμένων οικονομιών.
Ωστόσο. . .
Η τελευταία ανάκαμψη έχει μόλις ελαφρώς ανεβάσει το ελληνικό βιοτικό επίπεδο σε σχέση με τον μέσο όρο της ΕΕ τα τελευταία δύο χρόνια — και όχι αρκετά για να μας απομακρύνει από τη θέση μας ως οι φτωχότεροι άνθρωποι στην ευρωζώνη. Αυτό είναι ένα σχετικά νέο πράγμα για την Ελλάδα, καθώς το κατά κεφαλήν ΑΕΠ ήταν παρόμοιο με αυτό του μέσου όρου της ΕΕ μέχρι το 2009. Από τότε, 10 χώρες έχουν δει το βιοτικό επίπεδο να αυξάνεται πάνω από αυτό στην Ελλάδα, αφήνοντάς την τη δεύτερη φτωχότερη στην ΕΕ μετά τη Βουλγαρία και τους φτωχότερους στο μπλοκ του κοινού νομίσματος. Με το χάσμα με τη Βουλγαρία να μειώνεται απότομα, δεν είναι παράλογο να περιμένουμε ότι η Ελλάδα θα γίνει σύντομα η φτωχότερη χώρα της ΕΕ.
Οι ανησυχίες για τις μακροπρόθεσμες οικονομικές προοπτικές της χώρας
Η ανάπτυξη με περιορισμένη μόχλευση – όπως είναι η περίπτωση της Ελλάδας – θα παραμείνει υποτονική και προβλέπεται, ότι θα χρειαστούν πολλά χρόνια «επίμονων μεταρρυθμίσεων» για να επιστρέψει η Ελλάδα στο σημείο που ήταν το 2007.
Οι χαμηλές επενδύσεις και υποτονική παραγωγικότητα συνεχίζουν να περιορίζουν τις οικονομικές δυνατότητες της Ελλάδας. Στην τελευταία του έκθεση για τη χώρα, το ΔΝΤ ανέφερε επίσης την κλιματική αλλαγή ως κίνδυνο —καθώς το 90% της τουριστικής υποδομής της χώρας και το 80% των βιομηχανικών δραστηριοτήτων βρίσκονται σε περιοχές, που εκτίθενται σε υψηλούς κλιματικούς κινδύνους — και τα ολοένα πιο θλιβερά δημογραφικά στοιχεία. Οι γεννήσεις στην Ελλάδα μειώθηκαν σε χαμηλό εννέα δεκαετιών το 2022, επιδεινώνοντας τη γήρανση της χώρας και συρρικνώνοντας τον πληθυσμό της καθώς πολλοί νέοι εγκαταλείπουν τη χώρα κάθε χρόνο.
Συνολικά, η οικονομική ανάκαμψη της Ελλάδας πρέπει να γιορταστεί, αλλά πρέπει να ιδωθεί στο πλαίσιο μιας αξιοσημείωτης οικονομικής κρίσης που την άφησε σε μια τρύπα από την οποία μπορεί να χρειαστεί μια γενιά για να βγει.
Πηγή: www.ft.com