Στην εποχή της τεχνολογίας, όπου η πληροφορία βρίσκεται κυριολεκτικά “ένα κλικ μακριά”, η ανθρώπινη μνήμη φαίνεται να υποχωρεί. Οι νέοι, περισσότερο από κάθε άλλη γενιά, βασίζονται στα κινητά και στους υπολογιστές τους για να θυμούνται τα πάντα — από απλούς αριθμούς έως σημαντικές υποχρεώσεις. Αυτή η νέα πραγματικότητα, όμως, έχει ανησυχήσει τους επιστήμονες, οι οποίοι προειδοποιούν ότι η συνεχής εξάρτηση από τις ψηφιακές συσκευές αλλάζει τον τρόπο που λειτουργεί ο εγκέφαλός μας.
Το φαινόμενο της «ψηφιακής λήθης»
Τα τελευταία χρόνια, οι επιστήμονες παρατηρούν ότι οι νέοι ξεχνούν πιο εύκολα από ποτέ. Το φαινόμενο αυτό, γνωστό και ως digital amnesia (ψηφιακή αμνησία), συνδέεται με την υπερβολική εξάρτηση από την τεχνολογία και την τεχνητή νοημοσύνη. Οι άνθρωποι δεν χρειάζεται πλέον να θυμούνται αριθμούς τηλεφώνου, ημερομηνίες ή πληροφορίες, γιατί τα πάντα είναι αποθηκευμένα στα κινητά ή στους υπολογιστές τους. Αυτή η ευκολία, όμως, φαίνεται να «τεμπελιάζει» τη μνήμη μας.
Η τεχνολογία αλλάζει τον τρόπο που λειτουργεί ο εγκέφαλος
Σύμφωνα με νευροεπιστήμονες, η συνεχής χρήση οθονών και η άμεση πρόσβαση στην πληροφορία μειώνουν την ικανότητά μας να συγκρατούμε δεδομένα για μεγάλο χρονικό διάστημα. Ο εγκέφαλος μαθαίνει να αποθηκεύει προσωρινά, επειδή “ξέρει” ότι μπορεί να βρει την πληροφορία ξανά στο διαδίκτυο. Έτσι, ενώ έχουμε περισσότερη γνώση διαθέσιμη από ποτέ, θυμόμαστε λιγότερα.
Το άγχος και η πίεση της καθημερινότητας
Πέρα από την τεχνολογία, σημαντικό ρόλο παίζει και το στρες. Οι νέοι βιώνουν υψηλά επίπεδα πίεσης λόγω σπουδών, εργασίας και κοινωνικών απαιτήσεων. Το χρόνιο άγχος επηρεάζει αρνητικά την ικανότητα συγκέντρωσης και απομνημόνευσης, καθώς εμποδίζει τον εγκέφαλο να οργανώσει σωστά τις πληροφορίες. Το αποτέλεσμα είναι συχνές αφαιρέσεις, ξεχασμένα ραντεβού ή δυσκολία στη μάθηση.
Οι συνέπειες για τη νέα γενιά
Αν και φαίνεται αθώο, το φαινόμενο αυτό μπορεί να έχει σοβαρές συνέπειες. Η μειωμένη μνήμη και συγκέντρωση επηρεάζουν την απόδοση στο σχολείο, στη δουλειά και στις κοινωνικές σχέσεις. Επιπλέον, η υπερβολική εξάρτηση από τα κινητά μπορεί να οδηγήσει σε μειωμένη κριτική σκέψη, αφού οι νέοι συχνά προτιμούν να “ψάχνουν” παρά να θυμούνται.
Τι μπορούν να κάνουν οι νέοι;
Οι ειδικοί προτείνουν πρακτικές λύσεις: περιορισμό της χρήσης κινητού πριν τον ύπνο, ασκήσεις μνήμης, διάβασμα βιβλίων και σωματική άσκηση. Επίσης, η διατροφή που περιλαμβάνει φρούτα, λαχανικά και ωμέγα-3 λιπαρά συμβάλλει στη σωστή λειτουργία του εγκεφάλου. Το πιο σημαντικό, όμως, είναι να καλλιεργηθεί ξανά η συνήθεια της ενσυνείδητης προσοχής — να ζούμε στο παρόν, χωρίς να βασιζόμαστε διαρκώς σε μια οθόνη.
Πηγή: psychologytoday.com
