Η Γη, ο μοναδικός μέχρι στιγμής γνωστός πλανήτης που φιλοξενεί ζωή, οφείλει την ευημερία της σε ένα στοιχείο τόσο απλό όσο θεμελιώδες: το οξυγόνο. Ωστόσο, σύμφωνα με πρόσφατες επιστημονικές μελέτες, αυτή η ζωογόνα ισορροπία δεν θα διαρκέσει για πάντα. Οι ερευνητές προβλέπουν πως, σε βάθος δισεκατομμυρίων ετών, η ατμόσφαιρα του πλανήτη μας θα υποστεί μια σταδιακή απώλεια οξυγόνου, με συνέπειες που θα μπορούσαν να αλλάξουν ριζικά τη μορφή της ζωής όπως τη γνωρίζουμε.
Η φυσική εξέλιξη του πλανήτη
Το φαινόμενο δεν σχετίζεται με τη ρύπανση ή τις ανθρώπινες δραστηριότητες, αλλά με τη φυσική γήρανση του Ήλιου. Καθώς ο Ήλιος γίνεται σταδιακά πιο φωτεινός και θερμός, μεταβάλλει τη χημική ισορροπία της ατμόσφαιρας της Γης. Η αύξηση της ηλιακής ακτινοβολίας θα μειώσει τα επίπεδα διοξειδίου του άνθρακα, το οποίο είναι απαραίτητο για τη φωτοσύνθεση. Όταν τα φυτά και τα φύκη δεν μπορούν πλέον να παράγουν οξυγόνο με τον ίδιο ρυθμό, η ατμόσφαιρα αρχίζει να «αδειάζει» από αυτό το πολύτιμο αέριο.
Τι προβλέπει η επιστήμη;
Σύμφωνα με τη μελέτη των Kenji Ozaki και Christopher Reinhard (2021), η ατμόσφαιρα της Γης θα μπορούσε να χάσει σχεδόν όλο το οξυγόνο της μέσα στα επόμενα 1 δισεκατομμύριο χρόνια. Τότε, ο πλανήτης θα θυμίζει περισσότερο τη Γη πριν από 2,4 δισεκατομμύρια χρόνια, όταν η ζωή περιοριζόταν σε απλούς μικροοργανισμούς. Ο ουρανός πιθανόν να πάρει ξανά ένα καφεκίτρινο χρώμα, τα ανώτερα ζώα δεν θα μπορούν να επιβιώσουν και ο πλανήτης θα εισέλθει σε μια νέα, «αναερόβια» εποχή.
Η απώλεια οξυγόνου θα αποτελέσει το τελικό στάδιο μιας μακροχρόνιας κλιματικής και βιολογικής εξέλιξης, που θα οδηγήσει σταδιακά στην εξαφάνιση της πολυπλοκότητας της ζωής. Παρά τη μακρινή αυτή προοπτική, οι επιστήμονες θεωρούν ότι η κατανόηση του φαινομένου είναι κρίσιμη για την αναζήτηση ζωής σε άλλους πλανήτες, καθώς η παρουσία ή απουσία οξυγόνου μπορεί να αποκαλύψει πολλά για το αν ένα ουράνιο σώμα είναι κατοικήσιμο.
Το μήνυμα πίσω από το μέλλον
Αν και το φαινόμενο αφορά ένα πολύ μακρινό χρονικό ορίζοντα, μας υπενθυμίζει κάτι θεμελιώδες: η ζωή στη Γη είναι εύθραυστη και προσωρινή. Η ατμόσφαιρα που σήμερα θεωρούμε δεδομένη αποτελεί προϊόν ισορροπιών που χρειάστηκαν εκατομμύρια χρόνια για να σταθεροποιηθούν. Η επιστήμη μάς δείχνει ότι το μέλλον του πλανήτη είναι αλληλένδετο με το μέλλον του Ήλιου — και ότι η ανθρώπινη ευθύνη απέναντι στη φύση είναι να διατηρήσουμε τη βιωσιμότητα του πλανήτη όσο το δυνατόν περισσότερο.
Η σταδιακή απώλεια του οξυγόνου δεν αποτελεί άμεση απειλή, αλλά υπενθύμιση του πεπερασμένου χαρακτήρα της Γης. Μέσα από τέτοιες μελέτες, η ανθρωπότητα καλείται να συνειδητοποιήσει ότι το «οξυγόνο» της ζωής δεν είναι μόνο ένα χημικό στοιχείο, αλλά και ένα σύμβολο ευθύνης: να προστατεύσουμε τον πλανήτη όσο είμαστε ακόμα μέρος της ιστορίας του.
Πηγή: nature.com